ཁ་ཆེ་ཚོས་ཤཱག་ལི་ཚང་ལ་ངོ་རྒོལ།

ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཚགས་ཤོག་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཤཱག་ལི་ཨེབ་དྷོ་ཚགས་དེབ་ཁང་ལ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པས་གཏོར་རྒོལ་བཏང་རྗེས་ཀྱི་འདོན་ཐེངས་དང་པོ་དཔར་འགྲེམས་བྱས་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་བཞིན་འདུག

ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕ་རི་སིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཤཱག་ལི་ཧབ་དྷོ་(Charlie Hebdo) ཟེར་བའི་ཟུར་ཟའི་བདུན་རེ་ཚགས་དེབ་ཁང་གིས་ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༧ ཉིན་ཁ་ཆེ་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་པའི་གཏོར་རྒོལ་བཏང་རྗེས་ཀྱི་ཚགས་དེབ་འདོན་ཐེངས་དང་པོ་བསྐྱར་དུ་དཔར་འགྲེམས་བྱས་ཏེ། འདོན་ཐེངས་འདིའི་མདུན་ངོས་སུ་ཁ་ཆེའི་སྟོན་པ་མཱོ་ཧཱ་མཱ་ཋ་(Prophet Muhammad) ཡིས་ངུ་འབོད་བྱེད་བཞིན་ལག་ཏུ། “ཤཱག་ལི” ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱབ་ངོས་སུ་ “ཚང་མར་དགོངས་པ་དག་པ་ཡིན” ཞེས་འཁོད་པའི་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་ཞིག་བཏོན་ཡོད་པ་དེར། ཁ་སང་པ་ཀི་སི་ཐན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱོན་འཛུགས་གྲོས་ཆོད་ཅིག་བཞག་ཡོད་པ་དང་། པ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་རྒྱལ་སའི་གཞུང་ལམ་ཐོག་མང་ཚོགས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་གིས་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་འབྲི་མཁན་དེར་སྐེ་ཐག་དཔྱང་སྟེ་གསོད་དགོས་པའི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས་ཡོད་འདུག གཞན། ཀྲར་ཀི་དང་ཧྥི་ལི་པན། ནེ་ཇི་རི་ཡ་དང་མུ་རེ་ཌ་ནེ་ཡ་(Mauritania)སོགས་ཀྱི་ནང་དུའང་ཁ་ཆེ་ཚོས་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱས་ཡོད་འདུག

འདིའི་ཐད་པ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་བློན་ནཱ་ཝ་སེ་ཤཱ་རེབ་ཨ་རིའི་སི་ཨན་ཨན་ (CNN) གསར་ལམ་ཐོག་བརྗོད་དོན། “སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཁ་ལ་འཁྱེར་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དད་ཞེན་ལ་གཏོར་བརླག་བཏང་སྟེ། གཞན་ལ་འཚེ་བ་བྱེད་པར་སྐུལ་མ་བྱེད་པ་དེ་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གིས་ཁོང་ཁྲོ་སློང་གཞིའི་སྒྱུ་རྩལ་རིགས་ལ་སྔོན་འགོག་བྱེད་དགོས” ཞེས་བརྗོད་འདུག

ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཤཱག་ལི་ཚགས་དེབ་ཁང་གིས་བསྐྱར་དུ་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་དེ་བྲིན་རྒྱུག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ད་བར་དུས་དེབ་གྲངས་ས་ཡ་ ༥ དང་ཕྱེད་ལྷག་ཚོང་འགྲེམས་ཐུབ་ཡོད་ཀྱང་། ཁ་ཆེའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་མང་པོ་ཞིག་གིས་ད་རེབ་ཀྱི་ཚགས་དེབ་སྟེང་གི་རི་མོ་དེར་སྐྱོན་བརྗོད་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཇོར་ཌན་གཞུང་གིས་དུས་དེབ་ཁང་གིས་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་དེ་འདྲ་མུ་མཐུད་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་དེས། ཁ་ཆེའི་མི་རིགས་ཀྱི་སེམས་ཚོར་ལ་ཕོག་ཐུག་ཆེན་པོ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་ནི་གཞི་རྩའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་རྒྱབ་འགལ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་སྐོར་གྱི་བསྒྲགས་གཏམ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་འདུག དེ་བཞིན། ནེ་ཇི་རི་ཡ་དང་སི་ཎི་གྷལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་ནང་ཚགས་དེབ་དེ་ཚོང་འགྲེམས་བྱེད་རྒྱུ་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད་འདུག

ཁ་སང་ཨབ་གྷན་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཨལ་ཁེ་ཌ་འཇིགས་སྐུལ་ཚོགས་པས་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་གསར་ཁང་གིས་ཚགས་དེབ་ཐོག་མཱོ་ཧཱ་མཱ་ཋ་འདྲ་རིས་རི་མོ་བཏོན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་དང་། ཚགས་དེབ་ཁང་ལ་གཏོར་རྒོལ་གཏོང་མཁན་གྱི་དྲག་སྤྱོད་པར་བསྟོད་བསྔགས་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ཀྲར་ཀི་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཀྱང་དྲ་ཚིགས་ཐོག་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་དུས་དེབ་ཀྱི་མདུན་ངོས་རི་མོ་བཀོད་ཡོད་པ་དག་ལ་དམ་བསྒྲགས་བྱ་རྒྱུའི་བཀའ་རྒྱ་བཀྲམ་ཡོད་འདུག་ལ། སྲིད་བློན་ཨཱ་མེ་ཌི་(Ahmet Davutoglu) ཡིས་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ཟེར་བ་དེ་གཞན་ལ་དམའ་འབེབས་བྱེད་ཆེད་མ་རེད་ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་། ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་པོབ་ཧྥན་སི་སི་མཆོག་ཤི་རི་ལན་ཁ་ནས་ཀྱང་། གསར་འགོད་པ་ཞིག་གི་དྲི་བར་བཀའ་ལན་བསྩལ་སྐབས་ཁོང་གིས་ང་ཚོས་མི་གཞན་གྱི་དད་ཞེན་ལ་དམའ་འབེབས་དང་ཁོང་ཁྲོ་སློང་གཞིའི་བྱ་འགུལ་དང་། ཀུ་རེ་སོགས་རྩེད་མི་རུང་། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་ལ་ཚད་གཞི་ཞིག་དགོས་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག

བདུན་ཕྲག་འདིའི་རེས་གཟའ་ལྷག་པར་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་འདོན་སྤེལ་བྱས་རྗེས། ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་ཧོ་ལན་ཌི་ཡིས་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་གསོན་པོར་གནས་ཡོད་ལ་མ་འོངས་པར་ཡང་མུ་མཐུད་དུ་གནས་རྒྱུ་རེད། ཁྱེད་ཚོས་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་དམར་གསོད་གཏོང་ཐུབ་ཀྱང་། ཁོ་ཚོའི་བསམ་བློའི་ངོས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དེ་བཅོམ་ཐུབ་རྒྱུ་མ་རེད། དེ་རིང་སླར་ཡང་ཚགས་དེབ་འདི་ང་ཚོའི་མིག་མདུན་དུ་མངོན་ཡོད་ཅེས་དང་། ཁྲིམས་འཛིན་བློན་ཆེན་ཌུ་བྷེ་ར་ཡིས་ (Christiane Taubira) ཧྥ་རན་སི་ནི་མཱོ་ཧཱ་མཱ་ཋ་སོགས་ག་རེ་བྲིས་ཀྱང་འབྲི་ཆོག་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་སྟབས། ཡེ་མན་ནང་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་ཨལ་ཁ་ཌ་ཚོགས་པའི་མགོ་གཙོ་ཡིས་བརྙན་ཐུང་ཞིག་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ། ཁོས་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་ཁང་ལ་གཏོར་རྒོལ་བཏང་བ་དེ་ནི། ང་ཚོའི་སྟོན་པ་མཱོ་ཧཱ་མཱ་ཋ་མཆོག་ལ་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་བྲིས་པར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་འདུག

ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་མདུན་ཤོག་སྟེང་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་འདོན་ཐེངས་འདིས་སྔར་ལྷག་ཁ་ཆེ་བ་ཚོར་འཚེ་བར་སྐུལ་བ་ཞིག་ཆགས་སྲིད་སྐོར་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ཇོར་ཌན་གྱི་ཨལ་དྷ་ས་ཌོར་ (Al-Dustour) ཚགས་ཤོག་གི་མདུན་ངོས་སུའང་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོ་ཡིས་མུ་མཐུད་ཁོང་ཁྲོ་སློང་གཞིའི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བཞིན་འདུག་འཁོད་ཡོད་འདུག ཨལ་ཇེ་རི་ཡའི་ཨི་ཆོར་རུག་(Echourouk) དང་ཧཱ་བྷེབ་ (Habib Rashdin) གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོས་དམར་ཐིག་ལས་བརྒལ་ཏེ་ཁ་ཆེ་ཚོར་ཁ་གཏད་གཅོག་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་མ་འགྲིག་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཁ་ཆེའི་མི་རིགས་ཚོས་གཞུང་ཚབ་ཁང་བརྒྱུད་ཁྲིམས་གཏུགས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀོད་འདུག དེ་བཞིན་ཨལ་ཇེ་རི་ཡའི་ཨན་ཎཱ་ཧར་ (Ennahar) ཚགས་ཤོག་གི་མདུན་ཤོག་སྟེང་དུ། ང་ཤཱག་ལི་ཡིན་ཟེར་བའི་ཚབ་ཏུ་ང་ཚོ་ཚང་མ་མཱོ་ཧཱ་མཱ་ཋ་ (We are all Muhammad) ཡིན་ཞེས་བཀོད་ཡོད་འདུག དེ་བཞིན། རྒྱ་ནག་གི་གོ་ལའི་དུས་བབ་ (Global Times) ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་གཏམ་ནང་དུའང་། ཟུར་ཟའི་རི་མོ་དེ་འབྲི་མི་འོས་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་དང་། བྷི་བྷི་སི་ཡིས་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་དེ་ནི་གནས་ཚུལ་འགོད་སྤེལ་བྱེད་ཆེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་སྟབས་ང་ཚོས་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་ཡིན་ཞེས་བཀོད་འདུག

ཁ་སང་ཧྥ་རན་སི་གཞུང་དང་ནང་མི་ཉེ་འབྲེལ་གཙོས་མང་ཚོགས་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེལ་མ་འོག ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༧ ཉིན་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པའི་ལག་འོག་ཏུ་འདས་གྲོངས་སུ་སོང་བའི་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་འབྲི་མཁན་གྷོར་ཇི་ (Georges Wolinski) དང་བྷེ་ཎར་ཌི་ (Bernard Verlhac)། ཆེད་རྩོམ་སྤེལ་མཁན་ལྕམ་ཨིལ་སཱ་ (Elsa Cayat) དང་ཉེན་རྟོག་པ་ཧྥན་ཁཱ་ (Franck Brinsolaro) བཅས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དུར་མཆོད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་གྷོར་ཇི་ (Georges Wolinski) ལགས་ཀྱི་བུ་མོ་ཨིལ་སཱ་ (Elsa) ཡིས་ཁོ་ཚོས་ངའི་པ་ལགས་བསད་ཀྱང་། ཁོང་གི་བློ་རིག་རྩ་མེད་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་འདིར་ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོའི་ལྟ་གྲུབ་རྣམ་གཞག་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཆེད་ཡར་ལངས་བྱེད་པར་ཡོང་བ་ཡིན་ཞེས་དང་། ཤཱག་ལི་ཧེབ་དྷོའི་ཟུར་ཟའི་རི་མོ་འབྲི་མཁན་ཁཱོ་རེ་ཎེ་(Corinne Rey) ཡིས་ང་ཚོའི་དུས་དེབ་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུ་རེད་ལ། སྔར་ལས་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་རྒྱུ་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་ཞེད་དགོས་དོན་མེད་ལ་ང་ཚོ་ཡང་ཞེད་སྣང་སྐྱེ་དགོས་དོན་མི་འདུག་ཅེས་ བརྗོད་འདུག

ད་ལྟ་ཧྥ་རན་སི་གཞུང་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་རིང་འཇར་མན་གྱི་སྲིད་བློན་ཨན་གྷི་ལ་མེར་གྷལ་མཆོག་གིས། ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ལ་ཁ་པར་བཏང་སྟེ་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྐབས་མཉམ་དུ་ཡར་ལངས་བྱེད་དགོས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག ཁ་སང་ཕྱི་དྲོ་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་དྲུང་ཆེ་ཇོན་ཀེ་རེ་མཆོག་ཧྥ་རན་སིར་བསྐྱོད་དེ་འདས་པོ་ཚོའི་ནང་མིར་སེམས་གསོ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་རིང་དང་སང་ཉིན་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་དང་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་། དེ་མིན་གྱི་གནད་དོན་ཁག་ཅིག་གི་ཐོག་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག

གསར་འགོད་པ། དོན་གྲུབ།