རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གསར་ལམ་ཁག་ཅིག་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། ཉེ་ལམ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་མཐུན་ཚོགས་ཟེར་བས་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆུང་ལ༼བོད་མིས་རང་སྲེག་བྱེད་པའི་དོན་རྐྱེན་དང་ཐག་གཅོད་ཐབས་ལམ༽ཞེས་པའི་སྙན་ཞུ་ཞིག་ཕུལ་ཏེ། བོད་ནང་གི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་དེ་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་ངན་སྐུལ་དང་ཇུས་འགོད། སྒྲིག་འཛུགས། འཛུབ་སྟོན་སོགས་བྱས་པ་ཡིན་སྐོར་དང་། གང་མགྱོགས་བྱ་སྤྱོད་དེ་རིགས་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
གནས་ཚུལ་ནང་འདི་ལྟར་བཀོད་འདུག “མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ནས་ཙི་ཧྲན་གནས་འབབ་ཐོབ་པའི་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཕེལ་རྒྱས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཉེ་དུས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་དོན་མཐོ་རིམ་ཆེད་མིའི་དོན་གཅོད་ཧྲུའུ་ལ“གྲིབ་བརྙན་སྙན་ཞུ”སྟེ་ ༼བོད་མིས་རང་སྲེག་བྱེད་པའི་དོན་རྐྱེན་དང་ཐག་གཅོད་ཐབས་ལམ༽གྱི་སྙན་ཞུ་ཕུལ་གནང་བ་དང་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་ངན་སྐུལ་དང་། ཇུས་འགོད། སྒྲིག་འཛུགས། འཛུབ་སྟོན་བྱས་ནས་བོད་མི་རང་སྲེག་བྱེད་ཏུ་བཅུག་པའི་བྱ་སྤྱོད་ངེས་པར་དུ་མགྱོགས་མྱུར་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དགོས་པའི་ནན་བཤད་གནང་ཡོད་པ་རེད།
སྙན་ཞུ་དེ་བོད་ལྗོངས་འདི་ཉིད་སྤྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོར་དམངས་གཙོ་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་ནས་ ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་མེད་པ་བཟོས་ ཚུན། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་དོན་ལ་འཛམ་གླིང་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་དུ་མིག་ མཐོང་ལག་འཛིན་བྱུང་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།
ཟི་ཁྲོན་དང་། ཀན་སུའུ། མཚོན་སྔོན་བཅས་ཞིང་ཆེན་གསུམ་གྱི་ས་འབྲེལ་མཚམས་སུ་བོད་མི་རང་སྲེག་བཏང་བའི་ དོན་རྐྱེན་མང་པོ་ཐོན་ཡོད་པ་དེ་ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་རེད། ཀྲུང་ གོ་སྲིད་གཞུང་གི་རང་སྲེག་དོན་རྐྱེན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་རིགས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ དུ་ངོ་རྒོལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་ཀྲུང་གོའི་འབྲེལ་ ཡོད་ཚན་པ་ཁག་དང་ས་གནས་ཀྱི་ཚན་པ་ཁག་གིས་བོད་མིས་རང་སྲེག་བྱས་པའི་དོན་རྐྱེན་ ལ་ཧུར་བརྩོན་ངང་དོགས་ཟོན་དང་ཐག་གཅོད་བྱས་ནས་བོད་མི་འགའ་ཤས་ཀྱི་རང་སྲེག་བྱ་ སྤྱོད་བཀག་འགོག་ཐུབ་ཏེ་བོད་མིའི་ཚེ་སྲོག་སྔར་བས་སྲོག་སྐྱོབ་བྱུང་བས་བོད་ ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་དང་སྲུང་སྐྱོང་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་གི་ཁས་ལེན་གང་ ལེགས་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད།
ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བར་གཞིགས་ན། ༢༠༡༣ ལོའི་ཟླ་བ༡༠པར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ རེས་སྐོར་གཉིས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཞིབ་བཤེར་རི་ནེ་ཝར་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ རེད། མཉམ་ འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་བཀོད་སྒྲིག་གཞིར་བཟུང་། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལས་དོན་མཐོ་རིམ་ཆེད་མིའི་དོན་གཅོད་ཁྲུའུ་ཡིས་སྲིད་གཞུང་ མ་ཡིན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས（NGO）གི་སྙན་ཞུ（ཤོད་སྲོལ་དུ“གྲིབ་བརྙན་སྙན་ཞུ”）ཕྱོགས་ བསྒྲིགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་མ་ཟད་དྲ་ཐོག་ཏུ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་འབྲེལ་ ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གནས་ཚུལ་གི་རྨང་གཞིའི་ཞིབ་བཤེར་ཡིག་ཆ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་བོད་མི་རང་སྲེག་གི་དོན་རྐྱེན་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་སྟངས་འཛིན་པ་ལས་མེ་ཚ་པོའི་སྟེང་ཤིང་ཤག་པ་ཟེར་བ་ལྟར་མ་ཡིན། འདི་ལྟར་བྱས་ཚེ་རང་སྲེག་དོན་རྐྱེན་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་རྒྱུར་ཕན་པ་ཡོད། ཏྰ་ལའི་རུ་ཚོགས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་བོད་མི་རང་སྲེག་གི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ངན་སྐུལ་དང་སྒྲིག་འཛུགས། མཛུབ་སྟོན། ཇུས་འགོད་བྱ་རྒྱུ་དུས་ཐོག་ཏུ་མཚམས་འཇོག་བྱ་དགོས། སྙན་ཞུ་ཕུལ་བ་དང་དུས་མཚུངས་རེ་བར་ཀྲུང་གོ་སྲིད་གཞུང་གིས་ངེས་པར་དུ་བོད་མི་རང་ སྲེག་གི་བྱ་སྤྱོད་ཐད་དོགས་ཟོན་གྱི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེར་གཏོང་དགོས” ཞེས་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་གཉིས་ནང་བཀོད་འདུག
རྒྱ་ནག་གུང་ཕྲན་ཡག་པོ་ཡིན་ན་བོད་མི་ཚོ་ལུས་སྲོག་བློོ་བཏོང་གི་ཏཱ་ལ་རུ་ཚོགས་ཀྱི་
ཁ་ལ་ཉན་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ནམ་
རྒྱ་ནག་གིས་ཐབས་ལམ་གསར་པ་བཙལ་འདུག་གཱ་ གད་མོ་ཤོར་བ་ཞིག་རེད། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་གནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནང་རྒྱ་ནག་གི་སྟབས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རྒྱབ་དཔུང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།