རྩོམ་པ་པོ། སོ་ཧྥོ་ཨར་ཁོན། (Sofo Archon)
སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གིས་བསྒྱུར།
སློབ་གྲྭ་ནི་བྱིས་པ་ཚོ་རང་དབང་དང་བློ་རིག་ལྡན་པའི་ངང་འཚར་ལོངས་བྱུང་ས་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་དང་། ཁོ་ཚོའི་མ་འོངས་པའི་མི་ཚེ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་དང་འགན་འཁྲི་ཅན། འཛམ་གླིང་ལ་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་དང་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཐུབ་མཁན་ཞིག་བཟོ་ས་ཡིན་དགོས་ལ། ང་ཚོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོད་བཞིན་ཡོད་ན་ཡང་། དོན་དངོས་སུ་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་སར་སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོའི་བདེ་ཐང་གི་འཚར་ལོངས་དང་རྣམ་དཔྱོད་ལ་བཀག་འགོག་ཐེབས་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་བྱིས་པ་ཚོའི་སེམས་ཁམས་ལ་གནོན་ཤུགས་དང་དཀའ་ངལ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། གཤམ་དུ་སློབ་གྲྭས་བྱིས་པ་གླེན་ལྐུགས་དང་སྤོབས་པ་ཞུམ་འཇུག་གི་ཡོད་པའི་དོན་ཚན་བརྒྱད་བཤད་ན།
༡ སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་བྱིས་པ་ཚང་མ་འདྲ་མཚུངས་བཟོ་བཞིན་པ།
སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་བྱིས་པ་ཚོར་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་ལམ་གང་བྱུང་བཟོས་ཏེ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ནས་ག་རེ་བཤད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་ཁ་ལ་ཉན་དགོས་པར་བཟོ་བཞིན་ཡོད། བྱིས་པ་ཚོས་འདོད་ཀྱང་མི་འདོད་ཀྱང་ཆུ་ཚོད་མང་པོར་རྐུབ་སྟེགས་སྟེང་འདུག་བཅུག་ནས་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཞིག་བཙན་གྱིས་སློབ་བཞིན་ཡོད་ལ། དོན་དངོས་སུ་གནས་ཚུལ་མང་ཆེ་བ་ཞིག་ཁོ་ཚོའི་མི་ཚེ་དང་འབྲེལ་བ་གཏན་ནས་མེད་པ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་པ་རེད། ཁོ་ཚོར་ག་དུས་ཡར་ལངས་དགོས་པ་དང་ག་དུས་འགུལ་སྐྱོད་རྒྱག་ཆོག་པ། མཐའ་ན་ག་དུས་གཅིན་པ་གཏོང་དགོས་པ་སོགས་ལའང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡོད་ཚད་བཀག་འགོག་གི་ལམ་ལུགས་ཁྲོད་དུ་བྱིས་པ་ཚོའི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་རིམ་གྱིས་བརླགས་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བཤད་པ་ཁོ་ན་ལས། རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་མོས་དང་བསམ་ཚུལ་མེད་པ་བཟོ་བཞིན་ཡོད།
༢ སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་ག་རེ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་ཚུལ་སློབ་པ་ལས་ག་འདྲ་བྱས་ཏེ་གཏོང་དགོས་པ་བསླབ་ཀྱི་མེད།
སློབ་གྲྭས་བྱིས་པ་ཚོར་ག་འདྲ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཞིགས་ཡར་རྒྱས་དང་བསམ་གཞིགས་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས། གནས་ལུགས་ལྡན་པའི་ངང་རང་ཉིད་ཀྱི་བསམ་བློ་བཏང་ནས་གནད་དོན་ལ་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་ནུས་པ་བསླབ་ཀྱི་མེད། དོན་དངོས་སུ་སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་གང་ཁྲིད་པ་དེར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་རྒྱུར་བཙན་འདེད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ལས། བྱིས་པའི་བློ་རིག་འཚར་ལོངས་ལ་རོགས་འདེགས་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་མོས་དང་མི་ཤེས་པའི་གནད་ལ་དོགས་འདྲི་བྱེད་མི་བཅུག་པར། འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་མི་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོ་བཞིན་ཡོད།
༣ སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པའི་གསར་གཏོད་ཀྱི་བསམ་བློ་མེད་པ་གཏོང་བཞིན་ཡོད།
བྱིས་པའི་འཆར་སྣང་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་། སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོའི་མཚར་སྣང་གི་བསམ་བློ་ལ་དྲག་གནོན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། བྱིས་པ་ཚོར་བློ་ཡིད་ལ་མི་ཤོང་བའི་གསར་སྐྲུན་གྱི་བློ་རིག་ཡོད་ན་ཡང་། འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་སའི་སློབ་གྲྭ་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་དུ་སྒྱུ་རྩལ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ས་མེད་པ་རེད། ལས་གཉེར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་སློབ་ཁྲིད་རེ་ཡོད་པ་དག་ནི་བྱིས་པར་ཕན་ཁེ་ཅན་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཀྱི་མེད་པ་རེད། དེ་ལས་བྱིས་པ་རང་ངོས་ནས་རྣམ་དཔྱོད་འདོན་བཅུག་སྟེ། རི་མོ་འབྲི་བ་དང་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་བ། གཏམ་རྒྱུད་དང་ཟློས་གར་སོགས་འཁྲབ་བཅུག་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་འཇོན་ནུས་འདོན་བཅུག་དགོས་པ་ལས། བྱིས་པའི་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་ཕྱོགས་བཞི་གྱང་གིས་བསྐོར་བའི་ཁང་པའི་ནང་དུ་བཅུག་སྟེ། འདོད་མོས་མེད་པའི་སློབ་ཚན་མང་པོ་ཞིག་བསླབ་བཅུག་པ་ཡིས་ཁོ་ཚོའི་བློ་རིག་དང་རྣམ་དཔྱོད་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བར་གང་ཡང་ཕན་གྱི་མེད།
༤ སློབ་གྲྭས་བྱིས་པ་ཚོར་ཕམ་ཁ་མྱོང་རྒྱུར་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བཞིན་ཡོད།
ནོར་འཁྲུལ་གྱིས་ང་ཚོ་ཡར་རྒྱས་དང་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་མོད། ཡིན་ན་ཡང་། སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་ནོར་འཁྲུལ་བཟོ་བར་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་གདོན་འདྲེ་ལྟ་བུ་ངེས་པར་དུ་ཡོལ་དགོས་པ་ཞིག་བཟོ་བཞིན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་ཡིག་ཚད་འཕྲོད་ཐབས་ཁོ་ན་ཞིག་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་ལ། གལ་ཏེ་བྱིས་པ་ཞིག་གིས་ཡིག་ཚད་མ་འཕྲོད་པ་ཡིན་ན་མཐོང་ཆུང་དང་གཉའ་གཅོག་བཞིན་ཡོད། མཚམས་རེར་ཐ་ན་ཡིག་ཚད་མ་འཕྲོད་མཁན་ཚོར་འཕྱ་དམོད་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་བྱིས་པས་ནོར་འཁྲུལ་བཟོ་རྒྱུར་ཧ་ཅང་གཟབ་ནན་དང་འཇིགས་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གནད་དོན་དེ་ཡིས་ཁོ་ཚོའི་མི་ཚེའི་ནང་དུ་ལས་དོན་མང་པོ་ཞིག་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་རྒྱུར་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་རྨི་ལམ་དེ་ཚར་གཅོད་གཏོང་གི་ཡོད།
༥ སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པར་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་ནི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།
རྩེད་མོ་རྩེ་བ་ལས་བྱིས་པའི་གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་དགའ་སྤྲོ་ཞིག་རྙེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། བྱིས་པར་མཚོན་ན་དཔྲ་ཆལ་དང་དགོད་སྒྲ། རྒྱུ་མཚན་དང་དམིགས་ཡུལ་ཅི་ཡང་མེད་པར་རྩེད་མོ་རྩེ་བའི་སྐྱིད་ཅིག་མེད་པ་རེད། རྩེ་མོ་ཡིས་བྱིས་པའི༷་སྙིང་ཁམས་སྙོམ་སྒྲིག་དང་མི་ཚེ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པ་ཡོང་ཐུབ་པས། རྩེད་མོའི་ཁྲོད་ནས་ཁོ་ཚོའི་མི་ཚེ་ཧྲིལ་པོ་སྐྱིད་ལ་རོལ་ཐུབ་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་རྩེད་མོ་རྩེ་བ་ནི་དུས་ཚོད་ཆུད་ཟོས་དང་མི་ཚེ་འཕྲོ་བརླག་ཡིན་པ་བཤད་དེ། བཙན་ཚུགས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་མ་འོངས་པ་དང་མི་ཚེར་བསམ་བློ་གཏོང་བཅུག་པ་དང་། དེ་དག་ལ་སེམས་ཁུར་དང་དོ་ནན་བྱེད་བཅུག་པ་དེས་བྱིས་པའི་འཚར་ལོངས་དང། མི་ཚེར་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། བྱིས་པར་རྩེད་མོ་རྩེ་བཅུག་ནས་ད་ལྟའི་མི་ཚེའི་མཛེས་སྡུག་ལ་རོལ་མྱོང་བྱེད་བཅུག་དགོས་པ་ལས་མ་འོངས་ལ་སེམས་ཁུར་གྱིས་ཁོ་ཚོའི་མི་ཚེའི་མཛེས་སྡུག་འཕྲོག་མི་ཉན།
༦ སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་མངོན་འདོད་འཚོལ་སྙེག་བྱེད་པར་ཡོལ་བཅུག་གི་ཡོད།
ན་གཞོན་ཚོ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་ནི་ཧ་ཅང་སྙི་པོ་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་མང་པོས་ཁོ་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་བར་ལ་གྱང་མཐུག་པོ་ཞིག་བརྩིག་གི་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཁོ་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་དང་བར་ཐག་བཞག་ནས་དགའ་ཕྱོགས་ལ་དོ་སྣང་སྤྲོད་མི་ཐུབ་པར་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་ལ། གནད་དོན་དེ་གཙོ་ཤོས་སློབ་གྲྭའི་སྐབས་སུ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་ཉིན་རྒྱུན་ཁོ་ཚོས་མི་འདོད་པ་མང་པོ་ཞིག་བཙན་ཚུགས་ཀྱིས་བྱེད་བཅུག་པ་དང་། ཁོ་ཚོས་སྒྲུབ་མི་འདོད་ནའང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནོན་ཤུགས་འོག་ནས་གཉེར་དགོས་བྱུང་གི་ཡོད། ཁོ་ཚོ་གོམས་གཤིས་དེར་འདོད་མོས་མེད་ཀྱང་བཙན་ཚུགས་ཀྱིས་སྦྱང་བ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཅི་ཞིག་འདོད་པའི་སེམས་ཁམས་དེ་འདོར་བཞིན་ཡོད།
༧ སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་སྒོར་མོ་ནི་ལེགས་འགྲུབ་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཡིན་པ་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད།
སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོ་གླེན་ལྐུགས་དང་སེམས་འཁྲལ་ཅན་བཟོ་བཞིན་པ་གཞན་ཞིག་ནི། སྒོར་མོ་མང་པོ་འཐོབ་རྒྱུར་འདུན་པ་སྐྲུན་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་རེད། སློབ་གྲྭའི་ནང་དུ་བྱིས་པའི་ཐོག་དང་པོའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་མ་འོངས་པར་གླ་ཆ་ཡག་པོ་ཞིག་རག་རྒྱུར་འདུན་པ་འཆང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོ་སློབ་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་མི་ཚེའི་ཕྱེད་ཀ་གཡོག་ལ་རྒྱུག་ནས་ཟད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཁོ་ཚོའི་སློབ་གསོ་མྱངས་ནས་ལག་འཁྱེར་མཐོ་བོ་བླངས་པའི་རིན་འབབ་ཡིན་པ་རེད།
༨ སློབ་གྲྭ་ནས་བྱིས་པ་ཚོར་སང་ཉིན་གྱི་ཆེད་དུ་དེ་རིང་བློས་གཏོང་བྱེད་བཅུག་གི་ཡོད།
དེ་རིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མར་དབང་བ་ཁོ་ན་རེད། སང་ཉིན་ནི་འདས་ཟིན་པའི་ཁ་སང་ལྟར་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་རེད། ང་ཚོས་སང་ཉིན་གྱི་ཆེད་ཁོ་ནར་བརྩོན་ན་དེ་རིང་གི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མི་ཐུབ། ཡོད་བསྡད་པའི་དེ་རིང་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མ་ཐུབ་པར་མ་འོངས་པའི་ལེགས་འགྲུབ་ལ་བསམ་བློ་གཏང་ན་ཡང་། ཁྱེད་ལ་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ལེགས་འགྲུབ་ཅིག་ཡོད་སྲིད་དམ། བྱིས་པ་ཚོར་སློབ་གསོ་དེ་ལྟ་བུ་སྤེལ་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་ལ་བརྙས་བཅོས་ཕོག་པ་རེད། བྱིས་པ་ཚོར་དེ་རིང་བློས་གཏོང་བྱས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་ལ་ཧུར་བརྩོན་བྱ་དགོས་པར་སྐུལ་བ་དེས། བྱིས་པའི་དེ་རིང་གི་བདེ་སྐྱིད་ཙམ་མ་ཟད་མི་ཚེ་ཧྲིན་པོ་འགྱོད་གདུང་ནང་འདེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། གནད་དོན་འདི་ནི་སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་ཚོས་ཉམས་མྱོང་གི་སྟེང་ནས་བཤད་ཡོད་པ་རེད།
![Because of high altitudes in the Himalayas, difficult terrain and often poor weather, the Kailash Manasarovar pilgrimage if one of the most challenging in the world [File: Purnima Shrestha/Reuters]](https://tibettimes.net/wp-content/uploads/2026/05/Screen-Shot-2026-05-14-at-5.25.22-PM-360x180.png)
སྒྲོམ་གཞི་སྟོང་བའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ཤིག་མངོན་པར་འདོད་ན། ལམ་ལུགས་དེ་རྗེས་འཛིན་གྱི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཆེས་མཐོའི་འབྲིང་རིམ་ཐོན་པའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རང་གི་དོ་དབྱིངས་ཡོད་པའི་རང་འདེམས་སློབ་ཚན་སྦྱོང་སྤྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་རིག་གནས་རབ་འབྱམས་པ་དང་མཐོ་རིམ་རིག་གནས་རབ་འབྱམས་པའི་སློབ་གཉེར་ཁང་བསྟི་གནས་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་ཞིག་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པར་གསར་སྐྲུན་བྱ་དགོས་པ་ལས་དེ་མིན་ཕུག་རྒྱང་མེད་པའི་ལམ་སྟོན་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ལྷག་པའི་ཉེན་ཧ་ཅང་ཆེའོ།།
དེ་ལ་ཧ་ལས་དགོས་པ་གང་ཡང་མེད། གནད་དོན་དེ་ལོ་བཅུ་གཉིས་སྔོན་ནས་ཤེས་འཚོར་གྱིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་ཇུས་ནང་སྒྲོམ་གཞི་ཡོད་པའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་ལས་སྒྲོམ་གཞི་མེད་པའི་ཤེས་ཡོན་ལམ་ལུགས་གཙོ་ཆེ་བ་ཡིན་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལ་དོ་འཁུར་གནང་མཁན་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་རེད།
མིའི་རང་བཞིན་དང་གཤིས་ཀ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་པ་གོར་མ་ཆགས་པར་བརྟེན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་འདུས་སྡོད་བྱེད་སའི་རྭ་བ་དེར་བསམ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པ་གྲངས་ཇེ་སྙེད་འདས། ཁུར་དུ་མ་གྱུར་རྒྱན་དུ་གྱུར་བའི་སྒྲིག་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཞིང་དེ་ཉིད་བརྩི་སྲུང་ཞུ་མཁན་ལ་གཞན་གྱིས་བཀོལ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་མེད་ན་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་གང་ཟག་དང་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་ནི་གཞན་གྱིས་བཀོད་སྡོམ་འཇུག་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་མེད་པའམ་མ་བཟོས་པ་ཡིན་ན་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ལྟ་བུ་ཉིན་གཅིག་ཀྱང་བཟོད་བསྲན་ཐུབ་མིན་དང་གནས་ཐུབ་མིན་རྗེས་ཡོང་སྔོན་དྲན་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ།
མི་གི་སྤྱི་ཚོགས་ཞིག་ལ་ཆ་མཚོན་ན་སློབ་གྲ་ཡིན་ན་རེད་བཟོ་གྲ་ཡིན་ན་རེད་ཚོགས་པ་སྒྲིག་འཛུགས་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞིའི་འོག་ཏུ་གནས་ནས་ལས་འགན་སྒྲུབ་དགོས་པ་ལས་བསམ་མེད་དུད་འགྲོ་ནང་བཞིན་མི་གི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ན་སྨྲ་ཤེས་དོན་གོ་བ་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་དུས་ནམ་ཡང་ང་ཚོར་འཇུག་འོས་པ་མ་མཐོང་ངོ་།
རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་གིས་བཙན་བྱོལ་བའི་སློབ་གསོ་གཞིར་བཞག་ནས་བྲིས་པ་ཡིན་ས་རེད། བྱོལ་བྱོལ་བའི་སློབ་གསོ་དང་གནད་དོན་གཅིག་པ་གཅིག་རྐྱང་རེད་འདུག ཧཧཧ།