ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་བྷོ་སི་ཊོན་ནང་འགད་གཏོར་དོན་རྐྱེན་བཟོ་མཁན་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་སྤུན་མཆེད་གཉིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ་གཅིག་དམར་གསོད་དང་གཞན་དེ་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལྟར་ན་མི་དེ་གཉིས་རཱ་ཤི་ཡའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་འདུག
ཉེ་སྔོ
ན་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་བྷོ་སི་ཊོན་ནང་རྒྱང་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་འཚོགས་བཞིན་པའི་སྐབས། རྒྱུག་འགྲན་ལམ་དུ་འགད་རྫས་གཏོར་མཁན་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་སྐབས། གཞུང་ལམ་སྟེང་གི་བརྙན་ལེན་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་ཏུ་དོགས་གཞི་ཅན་གྱི་མི་གཉིས་ཀྱི་བརྙན་རིས་རག་ཡོད་ཅིང་། བརྙན་རིས་དེ་དྲ་གནས་ཁག་ཏུ་བཀྲམས་ཏེ་མང་ཚོགས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཅུག་ཅིང་། ཉེན་རྟོག་པས་བརྙན་རིས་ནང་གི་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་དེ་གཉིས་རྗེས་འདེད་འཇུ་བཟུང་བྱེད་རྩིས་བྱས་སྐབས། རྒོལ་ལན་སློག་སྟེ་ཉེན་རྟོག་དཔོན་གཅིག་དམར་གསོད་དང་ཉེན་རྟོག་པ་གཞན་ཞིག་ལ་རྨས་སྐྱོན་བཟོས་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གྱི་དགོང་མོ་ཉེན་རྟོག་པ་དང་དོགས་ཡོད་ཉེས་ཅན་བར་མེ་མདའ་རྒྱག་རེས་བྱེད་སྐབས་གཅིག་དམར་གསོད་བཏང་ཡོད་པ་དང་གཞན་དེ་ཆུ་གྲོང་(Watertown)ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཡོད་འདུག བྷོ་སི་ཊོན་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་བཀའ་ཁྱབ་བཏང་སྟེ་མི་ཚང་མ་སོ་སོའི་ཁྱིམ་དུ་སྡོད་དགོས་པ་དང་། ས་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་ཧར་ཝར་ཌི་(Harward) དང་ཨེམ་ཨཡེ་ཊེ་(MIT) སློབ་ཆེན་སོགས་སྒོ་རྒྱག་ཏུ་བཅུག་ཡོད་འདུག ཉེན་རྟོག་དམག་མི་ཁ་སྣོན་ཐོག་ཆུ་གྲོང་ཁུལ་གྱི་སྲང་ལམ་ཁག་དམ་པོར་འགོག་སྲུང་གིས་ཁྱིམ་ཚང་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་བཤེར་བྱས་ཤིང་། ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུ་གཉིས་ཆུ་གྲོང་ཁུལ་གྱི་མཁའ་དབྱིངས་སུ་ཕུར་སྐྱོད་ཀྱིས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་མཐར། ས་གནས་ཡུལ་མིའི་བརྡ་ལན་སྤྲད་པ་བརྒྱུད་ཉེས་ཅན་དེ་ཆུ་གྲོང་ས་གནས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་གི་ཁང་རྒྱབ་ཏུ་སྐོང་ཡོད་པ་ཉེན་ཐོག་པས་འཛིན་བཟུང་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་ཁོ་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཚབ་ཆེན་ཕོག་ཡོད་སྟབས་སྨན་ཁང་དུ་བསྐྱལ་ཡོད་འདུག
མི་གཉིས་པ་དེ་འཇུ་བཟུང་བྱས་འཕྲལ་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མས་འགད་རྫས་དོན་རྐྱེན་ཐད་མི་དེ་གཉིས་གཞན་སུ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་ཞིབ་བཤེར་བྱ་དགོས་སྐོར་བརྗོད་འདུག་ལ། ཉེན་རྟོག་པས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། མི་དེའི་མིང་ལ་ཛོ་ཁཱར་ཚཱ་མའེ་(Dzhokhar Tsamaev) ཟེར་པ་དང་ལོ་ ༡༩ ཡིན་འདུག་ལ། མི་གཞན་དེ་ནི་རང་ལོ་ ༢༦ ཡིན་པའི་ཁོང་གི་སྤུན་ཆེ་བ་ཊ་མེར་ལན་ཚཱ་མའེ་(Tamerlan Tsamaev)ཞེས་པ་དེ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་ཁུངས་རཱ་ཤཱི་ཡའི་ཁཱའུ་ཀཱ་སུ་(Caucasus) ས་གནས་ཀྱི་ཆཱེ་ཆཱི་ནེ་ཡ་ (Chechnya) གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཡིན་པ་དང་། ༢༠༠༡ ལོ་ཙམ་ལ་ཨ་རིར་ཡོང་སྟེ་གནས་སྡོད་ཀྱིས་ད་ཆར་ཨ་རིའི་མི་སེར་ཆགས་ཡོད་འདུག
འགད་རྫས་དོན་རྐྱེན་དེ་ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་རྗེས། ཨ་རིའི་ཝ་ཤིན་ཊོན་ནང་ཁོང་གཉིས་ལ་ཨ་ཞང་ཞིག་ཡོད་པ་དེས། ཆུང་ཆུང་ཡིན་དུས་ཁོང་གཉིས་ཉམས་ཆུང་ཡིན་སྐོར་དང་། ༢༠༠༩ ནས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་མེད་སྐོར། ཐེངས་འདིར་འགད་རྫས་དོན་རྐྱེན་བཟོས་པ་དེས་རང་གི་ཁྱིམ་བརྒྱུད་དང་ཆཱེ་ཆཱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་ཚ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག་ལ། རྗེས་སུ་གསར་འགོད་པས་ཁོ་གཉིས་ཀྱི་ཕ་མར་སྐད་ཆ་དྲིས་སྐབས། ཕ་མས་བུ་སྤུན་དེ་གཉིས་ལ་འགད་རྫས་གཏོར་པའི་བློ་སྤོབས་དང་ནུས་པ་མེད་སྐོར་དང་། དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བཀོད་ཇུས་འོག་ཤོར་ཏེ་དོན་རྐྱེན་དེ་འདྲ་ཞིག་བསྒྲུབས་པའི་དོགས་པ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག གཞན་ཁོ་གཉིས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་མཁན་ཚོས་ཀྱང་བུ་སྤུན་དེ་གཉིས་ནམ་རྒྱུན་གཞན་དང་འགྲོག་འདྲིས་ལེགས་པ། བརྩི་མཐོང་ལྡན་པ་གཉིས་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
བུ་སྤུན་གཉིས་འཇུ་བཟུང་རྗེས་འདེད་སྐབས་སྤུན་ཆེ་བ་དམར་གསོད་བཏང་པའི་ཐད། རཱ་ཤཱི་ཡའི་ཆཱེ་ཆཱི་ནེ་ཡ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་གནས་མགོ་ཁྲིད་རཱམ་ཛན་(Ramzan Kadyrov) གྱིས་ཨ་རིའི་ཉེན་རྟོག་པས་ཆཱེ་ཆཱི་མི་རིགས་ཤིག་དམར་གསོད་བཏང་བར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་དོན། “ བུ་སྤུན་གཉིས་ཨ་རིར་འཚར་ལོངས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། ཁོ་གཉིས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་གཤིས་ཀ་ཨ་རིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་གྲུབ་པ་ཞིག་རེད་”ཅེས་བརྗོད་འདུག
གནས་ཚུལ་དེ་དག་གསལ་ཁ་བྱུང་རྗེས་དྲ་ལམ་ཁག་ཏུ། ཨ་རིའི་ནང་འཚར་ལོངས་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་ན་གཞོན་འདི་གཉིས་ལ་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲག་སྤྱོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་བྱུང་པའམ། དྲ་ལམ་ནས་དྲག་སྤྱོད་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལམ་སྟོན་འོག་ཤོར་པ། ཡང་ན་རང་ངོས་ནས་བྱ་སྤྱོད་དེ་འདྲ་ཞིག་སྤེལ་རྒྱུ་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བཞིན་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་གྱི་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་མཱ་སེ་ཆུ་སེ་ཊི་ (Massachusetts) ཡི་གྲོང་ཁྱེར་བྷོ་སི་ཊོན་(Boston) ནང་འཚོགས་བཞིན་པའི་ལོ་འཁོར་རྒྱང་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་མོའི་སྐབས་ཀྱི་འགད་རྫས་གཏོར་རྒོལ་འོག མི་ ༣ རྐྱེན་ལམ་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། མི་ ༡༧༦ ལ་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པའི་ཁྲོད་རྐང་ལག་བཅད་པ་སོགས་དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་ཆགས་པའང་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་འདུག འགད་རྫས་དེ་དག་ནི་རླངས་སྐོལ་སྣོད་(Pressure cooker) ནང་རྫས་དང་ལྕགས་དུམ་སོགས་བླུགས་ཏེ་བཟོས་ཡོད་འདུག
ཉིན་དེའི་རྒྱང་རྒྱུག་རྩེད་འགྲན་དེ་ནི། ༡༧༧༥ ལོའི་ཨ་རིའི་གསར་བརྗེ་དམག་འཁྲུག་གི་དྲན་གསོའི་རྩེད་འགྲན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁོངས་ཀྱི་ལོ་འཁོར་རྩེད་འགྲན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་ནང་གི་ལོ་འཁོར་རྒྱང་རྒྱུག་རྩེད་འགྲན་རྙིང་ཤོས་དེ་ཡང་ཡིན་འདུག ཐེངས་འདིའི་རྒྱང་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར་ཁྲོད་ཨ་རི་གཙོས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ ༩༠ ལྷག་གི་འཐུས་མི་ ༢༨༠༠༠ ཙམ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། བནྡེ་སྐྱབས།
