སྒྲུང་རྩོམ་འགྱུར་མ་དང་མའོ་ཡི་མིག་ཤེལ།

དགེ་རབ།

སྐུ་ཞབས་མཁས་དབང་པད་མ་འབུམ་ལགས་ཀྱིས་ “བྱོལ་སོང་གི་གཞིས་ཀ་”ཞེས་པའི་གླེང་བརྗོད་དུ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན།  ལོ་རབས་དགུ་བཅུ་བའི་ནང་ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲགས་རྩོམ་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་གི་ཐོ་གཞུང་འདེམས་སྒྲུག་གིས་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་རྒྱུའི་ལས་འཆར་བཀོད་ཡོད་འདུག ལས་འཆར་འདིའི་ཁོངས་ཀྱི་གྲགས་ཆེན་རྩོམ་སྒྲུང་སྐོར་གཅིག་ནི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་བདམས་པ་དང་། གཞན་ཁག་ཅིག་ནི་ནང་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་བདམས་ཡོད་འདུག  ལས་འཆར་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གིས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལས་ཀ་བོད་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་འཆར་གཞི་བཏིང་པ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ།  འཆར་གཞི་འདིའི་ཁོངས་ནས་བསྒྱུར་བའི་དེབ་གཅིག་ནི་དབྱིན་ཇིའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་འཇོར་ཇི་ཨོར་བེལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་ “བྱོལ་སོང་གི་གཞིས་ཀ་”(Animal Farm By George Orwell) ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པ་རེད། སྒྲུང་རྩོམ་འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་ལགས་ཀྱིས་ ༡༩༩༣ ལོར་བསྒྱུར་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། ཉེ་ཆར་བོད་ནས་དཔར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་འདུག སྒྲུང་རྩོམ་འདི་ ༡༩༤༥ ལོར་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་པར་སྐྲུན་བྱས་རྗེས་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་ཡིག་མང་པོར་བསྒྱུར་ཡོད་འདུག

སྐབས་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་སྐུ་ཞབས་པད་མ་ཚེ་དབང་ཤཱསྟྲི་ལགས་ཀྱིས་ཅཱརླེས་ཌིཀན་གྱི་འདུན་པ་ཆེན་པོ་ (Great Expectations by Charles Dickens)ཞེས་པ་བོད་བསྒྱུར་གྱིས་ ༡༩༩༤ ལོར་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭས་དཔར་འགྲེམས་བྱས་འདུག  ལོ་ཙཱ་བས་འདི་བསྒྱུར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གསུངས་སྐབས། “བོད་པའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་སྒྲུང་སྙན་མོ་དེ་འདྲ་ཀློག་རྒྱུ་ཡོད་ན། བོད་ཡིག་གི་ཤེས་ཚད་ལ་ཕན་གྱི་རེད་བསམས་ནས་བསྒྱུར་པ་ཡིན།” ཞེས་གསུངས་བྱུང་།  འདུན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དེབ་འདི་ནི་ ༡༨༦༠ ལོར་བརྩམས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཐོག་མར་དུམ་ཚན་རེ་བྲིས་པ་ཕྱོགས་བསྡོམས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག

 ༡༩༩༥ ལོར་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་ངག་དབང་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས་རྩོམ་པ་པོ་ཇཱོ་ན་ཐཱན་སུཝིཕཊ། ཡིས་བརྩམས་པའི་ “གྷ་ལི་ཝར་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་”(Gulliver’s travels by Jonathan Swift) ཞེས་པ་བསྒྱུར་ཅིང་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭས་དཔར་འགྲེམས་བྱས་འདུག སྒྲུང་རྩོམ་འདི་ནི་ཨ་རེ་ཤིའི་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གིས་ཆེ་གེ་མོའི་མིང་ཐོག་ནས་ ༡༧༢༦ ལོར་པར་འགྲེམས་བྱས་འདུག 

༢༠༠༥ ལོར་ཕྲན་གྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་དུས་བབ་ཀྱིས་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་ “རྒད་པོ་དང་རྒྱ་མཚོ་”(The Old Man and the Sea by Ernest Hemingway)ཞེས་པ་འདི་ནི་ ༡༩༥༡ ལོར་བརྩམས་ཤིང་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད།  གཞན་ད་དུང་ཕྲན་ལ་རྒྱུས་མེད་པའི་སྒྲུང་རྩོམ་གྲགས་ཅན་གྱི་རིགས་བོད་སྐད་དུ་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་སྲིད་མོད། འདིར་འདྲེན་པའི་སྐབས་མ་རྙེད་དོ།།

ད་ལྟའི་དུས་སུ་བསྒྱུར་ཟིན་ཀྱང་དཔར་སྐྲུན་བདག་དབང་གི་ཆོག་མཆན་མ་ཐོབ་པའམ་ཡང་ན་དཔར་སྐྲུན་མཐུན་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་དཔར་སྐྲུན་མ་འགྲུབ་པ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་སྣང་སྟེ། དེ་དག་གི་གྲས་སུ་སྐུ་ཞབས་པད་མ་འབུམ་ལགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་གནང་བའི་རྩོམ་པ་པོ་ཨི་ལའེ་ཝེ་སེལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་ “མཚན་མོ་” (Elie Wiesel’s Night)ཞེས་པ་དང་།  སངས་རྒྱས་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱི་བསྒྱུར་ཅིང་རྩོམ་པ་པོ་པ་ཊི་རི་ཤ་ཨེ་སི་པི་ནལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་ “མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཁང་ཆུང་།” (The house by the sea by Patricia Aspinall) དང་། སྙན་བཟང་གཡང་དྲུང་ཚེ་རིང་ལགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་ཧྥ་རན་སིའི་གྲགས་རྩོམ་རྒྱལ་སྲས་ཆུང་ཆུང་(The Little Prince (French: ”Le Petit Prince”) by Antoine de Saint-Exupéry)ཞེས་པ་སོགས་ཡོད་འདུག 

གོང་གསལ་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་སྒྲུང་རྩོམ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་རིམ་པ་ལ་མཚོན་ན། ཨ་མྱེས་རྨ་ཆེན་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་འཆར་གཞི་བཏིང་ནས་བསྒྱུར་བའི་ལས་གཞིའི་མགོ་བརྩམས་པ་འདི་དང་། བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭས་སྒྲུང་རྩོམ་རེ་གཉིས་བསྒྱུར་བ་དེ་མ་གཏོགས།  སྐྱེས་བུ་སྒེར་ངོས་ནས་བསྒྱུར་བ་སྐོར་ཅིག་ཡིན་པ་དང་།  སྐྱེས་བུ་སྒེར་ངོས་ནས་བསྒྱུར་སྐབས་གཅིག་ནས་གོ་རིམ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་མཐའ་ན་དཔར་སྐྲུན་ཆོག་མཆན་ཉོ་རྒྱུའི་འགྲོ་སོང་ཡང་བསྒྱུར་མཁན་སྒེར་ངོས་ནས་གཏོང་དགོས་པ་མ་ཟད། དཔར་སྐྲུན་གྱི་འགྲོ་སོང་དང་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་པོ་ཡང་སོ་སོ་ནས་འཚོལ་དགོས་པ་སོགས་གོ་རིམ་མེད་ཅིང་དཀའ་ངལ་མང་བའི་རིམ་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིམ་པ་བསྒྱུར་བ་འདི་ལ་སླར་ཡང་ང་ཚོའི་རིག་གཞུང་ལྟེ་གནས་ཁག་གིས་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་འཆར་གཞི་ཞིག་དང་འབྲེལ་ནས་ལས་འགུལ་ཞིག་རྩོམ་ཐུབ་ཚེ།  འདི་དག་གི་གྲངས་ཀ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྤུས་ཀ་ཡང་ཇེ་མཐོར་འགྲོ་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་ཡིན་པ་རེད།

ལས་དོན་འདི་ལ་གལ་ཆེན་པོས་འདི་ལྟར་ལྟ་དགོས་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་གྱི་ལྟ་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་དམ་སྙམ་པ་དེ་རེད།  རིམ་པ་འདིའི་དཔེ་མཚོན་གཅིག་ནི་གཤམ་གསལ་ལྟར་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་ཆོག་པ་ཞུ།

ཟླ་བ་གཅིག་ཙམ་གྱི་གོང་ལ་ངས་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་མཁས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་གླེང་མོལ་བྱས་པ་ཡིན།  གླེང་མོལ་གྱི་བརྗོད་གཞི་ནི། ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣེ་འཁྲིད་ཅིང་ལམ་སྟོན་བྱེད་དགོས་པ་རེད་ཅེས་པའི་ལྟ་བ་འདི་ནམ་ཞིག་ལ་བོད་དུ་ཡོང་བ་དང་། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བོད་ལ་སླེབས་པ་རེད་ཅེས་པ་འདི་ཡིན།  ཁོང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། བསམ་ཚུལ་འདི་ནི་མའོ་ཙེ་ཏུང་ནས་ཡོང་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ ༡༩༤༢ ལོར་ཡན་ཨན་དུ་རིག་རྩལ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཞེས་པའི་ཐོག་བཤད་པའི་གཏམ་བཤད་དེ་ནས་མགོ་བཙུགས་པ་དང་།  སྐབས་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ཏུ་རྒྱ་དམར་ནག་གཉིས་ཀྱི་འཐབ་འཁྲུག་སྐབས་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་མིའི་སྤྱིའི་མི་འབོར་གྱི་ཆ་ནས་ཡི་གེ་ཀློག་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཡིན་སྟབས། རིག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་པའི་གཏམ་བཤད་དེ་བྱས་པ་རེད་ཅེས་གསུངས་བྱུང་། 

ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ངས་སླར་ཡང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གཏམ་བཤད་དེ་བཀླགས་པ་ཡིན།  ངས་བཀླགས་པའི་གཏམ་བཤད་དེ་ནི་ “ཡན་ཨན་དུ་རིག་རྩལ་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུར་གནང་བའི་གསུངས་བཤད། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བརྩམས།”ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེབ་འདི་ནི་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ནས་  ༡༩༥༥ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ལོར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་པར་ཁང་གིས་པེ་ཅིན་དུ་པར་བཏབ་པ་ཞིག་རེད། ༼ ནིའུ་ཡོག་གི་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་(www.latse.org)གིས་ཕྲན་ལ་དེབ་འདིའི་ངོ་བཤུས་གནང་བྱུང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།༽

ཡན་ཨན་རིག་རྩལ་ཚོགས་འདུ་ལ་བཤད་པའི་གཏམ་བཤད་འདི་ནི་ ༡༩༤༢ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢ ཉིན་གྱི་གླེང་གཞིའི་གཏམ་བཤད་དང་། ཟླ་དེའི་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་གྱི་མཇུག་སྡོམ་གཏམ་བཤད་བཅས་རེད་འདུག  གཏམ་བཤད་ཀྱི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་རིག་རྩལ་གྱི་དཔུང་སྡེས་བཟོ་ཞིང་དམག་གསུམ་དང་བཅས་པའི་མི་དམངས་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་དགོས་ཞེས་པའི་དོན་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་། “་་་འགལ་ཟླ་དང་འཐབ་རྩོད་གཉིས་དཔེ་བྱ་ཡུལ་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་རྩོམ་རིག་བརྩམས་དངོས་སམ། སྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་དངོས་བསྐྲུན་ན་མི་དམངས་དམངས་ཚོགས་རྨོངས་གཉིད་སད་ཅིང་།  སེམས་ལ་ངར་སྐྱེས་ཏེ་་ཆིག་སྒྲིལ་དང་། འཐབ་རྩོད་ཀྱི་བྱ་བར་གཞོལ་ལ། རང་གི་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་ཚུལ་སྒྱུར་བཀོད་ལག་ལེན་བྱེད་ཐུབ།” ༼ ཤོག་གྲངས་ ༤༥ ༽ ཅེས་བྲིས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནོ།།

མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་འདི་ལྟར་སྐད་ཆ་བཤད་པའི་ཁུངས་ནི་མར་ཁེ་སི་དང་ལེ་ཉིན་ལ་གཏུགས་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར། “ གནད་དོན་དང་པོ།  རང་ཅག་གི་རིག་རྩལ་དེ་སུའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། གནད་དོན་དེའི་སྐོར་མར་ཁེ་སེའི་རིང་ལུགས་པ་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་ལེ་ཉིན་གྱིས་སྔར་ནས་ཐག་བཅད་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ། ལེ་ཉིན་གྱིས་ ༡༩༠༥ ལོར་གནད་འཕིགས་མཛུབ་སྟོན་མཛད་པར།  རང་ཅག་གི་རིག་རྩལ་གྱིས་ནི་ངེས་པར་དུ་ [ངལ་རྩོལ་མི་དམངས་ཁྲི་འབུམ་མང་པོའི་ཆེད་དུ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་དགོས་]ཞེས་གསུངས་ཡོད།” ༼ ཤོག་གྲངས་ ༢༣ ༽ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ།། 

གཏམ་བཤད་འདི་བྱས་ནས་དེ་རིང་གི་མི་ལོ་བདུན་ཅུ་ཙམ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།   བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ནས་བརྩིས་ན་མི་ལོ་ ༦༠ མ་ཟིན་ཙམ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།  ལོ་ངོ་དེ་དག་གི་རིང་ང་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཤེས་ཡོན་ཅན།  ལྷག་པར་དུ་དེང་རབས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཤེས་ཡོན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་སྣེ་འཁྲིད་ཅིང་། སྤྱི་ཚོགས་ལ་ལམ་སྟོན་བྱེད་དགོས་པའི་ལྟ་བ་འདི་འདྲ་ཞིག་འཁྱེར་ཡོད་ལ།  ལྟ་བ་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་ཚད་མ་ཞིག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་གྲགས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། མཐའ་ན་ད་དུང་ཡང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་བཤད་དེ་ཚིག་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བོད་སྐད་དུ་འཁྱེར་ནས་ཡོང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད།  བཙན་བྱོལ་ནང་ལ་ཡང་ལྟ་བ་འདི་སླེབས་ཏེ་འུར་སྒྲོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ད་ཆ་བོད་མིའི་ཁྲོད་དུ་ལྟ་ཚུལ་འདི་འདྲ་ནི་རྒྱ་ནག་གིས་ཀླད་པ་བཀྲུས་པ་ལས་བྱུང་བར་འདོད་མཁན་ཡང་ཡོད་དེ། རབ་འབྱོར་ཞེས་པའི་མཚན་ཅན་གྱིས་ཁ་བརྡ་དྲ་བའི་ཐོག་ “སྙན་ངག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགན་ཅི་ཞིག་ཁུར་ཐུབ་”ཅེས་པའི་མགོ་བརྗོད་དུ་དྲངས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་བྲིས་ཏེ་གནད་དོན་འདི་བསྟན་ཡོད། ( http://www.khabdha.org/?p=23617#more-23617 )  དཔེར་ན། “ ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་ལ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གསར་པའི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་གང་མང་ཞིག་གིས་བོད་རང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བླང་དོར་སྟོན་པའི་འབད་བརྩོན་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་རྗོད་བཞིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགན་འཁུར་བ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཁོང་ཚོས་འབྲོག་པས་རྩྭ་ས་རྩོད་པ་དང་། ཕ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་བུ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭར་མི་གཏོང་བ། གཉེན་སྒྲིག་གི་རང་དབང་མེད་པ་བཅས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པའི་སྙན་རྩོམ་དང་སྒྲུང་རྩོམ་གང་མང་སྤེལ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། རྩོམ་རིག་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩྭ་ས་རྩོད་གྲངས་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་བ་དང་། ཡང་རྩོད་མཚམས་ཆད་པའི་གཏམ་ཞིག་གོ་མྱོང་ངམ། ངས་གོ་ཚུལ་ལ། རྩྭ་ས་སྒེར་ལ་བགོས་པ་ནས་བཟུང་སྔར་གྱི་རྩྭ་ས་རྩོད་པའི་ཐོག་ལ་ཕ་མ་གཅིག་པའི་སྤུན་ཟླའི་བར་ལ་ཡང་རྩྭ་ས་རྩོད་གླེང་བྱུང་ཡོད་པ་རེད་ཟེར།”ཞེས་བཀོད་པ་ལྟ་བུ་རེད།

འོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་བོད་ནང་གི་རྩོམ་པ་པོ་རྣམས་ལ་འདི་འདྲའི་གླེང་སློང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་མེད་ཆ་མ་འཚལ་ལ།  ལོ་འདིའི་ཟླ་ ༣ ཚེས་བཞི་ཉིན་པེ་ཅིན་ནས་ “ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུའུ་རྒྱུན་ཨུ་ལིས་ཁྲང་ཁྲོན་གྱིས་་་་རིག་རྩལ་ལས་རིགས་ཀྱིས་བློ་མཐུན་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཡན་ཨན་རིག་རྩལ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་སྟེང་གི་གསུང་བཤད་ཅེས་པ་སྤེལ་ནས་ལོ་འཁོར་༧༠ལོན་པ་དེ་གོ་སྐབས་ཤིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་བསམ་བློ་རང་བཞིན་དང་གཟིགས་མོལ་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བརྩམས་ཆས་ལེགས་པོ་སྐོར་ཞིག་བཏོན་ནས་མི་དམངས་ལ་བསམ་པའི་ཟས་ནོར་སྔར་ལས་ལེགས་ཤིང་སྔར་ལས་མང་པོ་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་སྐུལ་ལྕག་གནང་།”ཞེས་མཚོ་སྔོན་བོད་སྐད་རླུང་འཕྲིན་གྱིས་བོད་ཡིག་ཏུ་གསར་འགྱུར་སྤེལ་འདུག ༼http://www.qhtb.cn/news/china/2012-03-04/8099.html༽

དེ་ལྟར། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཡན་ཨན་གྱི་གཏམ་བཤད་དེ་བྱས་ནས་ལོ་མང་འགོར་བའི་སྐབས་འདི་དག་ཏུའང་།  ཁོང་གི་གཏམ་བཤད་དེའི་ཚིག་འབྲུ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེ་ཆུང་ཚོའི་རྩོམ་གང་སར་མཐོང་དུ་ཡོད་ལ།  དེ་དག་ནི་སྣང་མེད་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་མུ་མཐུད་དུ་ང་ཚོའི་མིག་ལམ་དུ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།  རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ན། ང་ཚོས་གུང་ཁྲན་གྱིས་བཤད་པའི་གཏམ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག  བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་སོགས་ལ་གཞན་གྱིས་གཡོགས་པའི་མིག་ཤེལ་དང་། ལྷག་པར་དུ་མའོ་ཡི་གསར་བརྗེའི་མིག་ཤེལ་མེད་པར་རང་གི་ཤ་རློན་པའི་མིག་གིས་བལྟ་དགོས་པ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བར་མཐོང་ངོ་།།