བྷི་བྷི་སི་གསར་ཁང་དུ་ངའི་མི་ལོ་ ༥༠ །

ཇོན་སིམ་ཕུ་སོན-John Simpson.

སྐུ་ཞབས་ཇོན་སིམ་ཕུ་སོན་(John Simpson)ལགས་ནི་བྷི་བྷི་སི་(BBC)གསར་ཁང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་བབ་སྡེ་ཚན་གྱི་ཞུ་དག་པ་མཁན་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་དེ་སྔ་ཆབ་སྲིད་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་དེབ་མང་པོ་བརྩམས་ཡོད་པ་དང་ད་ལྟ་དགུང་ལོ་ ༧༢ ཡིན་འདུག  གཤམ་གྱི་རྩོམ་ཡིག་དེ་ནི་ཁོང་གིས་རང་གི་གསར་འགོད་ཆེད་ལས་ཀྱི་འདས་པའི་མི་ལོ་ ༥༠ ཕྱིར་དྲན་བྱས་པའི་ཟིན་ཐོ་ཡིན།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོར་ངས་ཐོག་མར་བྷི་བྷི་སི་གསར་ཁང་དུ་ལས་མགོ་བཙུགས་པའི་ཉིན་ནས་ད་བར་འཛམ་གླིང་ལ་ཧ་ཅང་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད།

དེའི་སྐབས་སུ་ཨ་མེ་རི་ཁ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བྱིངས་ལས་ནམ་ཡང་སྔོན་ཐོན་ཡིན་པར་སྣང་ལ། ཨུ་རུ་སུར་མཚོན་ན་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཀྱི་རང་དབང་མེད་ཅིང་།  དཀའ་ཚེགས་ཆེ་བའི་འཕེལ་རིམ་རིང་མོ་ཞིག་གི་དུས་མགོ་ཚུགས་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཏུ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་དྲག་རྩུབ་ཆེ་བའི་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་གྲབས་ཡོད་ལ། ཡུ་རོབ་གླིང་ནི་འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་གཉིས་པའི་གོད་ཆག་ལས་ད་དུང་གྲོལ་ཐུབ་མེད།

དེ་བཞིན། དབྱིན་ཡུལ་(Britain)ལ་མཚོན་ན། གནའ་བོའི་གྲལ་རིམ་རིང་ལུགས་སུ་སྐྱོད་བཞིན་པའི་ས་ཆ་སྤྲོ་སྣང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེར་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པའི་ཆེད་དུ་ཚོང་ལས་རིགས་གཉེར་མཁན་ཧ་ལམ་མེད་སྟབས། ཡུལ་གཞན་གྱི་མི་ཞིག་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ལ་ས་དེར་འོང་སྲིད་པའི་སྐད་ཆ་བཤད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་རྣམས་ཁོང་དགོད་བྱེད། ལོ་འཁོར་རེ་གཉིས་ནང་དུ་འདི་དག་ཡོངས་རྫོགས་ལ་འགྱུར་བ་ཐེབས་སོང་།

ཝེ་ནམ་དམག་འཁྲུག་(Vietnam War)ངོ་རྒོལ་གྱིས་ཨ་མེ་རི་ཁ་ཕུ་དཀྲུག་མདའ་དཀྲུག་བཟོས་སྟབས། དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྔར་གྱི་དབང་ཤུགས་གཏན་ནས་ཕྱིར་མ་ཐོབ་ལ། སོ་ཝེ་ཏའི་ལྷན་ཚོགས་(The Soviet)ཀྱིས་ཡུ་རོབ་ཤར་མའི་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་དབང་ཤུགས་ལ་རྩོད་ལེན་བསློགས་ཏེ། ཡུ་རོབ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་རྒྱང་སྐྱོད་རིང་མོ་མགོ་ཚུགས་སྟབས། གསོན་ཉམས་ལྡན་ཞིང་དེང་དུས་རང་བཞིན་གྱི་ལོན་ཌོན་(London)ནི་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ས་རུ་གྱུར་སོང་།

བྷི་བྷི་སིའི་གསར་འགོད་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ང་ཚོའི་མི་ཚེར་འགྱུར་བ་བཏང་ཟིན་པའི་དོན་རྐྱེན་ཆེན་པོ་འདི་དག་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་བྱུང་བ་ནི་ང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐལ་བཟང་ཞིག་ཏུ་རློམ་གྱིན་ཡོད།

ངས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ལོའི་དཀྱིལ་དུ་སོ་ཝེ་ཏྲོ་གྱེན་ལོག་(Soweto Uprising)སྐབས་སུ་མི་རིགས་དཀར་ནག་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ། རྒོལ་ལན་སློག་པ་མཐོང་སོང་ལ། ཨི་རན་དུ་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་བྱུང་སྟེ། ཡུལ་གྲུ་གང་སར་གནས་པའི་ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་སྟོབས་གསར་བ་སྦྱིན་པའང་མཐོང་སོང་།

ངས་ད་དུང་སོ་ཝེ་ཏི་(The Soviet)ཡིས་ཨ་ཧྥི་གྷ་ནི་སི་ཐན་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་། ཆབ་སྲིད་པ་མི་ཀི་ཧེ་རྒར་སྦེ་ཤེ་ (Mikhail Gorbachev)ཡི་རྒྱལ་ཁ་དང་། བྷར་ལིན་རྩིག་གྱང་(Berlin Wall)བསྒྱེལ་བའི་རྗེས་སུ། ཡུ་རོབ་གླིང་དུ་མ་ཁེ་སི་ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་ཉམས་རྒུད་དང་། ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཁའི་མི་རིགས་དཀར་ནག་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་མཚམས་འཇོག དམུ་རྒོད་རང་བཞིན་གྱི་བྷོ་སེ་ནི་དམག་འཁྲུག་(Bosnian War)བཅས་ཀྱི་ཐོག་དུ་གསར་འགོད་བྱས་པ་ཡིན།

དེ་བཞིན། ངས་ཐཱ་ལི་པན་(Taliban)ལྟ་བུའི་དྲག་སྤྱོད་རིང་ལུགས་ཚོགས་པ་དག་གི་དབང་ཤུགས་ལ་དར་རྒུད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་། སྲིད་འཛིན་སཱ་སྡེམ་ཧོ་སིན(Saddam Hussein)རྩ་མེད་བཟོས་བ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཨི་རག་གི་ནང་འཁྲུག་དང་། སྒེར་སྤྱོད་པ་གྷ་ཌ་ཧྥི(Gaddafi)ལྟ་བུའི་ཁ་གཏད་དུ་གཉེར་བའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ། རྒྱ་ནག་གི་བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་ཆེན་མོ་དང་། སྲིད་འཛིན་པི་ཊེན་(Vladimr Putin)གྱི་གོ་གནས་འཕར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་། ལོ་གཉིས་ཀྱི་སྔ་རོལ་དུ་ཁོས་ཁི་རེ་མེ་ཡཱ་(Crimea)བཙན་གྱིས་བཟུང་བ་སོགས་མཐོང་སོང་།

གནས་ཚུལ་འདི་དག་གིས་ང་ཚོར་བརྗོད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་འགྲོ་བ་མིའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཇུག་མར་དམ་ལྷོད་རན་པོས་འཇུ་ཐུབ་ཚེ། དེ་ཡིས་ང་ཚོ་གང་དུའང་འཁྲིད་ནུས།

ངའི་ཆེད་ལས་འདིའི་མི་ཚེའི་རིང་དུ་ང་ཚོས་འཛམ་གླིང་འདི་དུས་འགྱུར་ཆེན་པོ་གཉིས་བརྒྱུད་དེ་ཕྱིན་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་མཐོང་ཐུབ། དང་པོ་ནི་ཝ་ཤིན་ཏྲོན་(Washington)དང་མོ་སེ་ཁོ(Moscow)གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོའི་ཁེ་ཕན་ཆེད་འཛམ་གླིང་དབང་དུ་བསྒྱུར་བ་དེ་ཡིན་ཡང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ཟླ་བ་ ༡༡ ཚེས་ ༩ ཉིན་འཇར་མན་ཤར་མའི་མགོ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱིས་མཇུག་འབྲས་སྔོན་དཔག་མ་ཐུབ་པར། བྷར་ལིན་རྩིག་གྱང་(Berlin Wall)བསྒྱེལ་ཏེ་འཇར་མན་ནུབ་མ་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཡོད། དེ་རྗེས་ཀྱི་གཟའ་འཁོར་དྲུག་གི་ནང་ཚུན་དུ་འཇར་མན་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཤུགས་བརླགས་པར་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ཟླ་བ་ ༨ ནང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་རྩ་མེད་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་དུས་འགྱུར་དང་པོའི་མཇུག་ཡིན།

དུས་འགྱུར་གཉིས་པ་ནི་སྔར་ནས་ད་བར་ང་ཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་སྟེ། ཉམས་རྒུད་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཨ་རི་དང་། ཉམས་ཆག་ཕྱིན་ཟིན་པའི་ཨུ་རུ་སུ། དར་རྒྱས་ཕྱིན་དང་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱ་ནག་བཅས་ཀྱི་དུས་འགྱུར་ཡིན། གཅིག་བྱས་ན། ཊི་རུམ་ཕིའི་འོས་ཤོག་དང་དབྱིན་ཇི་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་(European Union )ལས་ཐོན་རྗེས་དུས་འགྱུར་འདིའི་མཇུག་ཀྱང་རྫོགས་རན་ལ། དབྱིན་ཇི་དང་། ཡུ་རོབ། ཨ་རི་བཅས་ཀྱི་དབང་ཤུགས་མར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་སྒྲིབ་པར་བརྩམས།

གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ཚེ། དུས་འགྱུར་གསུམ་པའི་ནང་དུ། དེང་སྐབས་སི་རེ་ཡའི་གྲོང་ཁྱེར་ཨ་ལེ་ཕོ་(Aleppo)རུ་སི་རེ་ཡའི་གཞུང་དང་། དེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་མཁན་ཨུ་རུ་སུ་གཉིས་ཀྱིས་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་གདུག་རྩུབ་བཀོལ་བའི་དྲག་སྤྱོད་ཁོ་ན་འབྱུང་ཉེན་ཆེ་ཞིང་། དེ་ལྟར་བྱུང་ཚེ་མེ་རྒྱོགས་དང་འཕྲུལ་མདའི་ཁྲོད་དུ་ང་ཚོ་སུའང་ཐར་ཐབས་མེད།

དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཆེ་བ་དེའི་སྔོན་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་ཞི་བདེ་བག་ཕེབས་སུ་སོང་ཡོད་དེ། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དམག་འཁྲུག་ཀྱི་གྲངས་ཀ་ཧ་ཅང་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོའི་རྗེས་སུ་ནང་འཁྲུག་ཅུང་མང་ཙམ་བྱུང་ཡང་། དེ་རྗེས་རིམ་གྱིས་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ལོ་རབས་ ༥༠ ནང་དུ་མི་གྲངས་ས་ཡ་རེའི་ནང་དམའ་འཁྲུག་གིས་མི་གྲངས་ ༢༥༠ རེ་བསད་ཡོད་ཀྱང་། དེང་སྐབས་ས་ཡ་རེའི་ནང་དུ་དམག་འཁྲུག་གིས་བསད་པའི་གྲངས་ནི་མི་ ༡༠ ལས་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད།

གྲང་དམག་(Cold War)གི་རྗེས་སུ་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་འཐབ་འཛིང་ཡང་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་ཡོད་ཅིང་། རང་དབང་གི་ཚད་གཞི་ཧ་ཅང་ཇེ་མཐོར་ཕྱིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོའི་ཡར་སྔོན་དུ་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ ༤༠ ལས་མེད་ཀྱང་། དེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་བརྒྱ་ལྷག་དམངས་གཙོ་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད། དེ་བཞིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོའི་ནང་དུ་སྲིད་དབང་སྒེར་སྤྱོད་རིང་ལུགས་པ་ ༩༠ ཙམ་ཟིན་ཡང་། དེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་ ༢༠ ཙམ་ལས་ལྷག་མེད་ལ། བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ངའི་ཆེད་ལས་སུ་བཅར་འདྲི་བྱ་སའི་སྒེར་སྤྱོད་པ་ཚབས་ཆེན་གྷ་ཌ་ཧྥི(Gaddafi)དང་། སཱ་སྡེམ་ཧོ་སིན(Saddam Hussein)ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཧ་ལམ་རྩ་མེད་དུ་གྱུར་ཡོད།

ཉེ་བའི་དུས་སུ། འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་བསྐྱར་དུ་དར་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༠ ནས་ ༡༩༩༠ ལོའི་བར་གྱི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་བཞིན་ཚད་མཐོ་པོར་བསླེབས་མེད་ལ། ཕྱོགས་གང་ཐད་ནས་བལྟས་ཀྱང་ལོ་ ༥༠ ཡར་སྔོན་དང་བསྡུར་ཚེ་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་ལམ་བྱེད་སྟངས་ཀྱང་ཇེ་བཟང་དུ་ཕྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ང་ཚོ་ད་དུང་ཞི་ཞིང་དུལ་བའི་ངང་མཉམ་གནས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད།

དཔེར་ན། ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་ལྟ་བུར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོར་ནེ་སན་མན་ཌ་ལཱ་ (Nelson Mandela)ལ་དགའ་སྤྲོའི་ངང་དབང་ཆ་ཐོབ་པར་དངོས་སུ་མཐོང་རྒྱུ་བྱུང་བ་ནི་ངའི་ལས་ཀ་ཁྲོད་ཀྱི་གཟི་བརྗིད་ཅིག་དང་། མན་ཌ་ལཱ་ཁོང་ནི་ངའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་འབོད་རྒྱུ་དེའང་ངའི་སྤོབས་པ་ཡིན་མོད། ད་ལྟའི་ཆར། ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཁའི་ནང་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སྐྱུག་བྲོ་བའི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་དེ་རྩ་མེད་བཟོས་ཡོད། ཉེ་ཆར་ང་ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཁར་ཕྱིན་སྐབས་མི་རིགས་ནག་པོའི་བྱིས་པ་ཞིག་གིས “མན་ཌ་ལཱ་ནི་མི་རིགས་དཀར་པོར་ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་མཁན་གྱི་རྒས་པོ་ཞིག་རེད”ཅེས་བརྗོད་སོང་།

ལོ་ ༥༠ རིང་དུ་ངས་དམག་འཁྲུག་ ༤༨ དང་། གསར་བརྗེ། གྱེན་ལོག་སོགས་ལ་གསར་འགོད་བྱས་ཡོད། དེ་ནི་འཇིགས་སྣང་སྐྱེ་བྱེད་ཀྱི་དྲག་སྤྱོད་དང་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བའི་དོན་རྐྱེན་དག་གི་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཅིག་གོ།

དེང་རབས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་དུ་ངས་ཆེས་ངན་གྲགས་ཆེ་བའི་སྡེབ་གསོད་གསུམ་དངོས་སུ་མཐོང་མྱོང་སྟེ། དང་པོ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལོར་བྱུང་བའི་སཱ་སྦི་ར་དང་ཆཱ་ཏྲི་ལ་(Sabra and Chatila)ས་གནས་སུ་བྱུང་བའི་སྡེབ་གསོད་དང་། གཉིས་པ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ལོར་སཱ་སྡེམ་ཧོ་སིན་གྱིས་ཧ་ལ་སྦི་ཇེ(Halabjeh)ས་གནས་སུ་ཁར་ཌི་(Kurd)མི་རིགས་ལ་རྫས་དུག་སྤྱད་དེ་སྡེབ་གསོད་བཏང་བ། གསུམ་པ་ནི། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་གནམ་སྡེ་རྒྱ་ནག་སྒོ་མོའི་ཐང་ཆེན་དུ་མི་དམངས་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་སྡེབ་གསོད་བྱས་པ་བཅས་གསུམ་རེད།

གནད་དོན་དེ་ལྟ་བུ་རང་དགར་བརྗེད་མི་སྲིད་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། རང་ཉིད་ལ་ཆེས་ཤུགས་རྐྱེན་ནམ་གནོན་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ནི་མི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གི་འདས་གྲོངས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན།

དེ་ཡང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར་ཨ་རིས་ཨི་རག་(Iraq)བཙན་འཛུལ་མ་བྱས་གོང་དུ། ལོ་ན་གཞོན་པའི་ཁར་ཌི(Kurd)་རིགས་བ་ཁ་མེ་རེན(Kamaran)གྱིས་ང་ལ་ངའི་སྐད་སྒྱུར་གྱི་ལས་ཀ་བྱས་ན་འགྲིག་མིན་སྐད་ཆ་དྲིས་བྱུང་། ཁོ་ངའི་འཁྲིས་སུ་འགྲེང་བཞིན་ང་ཚོས་ཨ་རི་དང་ཁར་ཌི་རིགས་ཀྱི་དམག་མི་འགའ་ཞིག་ལ་གློག་བརྙན་ལེན་པའི་ཉིན་དེར། ཨ་རིའི་མཚོ་དམག་གནམ་གྲུའི་ཁ་ལོ་བ་ཞིག་གིས་ལྗི་ཚད་ཀི་ལོ་ ༤༥༤ ཅན་གྱི་འབར་རྫས་ཞིག་དཀྱིལ་དུ་གཡུགས་པས། མི་བཅུ་བདུན་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། ཁ་མེ་རེན་གྱི་རྐང་པར་མདེའུ་ཡིས་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཟོས་ཡོད་སྟབས། དངངས་སྐྲག་དང་ཁྲག་ཟད་དེ་འཕྲལ་དུ་གྲོངས་སོང་། ངས་ཤེས་ཚོར་མེད་པའི་ངང་ནས་ཁ་མེ་རེན་གྱི་འཆི་རྐྱེན་བཟོས་པའི་གནོངས་འགྱོད་དེ་ལས་ནམ་ཡང་ཐར་མ་མྱོང་།

ང་རང་བྷི་བྷི་སི་གསར་ཁང་དུ་ལས་ཀ་བྱས་ནས་བགྲང་བྱ་ ༥༠ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དུ། ངས “ཕྱིར་བལྟས”ཞེས་པའི་ལས་ཚན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་གློག་བརྙན་ཞིག་སྒྲིག་སྦྱོར་བྱས་སྟབས། འདིས་ང་ལ་ཨི་རག་གི་བྱང་ཕྱོགས་ཨར་པི(Erbil)རུ་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། ཁ་མེ་རེན་གྱི་ཨ་མར་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་ཤིག་སྦྱིན་སོང་།

སྐབས་དེར་ང་རང་ཧ་ཅང་ཚ་གེ་ཚིག་གེར་གྱུར་ཡོད་ཀྱང་། ཁོ་མོས་ནི་ཞི་དུལ་དང་གུས་ཞབས་ཀྱིས་ང་ལ་བསུ་བ་བྱས་ཏེ “མ་གཞི་ནས། ངས་ཁྱོད་ལ་ལན་ཁག་དཀྲི་དོན་མེད”ཅེས་བཤད་མ་ཐག་ང་རང་དབང་མེད་པར་ངུ་ཤོར་སོང་།

ལས་ཀ་བྱས་པའི་བགྲང་བྱ་ ༥༠ རིང་དུ་ཆབ་འབངས་མི་སེར་རྣམས་དཀའ་ངལ་དང་སྡུག་རྩུབ་ལས་བྲོས་པ་ངས་བལྟས་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་དག་ལ་ཡོ་བསྲང་བྱས་པའང་མཐོང་ཡོད། གཅིག་བྱས་ན། བགྲང་བྱ་ ༥༠ འདིས་རྐྱེན་པས། ང་ཡང་འགྲོ་བ་མི་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བཅིང་གྲོལ་ཐོབ་ཡོད་སྲིད།

སུམ་པ་བས་བོད་བསྒྱུར་ཞུས།

མ་ཡིག་འབྲེལ་ཐག http://www.bbc.com/news/world-38365810