ཝེ་ཐི་ནམ་གྱི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བར་ཁྲིམས་ཆད་ལྕི་མོ་བཅད།

ཝེ་ཐི་ནམ་གྱི་ལས་འགུལ་བ་དྲུག་གིས་ཡུལ་དེའི་དམར་ཤོག་གཞུང་མགོ་རྟིང་སློག་རྩིས་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ལོ་བདུན་ནས་ ༡༥ བར་གྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་འདུགཁ་སང་དགོང་མོར་ཝེ་ཐི་ནམ་གྱི་རྒྱལ་ས་ཧཱ་ནོ་(Hanoi)ཡི་ཁྲིམས་ཁང་ཞིག་གིས། ཡུལ་དེའི་ལས་འགུལ་བ་གྲགས་ཅན་ངོ་ཡན་བན་ཊེཡ་(Nguyen Van Dai)ལགས་ལ་བཙོན་འཇུག་ལོ་ ༡༥ དང་། ཁོང་གིས་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་ཚོགས་པ་དམངས་གཙོའི་སྤུན་ཟླ་ཡི་ལས་འགུལ་བ་ལྔ་ལ་ལོ་ ༧ ནས་ ༡༢ བར་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་སྟབས། ཝེ་ཐི་ནམ་གྱི་མི་མང་གིས་ཧཱ་ནོ་ཁྲིམས་ཁང་གི་ཁྲོམ་གཞུང་ངོ་རྒོལ་ཁྲོམ་སྐོར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པ་སོགས་ནས་གནད་དོན་དེར་དོ་འཁུར་གནང་བཞིན་ཡོད་འདུག

ལས་འགུལ་བ་གྲགས་ཅན་ངོ་ཡན་བན་ཊེཡ་ལགས་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་དང་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ལོར་ཁོང་གིས་ཝེ་ཐི་ནམ་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ་བཙུགས་པར་བརྟེན་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༨ལོར་འཛིན་བཟུང་བྱས་ནས་ལོ་བཞི་ལ་བཙོན་འཇུག་བྱས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོར་དམངས་གཙོའི་སྤུན་ཟླ་(Brotherhood for Democracy)ཟེར་པ་ཞིག་གསར་འཛུགས་གནང་བར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོར་ཝེ་ཐི་ནམ་ཉེན་རྟོག་པས་ཁོང་དང་ཁོང་གི་ཕྱག་རོགས་གཅིག་བཅས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ངོ་ལོག་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་རྗེས་རྒྱལ་ཁབ་མགོ་རྟིང་སློག་རྩིས་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཁ་སང་ཁོང་ལ་ལོ་ ༡༥ ཡི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་འདུག

ཊེཡ་ལགས་ཀྱི་བཟའ་ཟླས་ཁྲིམས་ཁང་ལ་ནག་ཉེས་ར་འཕྲོད་བྱུང་བའི་བདེན་དཔང་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱང་། ཁོང་ཚོས་དེ་ལྟར་ཉེས་མིང་བཙན་འགེལ་གྱིས་ཁྲིམས་བཙོན་ཐག་བཅད་ཡོད་སྐོར་བྷི་བྷི་སིའི་གསར་འགོད་པར་བརྗོད་འདུག་ལ། ་ཐི་ནམ་གཞུང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་པ་ཊེཡ་ལགས་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཁག་དང་རྒྱལ་ཕྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཁོང་གི་གནད་དོན་ལ་དོ་ཁུར་བྱེད་མཁན་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད་འདུག

རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡང་ཚོགས་པས་(Amnesty International)བདུན་འདིའི་ནང་བཏོན་པའི་སྙན་ཐོ་ཞིག་གི་ནང་དུ། ཊེཡ་ནི་ཤར་ལྷོའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཞི་བའི་ལས་འགུལ་བ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་ཝེ་ཐི་ནམ་ནང་ཉུང་མཐར་ཆབ་སྲིད་བཙོན་པ་༩༧ གྱིས་བཙོན་ཁང་དུ་ཁྲིམས་ཆད་མནར་གཅོད་མྱོང་བཞིན་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག

ཝེ་ཐི་ནམ་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༥ ལོར་ཧྥ་རན་སི་བཙན་རྒྱལ་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་སྟེ་དབུ་བརྙེས་ཡོད་པ་དང་། རིམ་བཞིན་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དབང་གིས་ཝེ་ཐི་ནམ་ལྷོ་ནུབ་གཉིས་སུ་གྱེས། ལྷོ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྟེ་རྒྱ་ནག་སོགས་དམར་ཤོག་རྒྱལ་ཁབ་འགའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཡོད་པ་དང་། ནུབ་ནི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་སྟེ་ཨ་རི་སོགས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་ཡོད་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༥ ནས་གྲགས་ཆེ་བའི་ཝེ་ཐི་ནམ་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་དང་ཕྱི་ལོ་༡༩༧༥ ལོར་དམག་འཁྲུག་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས། ནུབ་ཝེ་ཐི་ནམ་གྱིས་ལྷོ་ནུབ་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་གཅིག་སྡུད་ཀྱིས་ད་བར་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་སྟངས་འཛིན་འོག་ཡོད་པ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ བར་དུ་ཝེ་ཐི་ནམ་གྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གནས་བབ་གང་ལ་ཡང་ཐེ་གཏོགས་མ་བྱས་པར་གཟུར་གནས་སུ་བསྡད་པའི་སྐད་ཆ་ཡོད་ཀྱང་། རིམ་གྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་འགྲིབ་དང་ཆབ་སྲིད་ཐབས་ཇུས་ལ་ཁ་ཕྱོགས་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་དེའི་བྱང་ན་རྒྱ་ནག་དང་ནུབ་ན་ལའོ་སི་Laos་དང་། ཁམ་བྷོ་ཊེ་ཡ་(Cambodia)།  ཤར་དང་ལྷོ་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོར་འབྲེལ་ཡོད་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ཞིབ་འཇུག་གྲངས་ཐོ་ལྟར་ན། རྒྱལ་ཁབ་དེར་མི་གྲངས་ས་ཡ་ ༩༥ ཙམ་དང་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ ༣༣༡,༢༣༠ ཙམ་ཡོད་འདུག