ད་ལོའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ ༥༤ པ་དང་བསྟུན། ཡུ་རོབ་བོད་རིཊ་ཚོཊ་པ་ ༣༠ ཙམ་གྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག་རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་ཞིས་ཅིན་ཕིན་ལ། བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐད་དགོས་འདུན་དོན་ཚན་ ༥ ཅན་གྱི་ཞུ་ཡིག་ཅིག་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
ད་ལོའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་ང་བཞི་པ་དང་སྟབས་བསྟུན་ཏེ། ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་ནང་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་དང་། བོད་རིགས་ཚོགས་པ་སོཊ་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་ཚོཊ་པ་ཁག་ ༣༠ ཙམ་གྱིས་ཐུན་མོང་ཐོག རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་ཞིས་ཅིན་ཕིན་གྱི་མིང་ཐོག་ཏུ། བོད་མིའི་རང་ལུས་མེར་བསྲེཊ་གནས་ཚུལ་གཙོས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐད། དགོས་འདུན་དོན་ཚན་ ༥ ཅན་གྱི་ཡིག་ཐོག་ཞུ་ཡིག་ཅིག་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ཞིས་ཅིན་ཕིན་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་ཞུ་ཡིག་དེར་འཁོད་དོན། “དཔལ་ལྡན་ཀྲུང་ཧཱ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་ཞིས་ཅིན་ཕེན་མཆོག་ལ་ཞུ་རྒྱུར། ད་བར་བོད་ནང་བོད་མི་ ༡༠༤ ཙམ་གྱིས་རང་སྲེག་ངོ་རྒོལ་བྱས་པའི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་དེར། ཡུ་རོབ་གནས་སྡོད་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱིས་སེམས་འཚབ་དང་བློ་ཕམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་མཁྱེན་གསལ་བཞིན་བོད་མི་རིཊ་འདི་འདས་པའི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་ཡིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་རྒྱ་ནག་དང་ཐད་དད་ཡིན་པའི་བྱུང་རབས་ལ་གཟུར་གནས་ཤེས་ལྡན་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་བསྔཊ་དང་། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་ལ་གཞིཊ་ཏེ་ཀྲུང་ཧཱ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས། ༡༩༥༠ ལོར་བོད་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ནས་ད་ཡོད་ཞིང་ཆེན་ལྔའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་བོད་རིཊ་གནས་སྡོད་ས་ཁུལ་ཡོངས་ལ་རྩ་ཁྲིམས་དགོངས་དོན་བཞིན། མི་རིཊ་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་གནས་བབ་སྤྲད་པ་རེད ” ཅེས་འཁོད།
སྙན་ཞུ་དེའི་ནང་མུ་མཐུད་དོན། “དོན་དངོས་སུ་རྩ་ཁྲིམས་ནང་དུ་གསལ་བའི་མི་རིཊ་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ཁྲིམས་སྒྲིག་ཁག་བོད་ནང་ལ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་མེད་པ་དང་། འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༦༠ རིང་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་དབུས་གཞུང་གིས་དམག་སྒར་དང་བདེ་འཇཊ་ཉེན་རྟོག་པའི་སྒྲིག་འཛུཊ་ཁག་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས། བོད་རིཊ་ས་ཁུལ་ཡོངས་སུ་དྲག་པོས་སྒོ་ནས་ཐད་ཀར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་མཇུག་འབྲས་སུ། མི་རབས་ལྔ་བའི་བོད་མི་ཀུན་གྱིས་རྒྱ་གཞུང་གི་རང་མཐོང་གཞན་སྡང་གི་སྲིད་བྱུས་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་ཆེད། ༡༩༨༠ ལོ་ནས་ ༢༠༡༣ བར་ལས་འགུལ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱུང་དང་འབྱུང་བཞིན་པ་དེ། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བོད་ལ་བཟུང་བའི་སྲིད་བྱུས་ཁག་ལ་ཕམ་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ལ་བབ་ཡོད། བོད་མི་མང་གིས་སྔ་རྗེས་སུ་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་བཏོན་པའི་རྒྱ་ནག་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པའི་བོད་མིའི་མངོན་འདོད་དག ལམ་སེང་ཁ་བྲལ་དང་སྤྱི་ཚོཊ་བརྟན་བརླིང་གནད་དོན་ལ་བསྒྱུར་ཏེ། དྲག་གནོན་བྱེད་པའི་འཐབ་ཇུས་དེ་དག་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་བྱ་དགོས ” ཞེས་འཁོད།
ཡང་ཞུ་ཡིག་དེར། “༡༩༥༠ ལོ་ནས ༢༠༡༣ བར་བོད་ནང་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་ཞིག་ཆཊ་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་གི་དཔོན་རིཊ་ཚོས་འགན་ཆ་ཚང་དང་ལེན་བྱ་དགོས། ད་ཡོད་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སེལ་རྒྱུ་ལས་འགན་ཆ་ཚང་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཡོད་སྟབས། བོད་མི་མང་གི་རང་དབང་དང་ཐོབ་ཐང་སོཊ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་དག དཀའ་ངལ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་བོད་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ངེས་པར་བསྐྱར་ཞིབ་བྱ་དགོས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་མང་གི་དཀའ་ངལ་སེལ་ཕྱིར་ཕྱོཊ་གཅིག་ནས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་རྟོག་ཞིབ་ཚོཊ་ཆུང་བཙུཊ་ཏེ། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་ལ་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་གྱི་ཞིབ་འཇུག་མཐར་འཁྱོལ་བ་བྱས་ཏེ་མཇུག་འབྲས་སྙན་ཐོ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲཊ་བྱ་དགོས། ཕྱོཊ་གཞན་གཅིག་ནས་བོད་མིའི་སྐུ་ཚབ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་ཅན་རྟོག་ཞིབ་ཚོཊ་པ་བོད་ནང་འགྲོ་རུ་འཇུག་དགོས ” ཞེས་འཁོད།
ཡུ་རོབ་བོད་རིཊ་ཚོཊ་པ་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་སྲིད་འཛིན་ཞིས་ཅིན་ཕིན་ལ་བཏོན་པའི་དགོས་འདུན་དོན་ཚན་ཁག་ ༥ ནི། གཅིག བོད་མི་གནས་སྡོད་བྱེད་པའི་བོད་ས་ཡོངས་ནི་མི་རིཊ་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བོད་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་བྱ་བཞག་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་དགོས་པ་ལས། བོད་མི་རིཊ་ཀྱི་རིག་གཞུང་ངོ་བོ་རྩ་གཏོར་སྲིད་བྱུས་དེ་དག་ངེས་པར་མཚམས་བཞག་སྟེ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ངོ་བོར་བརྩི་བཀུར་དགོས། གཉིས། བོད་ནི་མི་རིཊ་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་བཞིན་དུ། བོད་ནང་རྒྱ་རིཊ་མི་སེར་གནས་སྤོས་དང་དམག་མི་དབོར་འདྲེན་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱས་མཚམས་འཇོག་དགོས། གསུམ། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་དཀའ་ངལ་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ། བོད་མི་མང་ལ་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་དགོས་པའི་རེ་འདུན་བཏོན་པ་ལྟར་དང་བླངས་ལན་འདེབས་བྱ་དགོས། བཞི། བོད་མི་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་རྣམས་གློད་གྲོལ་དང་བོད་མི་མང་ལ་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་རང་སྐྱོང་ཁེ་དབང་སྤྲོད་དགོས། ལྔ། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་སྟབས། བོད་མི་ཀུན་གྱིས་གཙུག་ཏུ་བཀུར་བའི་༸གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུཊ་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་དུ་གྲོས་མོལ་བྱས་ཏེ་བོད་དོན་ཐག་གཅོད་ཡོང་བ་བྱ་དགོས་ཞེས་འཁོད་འདུག
ཉེ་སྔོན་ཡུ་རོབ་སྤྱི་འཐུས་གྲྭ་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཆེན་ལཊ་དང་སྤྱི་འཐུས་ཆུང་བདག་ཀོ་རན་ལཊ་གཉིས་ཀྱིས་འདི་གའི་གསར་ཁང་ལ་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། ད་ཆར་སུད་སི་དང་ཧྥ་རན་སི། བྷེལ་ཇེམ་གཙོས་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཁྱོན་བོད་མི་ ༡༠༠༠༠ ལྷག་གནས་སྡོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། དཔལ་ལྡན།
