སྐྱིད་ཅིག་ཡོད་ན་མཉམ་རྒྱག་དང་སྡུག་ཅིག་ཡོད་ན་མཉམ་འཁུར་བྱེད།

ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༢༢ ཉིན་ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་གྲོང་ཁྱེར་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཐེབས་རྩ་ཁང་གིས་ནོར་ཝེ་རྒྱལ་སར་ཚོགས་པའི་ཨོ་སི་ལོ་རང་དབང་གླེང་སྟེགས་(Oslo Freedom Forum)ཞེས་པའི་སྟེང་། འདི་ལོའི་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པའི་བརྩམས་ཆོས་སྒྱུ་རྩལ་ (Havel Prize)ཞེས་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ། བོད་ནང་འཇིགས་བྲལ་གློག་བརྙན་བཟོ་སྐྲུན་པ་དོན་འགྲུབ་དབང་ཆེན་ལགས་སུ་སྤྲད་ཡོད་ཅིང་། ཉིན་དེར་ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་ལྷ་མོ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་དེ་བཞེས་ཡོད་སྟབས། འདི་གས་གསར་འགོད་པས་འཇིགས་བྲལ་གློག་བརྙན་ཕབ་སྐྲུན་ལས་་་

ཕྲུ་གུ་སྐྱེས་ནས་སློབ་གྲྭར་མ་སོང་བར་གྱི་བྱིས་དེབ་ཅིག་བཟོས་ཡོད།

ཕྲན་ཉེ་ཆར་༼སྐད་ཡིག༽ ཟེར་བའི་བྱིས་དེབ་རྩོམ་པ་པོ་དོན་འགྲུབ་ཚེ་རིང་ལགས་དང་ཐུག་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ བ་དང་། སྐབས་དེར་ངས་ཁོང་ལ་ཁོང་གིས་གསར་དུ་བརྩམས་པའི་བྱིས་དེབ་སྐོར་ནས་སྐད་ཆ་སྐོར་ཞིག་དྲིས་ཡོད། དྲི་བ། བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་གི་ཀློག་དེབ་དེ་འདྲ་ཞིག་འབྲི་དགོས་པའི་ཐོག་མའི་བསམ་བློ་འཁོར་སྟངས་ཞིག་གསུང་རོགས། ལན། བོད་ཕྱི་ནང་ཚང་མ་ན་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐད་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་ལྟར། བདག་གིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གཉིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཆེས་་་

ཆབ་སྲིད་ལས་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་གི་འབྲེལ་ལམ་ཡུན་བརྟན་པ་ཡོང་ས་རེད།

ཉེ་སྔོན་འདི་གའི་གསར་ཁང་གིས་ཨུ་རུ་སུའི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་ངག་དབང་རབ་རྒྱས་མཆོག་ལ་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་གི་བོད་མི་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གནས་སྟངས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས། དྲི་བ། ད་ལྟ་ཨུ་རུ་སུའི་ནང་བོད་མི་ག་ཚོད་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཅག་གི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཡིན་ནམ། ལན། ཨུ་རུ་སུའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོ་རུ་ ༡༩༩༣ ལོའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་དོན་གཅོད་ཁང་ཐོག་མ་གསར་འཛུགས་གནང་བ་རེད། ཐོག་མའི་གསར་འཛུགས་སྐབས་ང་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་་་

རང་དབང་གི་པར་བ་ཞིག་གིས་ལས་དོན་ཐོག་བཟུང་བའི་དམིགས་ཚད།

འདི་ལོའི་ལ་དྭགས་དུས་དབང་དང་བསྟུན་ཏེ་གསར་འགོད་པས་སོག་ཡུལ་དུ་གནས་སྡོད་བོད་རིགས་རང་དབང་གི་པར་བ་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་ལགས་སུ། ཁོ་རང་ཐོག་མར་པར་གྱི་ལས་དོན་ལ་འཇུག་སྟངས་དང་བརྒྱུད་རིམ་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས། དྲི་བ། ཐོག་མར་ཁྱེད་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་གནང་རོགས། ལན། ངའི་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་ཟེར་གྱི་ཡོད། ཆུང་དུས་རྡོ་རྗེ་གླིང་དུ་འཚར་ལོངས་བྱུང་རྗེས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཉིས་པར་ས་གནས་ཀྱི་བོད་གཞུང་སློབ་གྲྭར་ཕྱིན་པ་ཡིན། ༡༩༩༣ ལོར་བྷིང་ལོར་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ (North Bengal University)ཐོན་རྗེས་བལ་་་

ལྷ་མོ་རྩིས་གསུམ་དང་འཕྲིན་བཅོལ་ལ་བརྟེན་པའི་བོད་པའི་ཚོང་བ།

ཨ་རིའི་ཨེ་མོ་རེ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལག་ལེན་ཐོག་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་ཚེ་དབང་རིག་འཛིན་ལགས་ཀྱིས་དབྱར་ཁའི་གུང་སེང་དང་བསྟུན་ཏེ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་ཆེད་གཉེར་ཚོང་ལས་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་སྟབས། གསར་འགོད་པས་ཁོང་ལ་བོད་པའི་ཆེད་གཉེར་ཚོང་ལས་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས། དྲི་བ། ཐོག་མར་ཁྱེད་རང་ངོ་སྤྲོད་ཐུང་ངུ་ཞིག་གནང་རོགས། ལན། ང་ ༡༩༩༢ ལོར་བོད་ནས་རྒྱ་གར་དུ་བསླེབས་ཏེ་དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་ནས་འཛིན་རིམ་ ༡༢ བར་སློབ་་་

ལཱ་ཌེན་ཨ་རིའི་ནང་རྒྱ་ནག་གི་ཤུཊ་རྐྱེན་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་ཆེ་རེད།

ལཱ་ཌེན་ཨ་མེ་རི་ཁའི་འབྲེལ་མཐུད་པ་ཚེ་དབང་ཕུན་ཚོགས་ལགས་སུ་ལྷོ་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་བོད་དོན་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་། ལུང་པ་དེ་དག་ནང་བོད་དོན་ཐོག་ལྟ་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་བཅས་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས། དྲི་བ། ལཱ་ཌེན་ཨ་རིའི་འབྲེལ་མཐུད་པའི་ཕྱག་ལས་གཙོ་བོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟའི་བར་ནུས་པ་ཅི་ཙམ་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། ལན། བྱང་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ། ཨེ་ཤ་ཡ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཡོད་པ་དང་་་

སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་སྲོལ་དེ་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ལ་སྐྱེལ་བའི་མཚམས་ཤིག་ལ་སླེབ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

ཉེ་ཆར་འཇར་མན་བོད་ཀྱི་ཁང་པའི་གླེང་མོལ་ལེ་ཚན་གྱིས་བྲག་གཡབ་སྐྱབས་མགོན་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ། བོད་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ལམ་ལུགས་དང་ལྔ་བཅུ་ང་གྲངས་ནང་ཁོང་ལྷ་སར་བཞུགས་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་བརྗོད་གཞི་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་རྣམ་པས་མང་ཚོགས་ལ་གསུང་བཤད་གནང་བ་ཞིག་འདིར་བསྡུ་སྒྲིག་ཕབ་བཤུ་བྱས་ཡོད། འཇར་མན་བོད་ཁང་། ཐོག་མར་སྤྲུལ་སྐུ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་དོན་གང་ཡིན་པ་དང་། དེར་ཚད་གཞི་གང་འདྲ་ཞིག་་་

ལ་དྭགས་ནང་གསར་འགོད་སྐོར་སྐྱོད་ཀྱི་མཐོང་ཐོས་འདི་འདྲ་རེད།

དེ་རིང་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་གསར་ཁང་དབུས་ལས་ཁུངས་ནས་ཁ་པར་བརྒྱུད་དེ། ལ་དྭགས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐོག་གནས་ཚུལ་བསྡུ་རུབ་གནང་བཞིན་པའི་གསར་འགོད་པ་དོན་གོ་ལགས་སུ། དུས་དབང་ཐེངས་ ༣༣ པའི་སྐོར་གྱི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང་ལ་དྭགས་སླེ་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས།  དྲི་བ། ད་ལྟའི་ཆར་ལ་དྭགས་སླེའི་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་འདུག ལན། ད་ལྟ་ཕྱོགས་མཐའ་ཁག་ནས་ཆོས་ཞུ་བ་ཧ་ཅང་ཕོན་ཆེན་པོ་འཛོམས་འདུག གོ་སྒྲིག་ཚོགས་ཆུང་གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན་ད་་་