རྒྱ་ནག་ནང་ལོ་རེར་མཁའ་དབུཊ་འབོག་བཙོག་དང་ཐ་མག ལུས་ཀྱི་ཤ་སྟོད་འཕེལ་བ། འགྲིམ་འགྲུལ་དོན་རྐྱེན་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མི་ཁྲི་ ༤༧༠ འདས་གྲོངས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་འདུག
ཉེ་ལམ་དབྱིན་ཇིའི་གསོ་རིག་དུས་དེབ་དྷི་ལེན་སེ་ཌི་ (The Lancet) ཞེས་པས་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོ་གསར་བ་ཞིག་བཏོན་པའི་ནང་། ཨ་རིའི་ཝ་ཤིན་ཌོན་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཧོང་ཁྲིན་ལགས་དང་། རྒྱ་ནག་ཀྲེ་ཅང་སློབ་ཆེན་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡི་ཧེ་ལགས། ཨ་རིའི་ཨེ་མོ་རེ་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཇེ་ཧྥི་རེ་ཁོ་ཕི་ལེན་ (Jeffrey Koplan) ལགས་བཅས་ཟུང་འབྲེལ་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་མཁའ་དབུགས་དང་འཕྲོད་བསྟེན། འགྲིམ་འགྲུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཁག་ཅིག་བཀོད་དེ། རྒྱ་ནག་ནང་ཁ་དབུགས་འབོག་བཙོག་དང་ཐ་མག ལུས་ཀྱི་ཤ་སྟོད་འཕེལ་བ། འགྲིམ་འགྲུལ་དོན་རྐྱེན་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་ལོ་རེར་ཉུང་མཐར་མི་ཁྲི་ ༤༧༠ འདས་གྲོངས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེས་རྒྱ་ནག་ལ་དཔལ་འབྱོར་ལ་རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་གྱོང་གུད་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད་འདུག
སྙན་ཐོ་དེའི་ནང་། ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་རྒྱ་ནག་གི་འཕྲོད་བསྟེན་གནས་སྟངས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཡར་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་སྟེ། ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་མིའི་ཚེ་ཚད་ལོ་ ༤༠ ཡས་མས་ཡིན་པའི་གནས་སྟངས་དེ། ༢༠༡༡ ལོར་ལོ་ ༧༦ གི་ཚེ་ཚད་རུ་འཕར་སྣོན་བྱུང་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་། འགོས་ནད་ཀྱི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་རིམ་གྱིས་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་། མཁའ་དབུགས་འབོག་བཙོག་དང་ཐ་མག ལུས་ཀྱི་ཤ་སྟོད་འཕེལ་བ། འགྲིམ་འགྲུལ་སོགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་འདྲ་མིན་གྱི་དབང་གིས་མི་མང་པོ་ཞིག་དུས་མིན་རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་བའི་ཉེན་ཁའི་གནས་སུ་གྱར་ཡོད་ཚུལ་བཀོད་འདུག་ལ། མཁའ་དབུགས་འབོག་བཙོག་གི་གནས་སྟངས་ཁྲོད། སྲ་གཟུགས་ནུས་ཁུངས་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་ཁང་ཁྱིམ་དུ་མཁའ་དབུགས་འབོག་བཙོག་བཟོས་པ་དེས་ལོ་རེར་མི་ཁྲི་ ༡༠༠ འདས་གྲོངས་དང་། ཁང་ཁྱིམ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཁའ་འབག་བཙོག་གིས་ལོ་རེར་མི་ཁྲི་ ༡༢༠ འདས་གྲོངས་སུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་སྐོར་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ༢༠༠༦ ལོར་མཁའ་དབུགས་འབག་བཙོག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་གྲོང་ཁྱེར་སྡོད་དམངས་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གྱོང་གུད་ཐེབས་ཚད་རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༣༤༡༠ ཡིན་ཚུལ་བཀོད་འདུག
འདིའི་ཐད་ཨ་རིའི་དམངས་ཁྲོད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་དང་རྒྱ་ནག་ཁོར་ཡུག་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་ཧོའུ་ཕིན་གྱིས། ལོ་འདི་དག་རིང་འཛམ་གླིང་ནང་མཁའ་དབུགས་འབག་བཙོག་གི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཚབས་ཆེན་ཆགས་ཡོད་སྟབས། མི་མང་གིས་སྔར་ལྷག་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་འདུག་ལ། རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ནའང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་ཐད་ཁྲིམས་གཞི་གསར་བ་བཟོས་འདུག ཡིན་ནའང་། དེ་ལ་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་བརྒྱུད་དགོས་སྟབས། ཉེ་བའི་ཆར་མངོན་གསལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་འབྱུང་གི་མི་འདུག ངས་བལྟས་ན་རྒྱ་ནག་ནང་མཁའ་དབུགས་འབོག་བཙོག་ཆགས་དོན་གཙོ་བོ་གཅིག་ནུས་ཁུངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༦༠ ཡས་མས་ཤིག་རྡོ་སོལ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་རླངས་འཁོར་གྱི་གྲངས་འབོར་མང་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཁའ་དབུགས་འབོག་བཙོག་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་འདུག་ཅེས་བརྗོད་འདུག
པེ་ཅིན་གྱི་དམངས་ཁྲོད་ཚོགས་པ་ ༼སྔོ་ལྗང་པེ་ཅིན༽ཞེས་པའི་འགན་འཁུར་བ་སོན་ཞིན་ཀྲིག་གིས། ཉེ་བའི་ལོ་འདི་དག་རིང་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་བར་དཔལ་འབྱོར་ཁོ་ནར་གཙིགས་སུ་འཛིན་པའི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་ཏོག་ཙམ་འགྱུར་བ་ཐེབས་འདུག ཡིན་ནའང་། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་གཙོས་པའི་ལས་གཞི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ལོ་མང་པོའི་འཕེལ་རིམ་དགོས་སྟབས། མགྱོགས་མྱུར་ངང་འགྱུར་བ་ཐེབས་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་མཁའ་དབུགས་ཐེས་པའི་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་ལ་ཕྱོགས་མང་པོའི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་ཡོད་པ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཅེས་བརྗོད་འདུག
ཐེངས་འདིའི་སྙན་ཐོའི་ནང་ཐ་མག་དང་ལུས་ཀྱི་ཤ་སྟོད་འཕེལ་བའི་དབང་གིས་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བའི་གྲངས་ཀ་ཁག་ཅིག་གསལ་འདོན་བྱས་པའི་ནང་། རྒྱ་ནག་ནང་ལོ་རེར་ཐ་མག་གིས་རྐྱེན་པས་མི་ཁྲི་ ༡༤༠ གྲོངས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པའི་ཐ་མག་གིས་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བའི་གནས་སྟངས་དེས་རྒྱ་གཞུང་ལ་རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༤༡༠ ཡིས་གྱོང་གུད་བཟོས་ཡོད་ཚུལ་བཀོད་འདུག་ལ། ལོ་རེར་འགྲིམ་འགྲུལ་གཙོས་པའི་དོན་རྐྱེན་ཁག་གི་ཁྲོད་མི་ཁྲི་ ༨༠ གྲོངས་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེས་རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༦༥༠ གྱོང་གུད་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་ཚུལ་དང་། ལོ་རེར་ལུས་ཀྱི་ཤ་སྟོད་འཕེལ་བའི་དབང་གིས་སྙིང་ནད་དང་གཅིན་པ་མངར་འགྱུར་གྱི་བྱུང་སྟེ་མི་ཁྲི་ ༣༦ དང་སྟོང་ ༣ འདས་གྲོངས་སུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོའི་བསྡོམས་རྩིས་ལྟར་ན་དེས་རྒྱ་གཞུང་ལ་རྒྱ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༢༡༠ ཡིས་གྱོང་གུད་བཟོས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་བཀོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། དོན་གོ
