རྩོམ་པ་པོ། ཨེ་ཌམ་མིན་ཊིན།
སྒྱུར་བ་པོ། ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།
གཟའ་ལྷག་པའི་ཉིན་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤཱ་ཡས་འབར་གས་ཀྱི་སྒྲ་དང་ཆབས་གཅིག་རང་བཙན་ཉིན་མོ་སྲུང་གཙི་ཞུས་ཡོད། དེ་ཡང་ཉིན་འདིར་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤཱ་ཡའི་ཆུ་བོའི་སྟེང་དུ་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་སྒོ་ནས་ཉ་འཛིན་མཁན་རྒྱ་ནག་གི་གྲུ་འགའ་འཛིན་བཟུང་བཙན་འཕྲོག་གིས་འབར་གས་བཏང་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤཱ་ཡའི་ས་ཁོངས་བདག་དབང་ལ་རྩོད་གླེང་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་ཉ་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ངལ་ཆེན་པོ་ཡོད། བདུན་ཕྲག་འདིའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གསར་ལམ་གྱིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བར་གཞིགས་ན། ཁོར་ཡུག་སྦག་བཙོག་དང་ཉ་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་བཟུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤར་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་ཐེ་བའི་ས་ཁུལ་འགའ་ཞིག་ནང་ཉའི་ཐོན་ཁུངས་སྟོང་བཞིན་ཡོད་ལ། ཧ་ལམ་ “ཉ་ཁྱོན་ནས་མེད་པའི”གནས་སུ་གྱར་ཡོད་པ་རེད།
དེ་ནི་བཀྲེས་ལྟོགས་ཀྱི་སེམས་ངལ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་རེད། ༢༠༡༥ ལོར་འཛམ་གླིང་གི་མཚོ་ཟས་འཛད་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་ཆ་ ༣༥ ཙམ་ནི་རྒྱ་ནག་ཆགས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤཱ་ཡའི་ཆུ་བོ་ཚུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པའི་ཆུ་བོའི་ནང་ཉ་འཛིན་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་དོན་ངོ་མའི་ཐོག་ནས་ཐབས་ལམ་ཡང་དག་ཅིག་མ་རེད། རྩོད་གཞི་ཆེ་བའི་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་གི་ཉའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་མཚོན་ནའང་ ༡༩༥༠ ལོའི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒྱ་ཆ་ ༩༥ ཙམ་གྱིས་མར་ཆག་ཡོད། གལ་སྲིད་རྒྱ་ནག་གིས་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཉའི་ཐོན་ཁུངས་གཞན་རྣམས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་དང་ཆ་འདྲ་བའི་ལས་དབང་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་འདོད་མེད་ན། རང་ཉིད་ཀྱི་མངའ་ཁུལ་ནང་ཡུན་རིང་རྒྱུན་སྐྱོང་ཐུབ་པའི་ཟས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཤིག་ཇི་ལྟར་བསྐྲུན་ཐབས་ཐད་འདུན་པ་དྲག་པོའི་མནོ་བསམ་གཏོང་དགོས།
ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་དང་མཚུངས་པར་རྒྱ་ནག་གི་ཡོང་འབབ་ཚད་གཞི་གོང་མཐོར་འགྲོ་བ་ནི་ཟས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་འབོར་ཚད་གོང་མཐོར་འགྲོ་བ་དང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད། མཚོ་ཟས་ནི་དེ་སྔོན་རྒྱལ་ཁབ་མང་དག་ཅིག་གི་ནང་རིན་གོང་ཆེ་བའི་རྒྱས་སྤྲོས་ལོངས་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་ནའང་། དེང་སང་དེ་ནི་ཐ་ན་སྐམ་སའི་མངའ་ཁུལ་དུའང་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཟས་རིགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། རྒྱ་ནག་ནི་ད་ཆ་འཛམ་གླིང་ནང་གི་མཚོ་ཟས་འཛད་སྤྱོད་པ་དང་ཕྱིར་འདྲེན་བྱེད་མཁན་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་རེད། ༡༩༧༩ ལོ་ནས་ ༢༠༡༣ ལོའི་བར་རྒྱ་ནག་གི་སྣུམ་འཁོར་གྲུ་གཟིངས་ ༥༥,༠༠༠ ནས་ ༦༩༤,༩༠༥ བར་འཕེལ་ཡོད་ཅིང་། ཉའི་བཟོ་གྲྭའི་ནང་གླས་པའི་ལས་མིའི་ཁ་གྲངས་ས་ཡ་ ༢.༢༥ ནས་ས་ཡ་ ༡༤ ལ་འཕར་ཡོད། དེ་དང་ཆ་མཚུངས་པར་ཉ་པའི་ཆ་སྙོམས་ཡོང་འབབ་ཀྱང་ཟླ་རེར་ཨ་སྒོར་ ༡༥ ཡས་མས་ནས་ ༢,༠༠༠ ལ་ཉེ་བ་འཕར་ཡོད། དེང་སང་ཉའི་བཟོ་གྲྭས་ལོ་རེར་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ ༢༦༠ ལས་བརྒལ་བ་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ནང་ཐོན་སྐྱེད་སྤྱི་ཐང་(GDP)གི་བརྒྱ་ཆ་གསུམ་ཆགས་ཡོད།
འོན་ཀྱང་། ཅི་ཞིག་དགོས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཉ་འཚོལ་སྙེགས་ཀྱི་དོན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཉ་པས་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཏང་ཡོད། འབྲི་ཆུས་རྒྱ་ནག་གི་གཙང་ཆུའི་ཉ་ཡི་བརྒྱ་ཆ་ ༦༠ མཁོ་འདོན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་མོད། དེང་སང་འབྲི་ཆུས་ཉ་ཐོན་སྐྱེད་བྱད་ཚད་ ༡༩༥༤ ལོ་དང་བསྡུར་ན་བཞི་ཆའི་གཅིག་ལས་ཉུང་བ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། འབྲི་ཆུའི་ནང་ཉ་རིགས་མི་འདྲ་བ་ ༡༧༠ ཙམ་ཡོད་པ་ལས་མང་ཆེ་བ་ནི་ད་ཆ་རྩ་སྟོང་དུ་འགྲོ་ལ་ཉེ་བ་ཆགས་ཡོད། མཚོ་འགྲམ་གྱི་གནས་སྟངས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་ཆག་ཏུ་ཕྱིན་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་ཉ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་མཚོའི་ནང་དུས་རྒྱུན་ལོ་རེའི་རྒྱུན་སྐྱོང་ཐུབ་པའི་ཉ་བཟུང་བའི་ཚད་གཞི་ལས་བརྒྱ་ཆ་ ༣༠ འམ་དེ་ལས་མང་བ་བརྒལ་བཞིན་ཡོད་པ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད། རྒྱ་ནག་གི་མཚོ་ཟས་ཁྲོམ་རྭ་གང་ཞིག་ཏུ་སྐྱོད་ཀྱང་། ཐོག་མ་ནས་འཛིན་མི་འོས་པ་ངེས་བརྟན་དུ་སོང་ཞིང་། ཚད་གཞི་མ་ལོངས་པའི་ཉ་རིགས་ཆུང་ཆུང་གི་གྲངས་འབོར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད།
༢༠༡༣ ལོ་གཅིག་པུར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཉའི་ཚོང་གཉེར་ལ་རོགས་སྐྱོར་ཆེད་ཨ་སྒོར་ཐེར་བུམ་ ༦.༥ བཏང་ཡོད་སྟབས། གོང་གི་གནས་སྟངས་འདིའི་ཉེས་པ་ཉའི་བཟོ་གྲྭ་དང་སྲིད་གཞུང་གཉིས་ཀའི་སྟེང་ཡོད། ཧ་ལམ་རོགས་སྐྱོར་མ་དངུལ་ཡོངས་རྫོགས་རིན་གོང་ཁེ་བའི་བུད་རྫས་ཉོ་རྒྱུར་བཏང་ཡོད་སྟབས། དེས་རྒྱ་མིའི་ཉ་པ་རྣམས་ལ་བློ་སྟོབས་སྦྱིན་ཏེ་མཚོ་ཁ་བརྒལ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རྒྱུན་དུ་ཨིན་ཌོ་ནི་ཤཱ་ཡ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཉར་ཚགས་གང་འཚམ་ལེགས་པོ་བྱས་ཡོད་པའི་དམིགས་བསལ་དཔལ་འབྱོར་མངའ་ཁུལ་དག་གི་ནང་དུའང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཧམ་འཛུལ་བྱེད་དུ་བཅུག་ཡོད། དེ་བས་ཚབས་ཆེ་བ་ནི་རྒྱ་མིའི་དམག་དཔུང་གིས་རྒྱའི་ཉ་གྲུ་རྣམས་ལ་འཁྱགས་པ་ནས་ཚུད་པའི་གོ་ལའི་གནས་འཁེལ་མ་ལག་(GPS)བར་གྱི་མཁོ་ཆས་ཡོངས་རྫོགས་མཁོ་སྒྲུབ་བྱ་སྤྱད་མ་དངུལ་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ཏེ། ཉ་པའི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ཐོག་མངོན་གསལ་གྱིས་བརྒྱུད་སྐུལ་བྱས་ཡོད། དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཏིང་ཟབ་པའི་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ “ལོ་རྒྱུས་ཆ་ནས་ཉ་འཛིན་ཆོག་པའི་ཐོབ་ཐང་” རྩོད་ལེན་གྱི་གནས་བབས་སྲ་བརྟན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད།
རྒྱ་ནག་དོ་དམ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་གི་ཤོག་ཁག་གཞན་དེ་དག་ཐོག་ཕམ་ཉེས་འབྱུང་བཞིན་པའི་དམག་འཁྲུག་ཅིག་རྒྱག་གི་ཡོད། ༡༩༩༩ ལོའི་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ཉ་འཛིན་མི་ཆོག་པའི་དུས་བཅད་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད། ༢༠༠༢ ལོར་དོ་དམ་ལས་ཁང་དེས་འབྲི་ཆུའི་ཕྱོགས་སུའང་གཅིག་མཚུངས་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཉའི་ཐོན་ཁུངས་དེ་གཉིས་མུ་མཐུད་ཉམས་ཆག་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྟངས་དེས་བཀག་རྒྱ་དེ་དག་གི་ནུས་མེད་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། དེར་བརྟེན། ༢༠༡༣ ལོར་རྒྱ་རིགས་ཚན་རིག་པ་གཅིག་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆ་ནས་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་འབྲི་ཆུའི་ནང་ལོ་བཅུ་ཧྲིལ་པོ་ཞིག་གི་རིང་ཉ་འཛིན་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད། བདུན་ཕྲག་འདིའི་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསམ་ཚུལ་དེར་དང་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཉ་གྲུ་རྣམས་ལ་དབྱེ་བཀར་མེད་པར་ཡོངས་རྫོགས་མེད་པ་བཟོ་རྒྱུའི་བསམ་གཞིགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་བརྡ་ལན་སྤྲད་ཡོད།
ཐབས་ལམ་དེ་གཉིས་ཀ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཉའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན་ངེས་ཀྱང་། དེ་གཉིས་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་མགོ་འཛུགས་ཙམ་རེད། དོན་དམ་པའི་ཁྱད་པར་ཞིག་གཏོད་འདོད་ན་རྒྱ་ནག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཉ་གྲུ་རྣམས་ལས་དམག་དོན་གྱི་ཡོ་ཆས་རྣམས་ཕྱིར་བསྡུ་དང་། ས་ཁམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་དོགས་མི་བདེ་བའི་གནས་སྟངས་སློང་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སྒྲིག་སྲོལ་དང་སྟངས་འཛིན་མེད་པར་གང་བྱུང་དུ་ཉ་འཛིན་རྒྱུར་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བའི་དམག་དཔུང་གིས་མ་དངུལ་བཏང་སྟེ་སྦྱར་བའི་འབུད་རྫས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཉ་གྲུ་དེ་དག་ནི་ཁོར་ཡུག་ཡུན་གནས་ཐུབ་ཐབས་ལ་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་མེད་པའི་དམག་སྤྱི་རྣམས་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་མིའི་མཚོ་སྲུང་བ་དང་ཞིང་ལས་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་སྟངས་འཛིན་བྱེད་དགོས་པ་རེད།
དེ་དང་ཆ་མཉམ་པའི་དོན་ཆེན་ཞིག་ནི་རྒྱ་ནག་གིས་གཞུང་གི་ལོ་ལྔ་ཚན་གྱི་འཆར་གཞི་ཚུད་པའི་དཔལ་འབྱོར་འཆར་འགོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དག་གི་ནང་ཉའི་ཐོན་ཁུངས་རྣམས་ཉམས་གསོ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ལས་དོན་དེ་ནི་ཆུ་གཙང་བཟོ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་ཕན་པའི་བྱ་གཞག་གཞན་རྣམས་དང་ཁ་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་དགོས། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ད་གཟོད་པེ་ཅིན་གྱི་ཁ་རླུང་གཙང་བཟོ་དང་ཕྱོགས་མཚུངས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མངོན་འདོད་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས་རེད།
མངོན་འདོད་དེ་དག་རིམ་པས་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་ནང་བདག་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་མཁན་གཞན་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་གན་རྒྱ་དང་། ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་ལྷན་དུ་རྒྱ་ནག་གིས་ད་ལྟའི་ཆར་འབྲེལ་མོལ་བྱེད་བཞིན་པའི་མངའ་ཁུལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཚོང་ལས་མཉམ་འབྲེལ་ཐེ་བའི་ཚོང་འབྲེལ་གྲོས་མཐུན་དག་གི་ཐོག་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་ཐུབ་ངེས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། དམིགས་ཡུལ་ནི་ཡུན་གནས་ཐུབ་པའི་མཚོ་ཟས་ཀྱི་བྱ་གཞག་ནང་རྒྱ་ནག་ནི་སྣེ་འཁྲིད་མཁན་ཞིག་དང་། གཅིག་བྱས་ན་ཚོང་རྟགས་ཤིག་ཏུའང་འགྱུར་དགོས་ངེས་ཤིག་རེད། གནད་དོན་དེ་ལམ་ལྷོངས་བྱུང་ན་རྒྱ་ནག་ལ་ཟས་སུ་ཉ་མང་བ་ཉོ་ཐུབ་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འགན་ཁུར་ལྡན་པའི་གོ་ལའི་མི་སེར་གྱི་མཚན་སྙན་ཀྱང་ཐོབ་ངེས་པ་རེད།
ཨིན་ཡིག་གི་མ་རྩོམ་དྲ་གནས་ཁ་བྱང་ http://tibet.net/2016/08/chinas-empty-oceans/ ཐོག་གཟིགས་པར་འཚལ།
