རྒྱུ་གཏོང་མཁན་ཚོས་རྒྱུ་དང་མི་གཏོང་མཁན་ཚོས་མི་གཏོང་རྒྱུའི་དུས་ལ་བསླེབས་ཡོད།

ཁ་སང་ཉིན་ཧྲིལ་བོར་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནང་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནང་མཐར། གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་གྲོས་གཞིའི་གྲོས་འཆར་ཅིག་ལ་སྤྱི་མོས་བྱུང་སོང་ལ། མཇུག་ཏུ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་མི་འགྱངས་པར་གྲོས་ཆོད་དེ་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་ནང་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་བྱུང་།

ཁ་སང་སྐབས་བཅོ་ལྔ་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོཊ་ཚོཊ་དུས་གསུམ་པ་གངས་སྐྱིད་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཁང་དུ་དབུ་འཛུགས་གནང་ཡོད་ཅིང་། ཚོགས་འདུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱི་ལས་རིམ་ཁག་གྲུབ་རྗེས་ཚོགས་གཙོ་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་ལྟར། ཚོགས་འདུའི་ཉིན་དང་པོར་ལོ་སྔ་ཕྱིར་བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་དང་། རྒྱ་དམག་གིས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་བོད་མི་དམར་གསོད་གཏོང་བཞིན་པའི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནང་སྟེ། ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡།༡༥ ནས་དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨།༤༥ བར་སྤྱི་འཐུས་ ༢༦ ཙམ་གྱིས་སོ་སོའི་བསམ་ཚུལ་དང་བཀའ་ཤག་ལ་དོགས་འདྲི། མ་འོངས་པར་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཕྱོགས། བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལངས་ཕྱོགས་ཐོག་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་མིན། དེ་བཞིན་སྒེར་གྱི་ཚོར་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བརྡ་ལན་བཅས་སྤྲད་སོང་།

དགོང་མོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨ ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ལ་བགྲོ་གླེང་མཇུག་སྐྱོང་དང་འབྲེལ་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གིས་ད་བར་བོད་ནང་རང་ལུས་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་ ༢༨ བྱུང་ཡོད་པའི་ནང་། མི་ ༢༡ འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉུང་མཐར་མི་ ༧ དམར་གསོད་བཏང་ཡོད་ཚུལ་དང་། སྤྱི་འཐུས་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་མེད་ཀྱི་སྐྱོན་འཛུགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཚུལ་དྲིས་སོང་ཡང་། བགྲོ་གླེང་ཐོག་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཚུར་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་པ་དེར་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་བརྡ་ལན་ཡག་པོ་ཞིག་སྤྲོད་ཐུབ་ཡོད་སྐོར་སོགས་གསུངས་སོང་། བཀའ་ཤག་གིས་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གཏམ་བཤད་ནང་བསྟན་པ་ལྟར། བོད་ནང་རང་སྲོག་མེ་ལ་ཕུལ་དོན། རྒྱ་གཞུང་གི་མཁྲེགས་འཛིན་སྲིད་བྱུས་དང་མཁྲེགས་འཛིན་ལྟ་བ་འཁྱེར་མཁན་མགོ་ཁྲིད་ཚོར་རག་ལས་ཡོད་པ། རྒྱ་གཞུང་གི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རང་སྲོག་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་ཚོ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་རེད་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་དེ་གཞི་མེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཡིན་ཞིང་། འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་བོད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། མི་རིགས་དང་ཆབ་སྲིད། ཆོས་ལུགས་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ནས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་མཁན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་བཅས་གསུངས་སོང་།

བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་བྱེ་བྲག་གིས་བཀྲལ་དོན “ སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན།  ༡༩༦༣ ལོར་ཝེ་ཊི་ནམ་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཐེ་ཁི་ཝང་ཌོ་ (Thich Quang Duc ) ཟེར་བ་ཞིག་གིས། རང་སྲོག་མེ་ལ་ཕུལ་བ་དེ་པར་བ་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་གིས་པར་བརྒྱབ་པ་རེད། དེའི་རྗེས་ཝེ་ཊི་ནམ་ནང་བདུན་ཕྲག་གཅིག་ནང་རང་སྲོག་ལ་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་ ༡༣ བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཨ་རི་དང་རྒྱལ་སྤྱི། ལྷག་པར་དུ་ཝེ་ཊི་ནམ་ནང་སེམས་འགུལ་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཏེ། མཐའ་མར་ཨ་རིའི་དམག་མི་ཝེ་ཊི་ནམ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་དགོས་བྱུང་ཡོད། སྐབས་དེར། ཨ་རིའི་ནང་དུའང་ཨ་རིའི་དམག་མི་ཝེ་ཊི་ནམ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱ་དགོས་ཟེར་ནས་ཎོར་མེན་མོར་སིན་( Norman Morrison) ཞུ་བ་ཞིག་གིས་རང་སྲོག་མེ་ལ་ཕུལ་ཡོད། ༡༩༦༨ ལོར་ཨུ་རུ་སུའི་ཇེ་ཝུ་སི་ལཱ་ཝར་དམག་རྒྱག་སྐབས་ཀྱང་རང་སྲོག་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་བྱུང་ཡོད།  ༡༩༩༩ ལོར་ཊིར་ཀེ་སི་ཐན་ནང་རང་སྲོག་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་བྱུང་འདུག་ལ། རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ནའང་ཉེ་ཆར་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་དུ་རང་སྲོག་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་བྱུང་ཡོད། ༢༠༡༠ ནས་ ༢༠༡༡ ལོར་ཊོ་ནེ་ཤི་ཡའི་ནང་མོ་ཧཱ་མཱ་ཐི བྷོ་ཛི་ཛི་ (Mohamed Bouazizi) ཞུ་བ་དེས་རང་སྲོག་མེ་ལ་ཕུལ་རྗེས། ལུང་པ་དེར་བསྟུད་མར་མི་ ༡༤ ཙམ་གྱིས་རང་སྲོག་མེ་ལ་ཕུལ་ཡོད། འཛམ་གླིང་ནང་རང་སྲོག་མེ་ལ་འབུལ་མཁན་སྔོན་མ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་ཡང་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་པའི་གནས་སྟངས་དེ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཧམ་བཤད་ཀྱིས་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་རེད་ཟེར་བ་དེ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གནས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། རང་སྲོག་མེ་ལ་ཕུལ་བ་དེ་ཆབ་སྲིད་ངོ་རྒོལ་གྱི་རྣམ་པ་སྟོན་ཆེད་ཡིན་པ་གསལ་པོ་རེད་ ”ཅེས་གསུངས།

བཀའ་ཁྲི་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་དོན“ བཀུར་འོས་སྤྱི་འཐུས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལམ་སྟོན་གནང་རོགས་ཞེས་གསུངས་སོང་། ཁ་སྔོན་ང་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཕྱིན་སྐབས་མི་མང་གིས་བཀའ་ཤག་གི་ལངས་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ཟེར་ནས་བཀའ་འདྲི་གནང་གི་འདུག འབྲེལ་མོལ་གྱི་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་སྔོན་མ་ནས་རྫོགས་ཚར་རེད། བཀའ་ཤག་སྔོན་མའི་སྐབས་ནས་གསལ་བཤད་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་རིང་དྲན་གསོའི་ཚུལ་དུ་ཞུས་ན། བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་ནང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་དང་མི་སྒེར་སུ་ཡིན་རུང་། ལས་འགུལ་སྤེལ་བའི་སྐབས་འཚེ་མེད་ཞི་བ་དང་ཡུལ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ། ཆེ་མཐོང་ལྡན་པ་ཞིག་གནང་རོགས་ཞེས་ཞུ་འདོད་བྱུང་། དེ་ནི་ལམ་སྟོན་རེད་ལ་འབོད་སྐུལ་ཡང་རེད། སྤྱི་འཐུས་འགའ་རེ་ལས་འགུལ་སྤེལ་རྒྱུར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་སོང་། དེ་ལ་ཐུགས་འཚབ་གནང་དགོས་པ་མ་རེད། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོང་དགོས་པའི་ཐོག་མའི་དམིགས་ཡུལ་ཡང་རྩ་དོན་འཐབ་རྩོད་ཆེད་རེད། ལས་འགུལ་ཐོག་དངུལ་གྱི་འགྲོ་སོང་ག་རེ་ཡོད་ཀྱང་བཀའ་ཤག་གིས་ནར་གཏོང་ཞུ་ངེས་ཡིན།  ” ཅེས་གསུངས་སོང་།

མཇུག་ཏུ་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་ཉིན་ཧྲིལ་བོའི་བགྲོ་གླེང་མཇུག་སྡོམ་དང་སྦྲགས“ ད་ནངས་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༩།༣༠ ནས་དགོང་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༨།༤༥ བར་སྤྱི་འཐུས་ ༢༦ གིས་བགྲོ་གླེང་ཆ་ཤས་བླངས་ཏེ། བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐོག་གཞུང་འབྲེལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་གྲོས་གཞིའི་གྲོས་ཆོད་ལ་སྤྱི་མོས་བྱུང་བ་རེད། གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱི་མོས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཡིག་ཆ་ཁག་རྒྱ་ཡིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ། རྒྱ་ནག་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་མགོ་ཁྲིད་ཚོར་འཕྲལ་གཏོང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། བོད་ནང་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལས་རིོམ་ཁག་སྤྱི་འཐུས་ཆབ་སྲིད་སྡེ་ཚན་གྱིས་གནང་གི་ཡོད། འཛིན་སྐྱོང་ལ་མཚོན་ནའང་སྡེ་ཚན་ཟུར་འཛུགས་ཀྱིས་དེའི་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་པ་རེད། གཞན། རྒྱ་གར་ནང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་ལ་ཉེ་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་དུའང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཆེན་བསླེབ་ལ་ཉེ་སྟབས། ང་ཚོས་དེ་གཞིར་བཟུང་གིས་གྲ་སྒྲིག་གནང་དགོས་པ་རེད། གལ་ཆེའི་ལས་རིམ་གཞན་དག་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་དང་གོ་བསྡུར་ཞུས་ཐོག་གྲོས་ཚོགས་མ་གྲོལ་གོང་གསལ་བསྒྲགས་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོས་གོ་བསྡུར་བྱས་ཏེ་ལས་འགུལ་གསར་པ་གང་སྤེལ་དགོས་ཀྱང་། འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་ཐོག་མང་ཚོགས་ནང་གསལ་པོ་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན” ཞེས་གསུངས་བྱུང་།  

ཚོགས་གཙོ་མཆོག་གིས་སྤྱི་འཐུས་ཤིག་གི་གྲོས་གཞི་ཐོག་གསལ་བཤད་གནང་དོན། “ དེ་རིང་གྲོས་བསྡུར་གནང་སྐབས་བཀའ་མོལ་ཁ་ཤས་ས་མཚམས་ལས་བརྒལ་འདུག་བསམ་པའི་ཚོར་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་སོང་། ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་ལངས་ཕྱོགས་ལམ་དབུ་མའི་ཐོག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དབུ་མའི་ལམ་དང་འགལ་བའི་བསམ་ཚུལ་གྲོས་ཚོགས་འདིའི་ནང་བྱུང་བ་རེད། དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ན། ཁ་སྔོན་ནས་ཞུས་པ་བཞིན་བརྒྱུད་རིམ་ཚད་ལྡན་ཞིག་གི་ཐོག་འགྱུར་བ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། འགྱུར་བ་བཏང་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་ག་རེ་ཡིན་ནའང་གསུང་ཆོག་གི་རེད། གོ་སྐབས་གང་ཤར་ལ་གསུང་བསྡད་ན་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་མི་ཚོར་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་མི་འདུག་ཟེར་བའི་བསམ་ཚུལ་ཡོང་མི་སྲིད་པ་མིན་སྟབས། དེ་ཚོར་ཐུགས་འཚབ་གནང་དགོས་པ་རེད། བོད་ནང་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་དང་མི་མང་གི་རེ་འདུན་ལ་སོ་སོའི་འཆར་སྣང་ལྟར་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་སྐབས། གྲོས་ཚོགས་ནང་གཟབ་གཟབ་གནང་དགོས་ཀྱི་འདུག་ ” ཅེས་གསུངས་སོང་།

མང་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཕྱོགས་ཐོག་གསལ་བཤད་གནད་དོན། “ ཁ་ཤས་ཀྱིས་བཀའ་སྤྱི་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་ཛ་དྲག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་དགོས་ཀྱི་འདུག་གསུང་མཁན་འདུག དེ་ལ་སྤྱི་འཐུས་རྒྱུན་ལས་ནང་བཀའ་བསྡུར་རིམ་པར་བྱུང་བ་རེད། ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་ཛ་དྲག་གནས་ཚུལ་བྱུང་སྐབས་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱིས་ཛ་དྲག་ཚོགས་ཆུང་ཞིག་བཙུགས་ཏེ། ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐོག་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟའི་སྐབས་ལ་བཀའ་ཤག་གི་གནང་དགོས་པ་ཞིག་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་གནང་དགོས་པ་ཞིག་བཅས་སྐབས་རེར་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡིན་མིན་གྱི་དབང་གིས་མ་འདྲ་བ་ཡོང་གི་རེད། དུས་རྒྱུན་དུ་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་མཉམ་དུ་ཡིན་དགོས་པའི་ཁྱབ་པ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་སྤེལ་དགོས་པ་དེ་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་སྤེལ་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལ་བཀའ་ཤག་གིས་མོས་མཐུན་བྱས་པའི་ཐོག་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱབ་གཉེར་ག་རེ་དགོས་ཀྱང་བཀའ་ཤག་གིས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཞལ་བཞེས་གནང་ཡོད། མི་དམངས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཕྱོགས་ཐོག བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་ལ་སྒུག་དགོས་པ་མ་རེད། སོ་སོས་དང་དུ་བླངས་ཏེ། ས་ཆའི་གནས་བབ་དང་བསྟུན་ཏེ་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པ་རེད། ད་ལྟ་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དཔལ་འབྱོར་གནས་བབ་ཡག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད་སྟབས། རྒྱུའི་འགྲོ་སོང་གཏོང་མཁན་ཚོས་རྒྱུ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། མི་གཏོང་མཁན་ཚོས་མི་གཏོང་རྒྱུའི་དུས་ལ་བསླེབས་ཡོད་ ” ཅེས་གསུངས།

སྐབས་བཅོ་ལྔ་པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོཊ་ཚོཊ་དུས་གསུམ་པའི་ཉིན་དང་པོ་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གནང་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་ ༤༢ ལྷན་བཞུགས་གནང་ཡོད།

གསར་འགོད་པ། དཔལ་ལྡན།