རྩོམ་པ་པོ། ཚ་རོང་དཔལ་འབྱོར།
ལྷ་སྒང་ཆོས་གྲགས་ནས་དབྱིན་ཡིག་ལས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར།
ལྷ་རྔ་ཚེ་བརྟན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་(གྲུ་བཞིའི་ནང་ཡོད་པ།)དང་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཚ་རོང་སྲས་སྲོས་རྣམས་སློབ་གྲྭའི་གུང་གསེང་སྐབས། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༡ ལོར་རྡོར་གླིང་དང་ཀ་སྦུག་གི་ལམ་བུར་བཏབ། པར་པ། འཇོར་ཇི་ཚ་རོང་། (རིམ་བཞི་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ།)
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་ཚེ་རྣམ་ལགས་ལྷ་སར་རང་གི་ཞང་པོའི་དྲུང་དུ་གཞིས་ཀའི་རྩིས་རྒྱག་ལ་ཕེབས། ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཟིང་འཁྲུག་རྒྱ་ཆེར་ལངས་ཤིང་། མི་མང་གིས་ངག་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་རྒྱ་མིའི་དམག་སྒར་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་རྒྱུ་རེད་འདུག་ཅེས་གང་སར་ཟིང་འཁྲུག་ཁྱབ། ཚ་རོང་ཨ་ཁུས་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཚེ་རྣམ་ཟིང་འཁྲུག་དོན་རྐྱེན་ལ་བལྟ་བར་མངགས་ཤིང་། བྲག་སྒོ་ཀཀྞིའི་ཕྱོགས་སུ་སླེབས་མཚམས་མི་མང་ནས་རྒྱ་མི་དང་འདྲ་བའི་མི་རོ་ཞིག་འདྲུད་ཀྱིན་འགྲོ་བ་གཟིགས། ཅུང་ཙམ་ནས་དེ་ནི་ཆབ་མདོ་འཕགས་པ་ལྷའི་མཁན་ཆུང་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་འཕྲལ། དེ་ལྟའི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་རྐྱེན་ཚང་མ་སྙན་སེང་ཞུས་མ་ཐག་ཚ་རོང་ཨ་ཁུ་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཚོགས་འདུར་བཅར། དུས་ཚོད་དེ་རང་ལ་ཚ་རོང་གི་སྲས་མོ་ཆུང་ཤོས་དོན་གྲུབ་སྒྲོལ་མ་སྣུམ་འཁོར་ཆུང་བ་ཞིག་ཏུ་རྒྱ་དམག་དང་བཅས་ཚ་རོང་གཟིམས་ཤག་ཏུ་སླེབས། ཁོ་མོས་“པ་ལགས་གང་དུ་ཕེབས་སོང་ངམ།”ཞེས་དྲིས་པར། ཚེ་རྣམ་ལགས་ནས་ཁོང་ད་ལྟ་རང་ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ཚོགས་འདུར་བཅར་སོང་ཞེས་ཞུས། ཁོ་མོས་“དེ་འདྲའི་ཁོང་རླུང་རྟ་ཆག་རྒྱུ་ལ་” ཞེས་བརྗོད་ཞོར་རང་གི་གཅུང་པོ་ཕུན་ཚོགས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ལག་ནས་བཟུང་སྟེ་ཕྱིར་ཐོན། དོན་གྲུབ་སྒྲོལ་མ་ནི་ཞོལ་ཁང་རྗེ་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་གཉེན་འབྲེལ་བྱས་ཤིང་། ཞོལ་ཁང་རྗེ་དྲུང་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་དུ་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་ནི་རྒྱ་ནག་ལ་བལྟོས་ཏེ་འབྱུང་བ་ལས་འཐབ་ནས་མིན་ཚུལ་གྱི་ཡིད་ཆེས་མཛད་མི་ཞིག་ཡིན། ཚ་རོང་གིས་རང་གི་རིགས་སྲས་རྒྱ་དམག་གི་སྲུང་སྐྱོབ་འོག་དམག་སྒར་དུ་འཁྲིད་པ་མཁྱེན་སྐབས། གཟིམས་ཤག་གི་ཞབས་འབྲིང་སྤེན་པ་ཆེད་གཏོང་གིས་ཚུར་འབོད་འགུགས་ཕྱིར་མངགས། ཕུན་ཚོགས་རྒྱལ་མཚན་ཚུར་འཁོར་ཡང་མི་རིང་བར་རྒྱ་དམག་གིས་འཛིན་བཟུང་གིས་དེ་ནས་ཕྱིས་མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་རིང་རྒྱ་དམར་གྱི་བཙོན་འོག་ཏུ་ལྷུང་བ་དང་རྒྱ་ནག་ཏུའང་ཁྲིད་ནས་ལོ་ཁ་ཤས་བཙོན་བཅུག་བྱས་པ་རེད།
ཕྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༠ ཞོགས་པ་ཐོ་རེངས་ཆུ་ཚོད་༢:༣༠ཏག་ཏག་ལ་རྒྱ་དམག་ནས་མེ་སྒྱོགས་འཕེན་འགོ་བཙུགས་པ་དང་། པོ་ཏཱ་ལ་དང་ནོར་བུ་གླིང་ཁ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ཁྱོན་ལ་སྒྱོགས་མདེལ་གྱིས་དྲག་ཆར་ཕབ་པ་ལྟ་བུར་གྱུར། ཞོགས་པ་དེ་རང་ལ་རྒྱ་དམག་སྐོར་ཞིག་ནས་ཁྱིམ་མཚེས་གླང་མདུན་གཟིམ་ཤག་གི་གྱང་བརྟོལ་ནས་ཚེ་རྣམ་ལགས་དང་། ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཚེ་རིང་ལགས་དང་ཕུན་ཚོགས་རྒྱལ་མཚན་བཅས་འཛིན་བཟུང་བྱས། ཕྱི་ཚེས་ ༢༣ ཉིན་དེར་ཚ་རོང་གི་སྒོ་རའི་ནང་དུ་བཙོན་པ་ ༢༠༠ ཙམ་འདུག། གོང་གསལ་ཁོང་ཚོ་གསུམ་ཚ་རོང་ནས་ཐག་མི་རིང་བའི་སི་ལིང་སྦུག་ཅེས་པའི་དམག་སྒར་དུ་འཁྲིད་ཅིང་། སྐབས་དེ་མ་ཐག་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཚེ་རྣམ་ལགས་ཀྱིས་རང་གི་ཚ་རོང་ཨ་ཁུའི་ཕྱག་དང་ཞབས་ལ་རྒྱ་དམར་གྱིས་ལྕགས་སྒྲོག་བརྒྱབ་ནས་འཁྲིད་འགྲོ་བ་གཟིགས། ཚ་རོང་ཨ་ཁུས་“སེམས་ཁྲལ་མ་བྱེད། ཁྱོད་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་མི་ཡོང་། ཁྱོད་རང་གློད་གྲོལ་ཐོབ་ཀྱི་རེད།” ཅེས་ཚེ་རྣམ་ལགས་ལ་གསུངས་འདུག དེ་ནི་ཁོང་ལ་མཚོན་ལ་རང་གི་ཨ་ཁུའི་མཐའ་མཇུག་གི་ཞལ་མཇལ་ཐེངས་དེ་ཡིན་ལ། རྗེས་སོར་ཁོང་གི་ཨ་ཁུ་བཙོན་ཁང་ནང་དུ་རྒྱ་མིས་ལྐོག་གསོད་ཀྱིས་བཀྲོངས།
ཚེ་རྣམ་ལགས་བཙོན་དུ་འཇུག་ཡུལ་དེ་ནི་ཚོགས་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་ལག་ལྕགས་བརྒྱབ་པའི་སྐྱ་སེར་གཞུང་ཞབས་མི་དྲག་བརྒྱ་སྐོར་ཞིག་བཙུད་ཅིང་། བཙོན་པ་འགའ་རེ་ནི་མི་གསུམ་རེ་བྱས་ནས་ཁང་ཆུང་རེར་བཀག་བསྐྱིལ་བྱས། དེ་ལྟའི་སྒོ་སྒེའུ་ཁུང་ལྕགས་ལས་གྲུབ་པའི་ཁང་ཆུང་༢༠སྐོར་ཞིག་འདུག་ཅིང་། དེ་དག་སྔ་ལོ་ནས་མཇུག་འབྲས་ཚོད་རྩིས་ཀྱིས་གསར་རྒྱག་བྱས་པ་ཞིག་རེད་འདུག དུས་རྒྱུན་བཙོན་པ་ཚོར་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་གཅིག་རང་ཡང་ཡང་སློབ་གསོ་གཏོང་ཞིང་། རང་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས་གསར་བརྗེའི་སློབ་གསོ་ནན་སྦྱོང་གིས་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཤད། ཟླ་བ་གསུམ་གྱི་རྗེས་ནས་བཙོན་པ་རྣམས་རྒྱ་མིའི་མེ་སྒྱོགས་རྒྱབ་སའི་འཛིང་རགས་སུ་མེ་སྒྱོགས་གཙང་སེལ་ལ་འཁྲིད་དེ་ས་འོག་གི་དོང་ལམ་དང་འཛིང་རགས་བཙན་པོ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཚེ་བོད་མི་རྣམས་ཇི་འདྲའི་ཐབས་སྐྱོ་ཚུལ་གླེང།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༠ གཡས་གཡོན་དུ་ཚེ་རྣམ་ལགས་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ། ཁོང་ལྷ་སར་ཉིན་གྲངས་ ༢༠ སྐོར་བཞུགས་རྗེས་ལྷ་རྔར་ཕྱིར་ལོག་གནང་། དེར་ཁོང་གིས་རང་གི་བཟའ་ཟླ་ཁྱིམ་མི་རྣམས་རང་ཁྱིམ་ནས་ཕུད་དེ་ཟུར་དུ་ཁང་གོག་ཆུང་ངུ་ཞིག་ནང་བསྡད་ཡོད་པར་གཟིགས། དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་ནས་རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་ “ངོ་རྒོལ་གསུམ་དང་ཆག་ཡང་གཉིས།” ཞེས་པའི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་། ཆུད་ཟོས། དཔོན་དབང་སྲིད་གཞུང་རིང་ལུགས་ཚད་ལས་མི་བརྒལ་བ། བོགས་མའི་དོད་དང་སྐྱེད་ཀ་ཆག་ཡང་ཞེས་པའི་དྲིལ་བསྒྲགས་ལས་འགུལ་སྤེལ་བཞིན་པའི་དུས་སུ་འཁེལ་ཞིང་། ཁོང་ཉིན་གསུམ་ཙམ་ལས་རང་གི་ཁྱིམ་མི་ལྷན་དུ་གཤིབས་རྒྱུ་མ་བྱུང་བར་སླར་ཡང་འཛིན་བཟུང་དོ་དམ་བྱས། དུས་དེ་ཙམ་ནས་རྒྱ་དམར་གྱིས་བོད་ཀྱི་གྲལ་རིམ་མཐོ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་མངའ་བདག་དང་མངའ་ཚབ་ལ་འཐབ་འཛིང་གཏོང་བའི་སློབ་སྦྱོང་དང་བརྒྱུད་བསྐུལ་སྤྲོད་པའི་ཡོ་ལང་འཁྲུགས་པས། ཁོང་ལའང་འཐབ་འཛིང་བཏང་ཡང་ཉེས་རྡུང་སོགས་ཆེས་ཆེར་མ་ཕོག
ཟླ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་རྗེས་ནས་ཚེ་རྣམ་ལགས་གློད་གྲོལ་གྱིས་ལྷ་སར་བསྐྱོད། ཁོང་གི་བཟའ་ཟླ་རྨ་བྱ་དོན་གྲུབ་ཆོས་སྒྲོན་ཡང་དེར་མཆིས། དེ་རུ་ངལ་རྩོལ་ལ་ཞུགས་ནས་ཕལ་ཆེར་ཟླ་རེར་རྒྱ་སྒོར་ ༣༠ ཙམ་གྱི་ལས་གླ་ཐོབ་པར་གསུངས། སྐབས་དེ་ཤེད་དུ་ཁོང་གི་སྤུན་མཆེད་ཚ་རོང་གི་བུ་མོ་ཀུན་བཟང་ལྷ་སྐྱིད་སྡེ་དཔོན་མི་དྲག་བཤད་སྒྲ་དགའ་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་དང་གཉེན་སྒྲིག་མཛད་པའི་བཤད་སྒྲ་ནི་མི་ལོ་ཉི་ཤུའི་རིང་བཙོན་ཁང་དུ་ཚུད། ཀུན་བཟང་ལྷ་སྐྱིད་ཀྱང་བཤད་སྒྲའི་གཟིམ་ཤག་གི་འོག་ཁང་དུ་བཞག་ཡོད་གཤིས་ཚེ་རྣམ་ལགས་ནས་རང་གི་གླ་ཕོགས་ཁོ་མོ་དང་ལྷན་དུ་བགོ་བཤའ་བསྐྱོན་གྱི་ཡོད།
ཉིན་ཞིག་ཚེ་རྣམ་ལགས་ལ་རྒྱ་མིའི་ཕྱོགས་ནས་དགོས་འདུན་ཁྱད་མཚར་ཞིག་འབྱོར་བ་ཡང་། ཁོ་ཚོས་ཁོང་དེ་སྔ་རྒྱ་གར་དུ་བཞུགས་མྱོང་བ་ཤེས་པས། རྒྱ་མིའི་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་གིས་ཁོང་ལ་ཁྱོད་རང་རྒྱ་གར་དུ་བསྐྱོད་ནས་ལོག་སྤྱོད་པ་ཚོར་བལྟ་བསྐུལ་བྱེད་འདོད་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་ཤིང་། དོན་དངོས་རྒྱ་མིའི་སོ་ཉུལ་བ་བྱེད་པའི་དགོས་འདུན་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་དེ་ནི་རྒྱ་གར་དུ་བྲོས་བྱོལ་ལ་འགྲོ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཞིག་ལ་གཟིགས་པས་དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་གནང་། དེའི་སྐོར་རང་གི་གཉེན་ཉེ་གཏམ་ལགས་ལ་བརྗོད་ནས་ཁོང་ཕྱིན་རྗེས་ནང་མི་ཚོར་བལྟ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་དང་། རང་ཉིད་རྒྱ་གར་ནས་ནམ་ཡང་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་འདོད་མེད་སྐོར་སོགས་མངགས་ཤིང་། དེ་དོན་མི་སུ་གང་ལའང་མི་གླེང་བར་གསང་རྒྱ་དམ་པོར་དགོས་སྐོར་སྨྲས་ཀྱང་། སྟབས་ཉེས་ནས་གཏམ་ལགས་ནས་གནས་ཚུལ་ཡོད་ཚད་རྒྱ་མིར་སྙན་སེང་ཞུས་པས། སླར་ཚེ་རྣམ་ལགས་མི་ལོ་༡༠ ལ་རྒྱའི་བཙོན་འོག་ཏུ་ཚུད།
ཁོང་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ཕྲེང་རིང་གཟིམ་ཤག་རྒྱ་མིའི་བཙོན་ཁང་བཟོས་པ་དེའི་ནང་དུ་བཀག་སྐྱིལ་བྱས། དེ་རྗེས་གྲྭ་བཞི་བཙོན་ཁང་དུ་སྤོས་ཤིང་བལྟ་སྲུང་ཁང་ཞེས་པ་སྲུང་ཆ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་སྡེ་ཚན་དུ་བཅུག །ཉིན་རེར་བཙོན་ལྟོ་ནི་ཉུང་ངུ་ཞིག་ལས་མི་སྤྲོད་པ་དང་གལ་ཏེ་ཁུ་བའི་ནང་དུ་རྒྱ་སྲན་རྐང་བདུན་ཙམ་བརྒྱབ་པ་ཞིག་སྤྲད་ན་དེ་རིང་ལྟོ་ཆས་ཨའོ་ཙམ་འདུག་ཅེས་ཤོད་པ་དང་། ཉིན་གུང་ཟ་མ་གང་ཡང་མེད་པ་དང་དགོང་དྲོ་ཕག་ཀྲིན་ཅུང་ཟད་བསྲེས་པའི་ཐུག་པ་ཆུ་ལྷག་ལྷག་ཙམ་ཞིག་སྤྲད་ཀྱི་ཡོད། བལྟ་སྲུང་ནན་པོ་ཡོད་པའི་བཙོན་པ་ཚོར་ཁེ་ཕན་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་ཕྱིར་ངལ་རྩོལ་ལ་འགྲོ་མི་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེ་མིན་གཞན་དག་རྣམས་ཕྱིར་ངལ་རྩོལ་བསྒྱུར་བཀོད་ལ་འགྲོ་དགོས་རྐྱེན་བཙོན་པ་འཆི་མཁན་ཤིན་ཏུ་མང་། དེ་ཡང་། ཉིན་ལྟར་བཙོན་པ་མི་གྲངས་བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔ་བར་ལས་ཀའི་དཀའ་སྡུག་དང་ལྟོ་ཆས་ཀྱི་འཚོ་བཅུད་མ་འདངས་བས་ཚེ་སྲོག་ཤོར་གྱི་ཡོད།
ཚེ་རྣམ་ལགས་གྲྭ་བཞི་བཙོན་ཁང་ནས་འབྲི་གུང་ཐང་སྐྱ་ཞེས་དེང་མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྫོང་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་ས་ཆ་དེར་གནས་སྤོས་བྱས། ས་དེར་བཙོན་པ་ ༣༠༠ སྐོར་ཡོད་པ་རྣམས་ལྕགས་སྐུད་གཟེ་མ་རྭ་མགོས་མཐའ་ནས་སྐོར་བའི་གུར་ནང་བཙོན་འཇུག་དང་། ཕྱིས་བཙོན་པ་བསྐུལ་ནས་བཙོན་ཁང་གསར་རྒྱག་བྱེད་དུ་བཅུག དེ་མིན་འབྲུ་ཁལ་ ༡༠༠༠ ལྷག་འགྲོ་བའི་ཞིང་ས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་དེ་རྨོན་པ་རྒྱག་བྱེད་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་མེད་རྐྱེན། བཙོན་པ་རང་ནས་ཏོག་རྩེ་སོགས་ཀྱིས་ས་བརྐོ་རྡོ་སློག་གིས་འདེབས་ལས་བྱེད་དགོས་པས། ཐོག་མའི་ཆར་བཙོན་པ་མི་མགོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐོང་གཤོལ་འདྲུད་འཐེན་གྱིས་རྨོད་རྒྱག་དགོས་པ། རིམ་བཞིན་ཉུང་འཕྲི་བྱས་ནས་བཙོན་པ་བཞིས་འདྲུད་དགོས་པར་གྱུར། བཙོན་པའི་ལྟོ་ཆས་ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་ཡང་བཙོན་པ་ཚོར་དུས་ནས་དུས་སུ་ལ་ཕུག་དང་ལ་ཕུག་གི་ལོ་མ་ཉུང་ངུ་རེ་ཐོབ་པ་དག་སྤྱད་ནས་འཚོ་བ་འཁྱོལ་ཐབས་བྱེད། དེས་རྐྱེན་པས་ས་དེར་བཙོན་པ་མང་པོ་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བས་དེང་གི་སྐབས་སུའང་ས་གནས་དེར་གདོན་འདྲེའི་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པར་གྲགས། ཚེ་རྣམ་ལགས་བཙོན་དུ་བཞུགས་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གི་བཀོད་བྱུས་ཇི་བཞིན་མཉམ་ལས་མཐུན་འགྱུར་མི་བྱེད་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་༡༩༦༢ ལོའི་ཟླ་ ༩ པར་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་རྒྱལ་ཞེན་གྱི་ལྟ་བ་མཁྲེགས་པའི་བཙོན་པ་གྲངས་ ༤༠ ཐམ་པ་བོད་ཀྱི་ལྷོ་ཤར་ཤིང་ནགས་སྟུག་པའི་སྤོ་བོ་སྤྲ་རྨོག་ཁུལ་དུ་བཏང་།
ཁོང་དེར་བཙོན་ཁང་ཨང་གྲངས་གཉིས་པའི་ནང་བཙོན་འཇུག་བྱས་ཤིང་། སྤྱིར་བཏང་དེར་རུ་ཁག་བདུན་ཙམ་ཡོད་པར་རུ་ཁག་རེར་བཙོན་པ་གྲངས་ ༣༠༠ ནས་ ༥༠༠ བར་མཆིས། དེའི་ཁྲོད་ཕལ་ཆེ་བ་ཁམས་ཁུལ་ནས་ཟིང་འཁྲུག་དོན་རྐྱེན་སྐབས་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་མི་སྣ་དང་། དེ་བཞིན་ལྷ་ས་ནས་བཙོན་པ་མི་གྲངས་ ༣༠ དང་གཞིས་རྩེ་ནས་ཁ་ཤས་ཡོད། དེ་བྱིངས་སྤོ་བོ་སྤྲ་རྨོག་རང་ནས་བཟུང་བའི་བཙོན་པའང་ཡིན། ཁོ་ཚོ་གུར་དང་དམག་མའི་སྡོད་ཁང་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱས་པར་ཕྱིས་བཙོན་པ་རང་ངོས་ནས་བཙོན་ཁང་གསར་སྐྲུན་བྱས་འདུག ཁོ་ཚོའི་ངལ་རྩོལ་གྱི་ལས་ཀ་གཙོ་བོ་ནི་ཤིང་སྡོང་གཅོད་འདྲེག་དང་ཤིང་དུམ་ཆེ་རིགས་དབོར་འདྲེན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ངལ་རྩོལ་བསྒྲུབ་ཡུལ་དུ་རྐང་ཐང་མར་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ཙམ་རིང་དམག་མིའི་སྲུང་ཆ་དང་བཅས་བསྐྱོད་དགོས་ལ། དགུན་ཁ་ཁ་བ་འབབ་དུས་བུད་ཤིང་འཐུ་བར་བསྐྱོད་དགོས་པ་དང་། སྟོན་ཁ་བཙས་མ་གཡུལ་ལས་སོགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་བསྐུལ། ལྟོ་ཆས་ལ་མཚོན་ན་ཟླ་རེར་བཙོན་པ་རེ་ལ་ཇ་གཱ་རམ་ ༥༠༠ དང་། ཚྭ་གཱ་རམ་ ༢༥༠ ། མར་ཕྲན་ཙམ་དང་། རྩམ་པ་ཀཱི་ལོ་ ༡༥ ཙམ་ཐོབ། དེ་མཚུངས་སྤྱི་ཐབ་ནས་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་ཇ་ཁུ་ཉུང་ངུ་རེ་སྤྲོད་པ་ཡིན། ངལ་རྩོལ་གྱི་ཁུར་པོ་དང་ནུས་ཤུགས་ལ་ལྟོས་ན་དེ་ལྟའི་ལྟོ་ཆས་ཀྱིས་འདང་ཐབས་མེད་པས། ཁོ་ཚོས་ལ་ཕུག་གི་ལོ་མ་དང་སྟོན་ཁ་ཞོ་ཁོག་སྤྱད་ནས་གྲོད་པ་འགྲང་ཐབས་བྱས།
བཙོན་པ་ཚོར་བཙོན་འཇུག་དང་ངལ་རྩོལ་བསྒྱུར་བཀོད་ཀྱིས་སྡུག་སྦྱོང་བཏང་བ་ཙམ་མ་ཟད། ནང་སེམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་མནར་གཅོད་ཀྱིས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་དབུས་པའི་རང་གི་དད་པ་བྱ་ཡུལ་གྱི་སྐྱབས་ཡུལ་ཀུན་ལ་མཚན་སྨད་ཞུ་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེས་བཙོན་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་དད་འདུན་གྱི་སྙིང་སྟོབས་ལྷག་པར་སྐྱེ་བཅུག་གི་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༢ ལོར་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་དབར་ས་མཚམས་སུ་དམག་འཁྲུག་ལངས་པས། ཚེ་རྣམ་ལགས་དང་བཙོན་རོགས་གཞན་འགའ་ཞིག་གསང་བའི་ངང་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་མི་དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱ་གར་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དང་དེ་བཞིན་ཨ་རི་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱིས་ཨ་རིས་ང་ཚོ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པར་འོང་གི་རེད་ཅེས་བཙོན་ཁང་ནང་དུ་ལོ་ཡུན་བསྲིངས་ཐབས་ཀྱིས་སྒུག དེ་ནི་དོན་དངོས་རེ་སྟོང་ཞིག་ཡིན་མོད། དེ་ལྟའི་རེ་བས་རང་ཉིད་བཙོན་ཁང་ནང་མུ་མཐུད་འཚོ་གནས་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེ། བཙོན་པ་རྣམས་བྲོས་བྱོལ་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་མི་སྲིད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བཙོན་ཁང་ཆགས་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཤིང་ནགས་དང་གཅིག་ཤོས་ཟམ་པ་ཡིན། ཐེངས་ཤིག་བཙོན་པ་ཞིག་བྲོས་ཐབས་བྱས་ཀྱང་། སྐོར་སྲུང་བས་མེ་མདའ་བརྒྱབ་ནས་དེ་མུར་བསད་པ་དང་། ཕྱི་ཉིན་ཁོ་པའི་མགོ་བོ་བཙོན་པ་བྱིངས་ཡོད་སར་བཤམས་ཤིང་། བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕྱིན་ཚེ་མཇུག་འབྲས་དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་འཇིགས་སྣང་བསྐུལ། དེ་མིན་སྲོག་ཐོག་གི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་བཏང་ཡོད་དེ། ཐེངས་མ་གཅིག་ལ་བླ་ཆེན་གྱི་གྲས་བོན་ཆེན་ཨ་ཁ་ཞུ་བ་ཁོང་ཚུད་པའི་བཙོན་པ་བཅུ་དྲུག་ཙམ་དམར་གསོད་བཏང་སོང་། དེ་དག་ཚང་མ་དེ་སྔ་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ཟིང་འཁྲུག་དང་འབྲེལ་བའི་བཙོན་པ་ཤ་སྟག་རེད།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ཙམ་ཚེ་བརྟན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ངལ་རྩོལ་ལས་མིར་གྱུར། ངལ་རྩོལ་ནི་གོང་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཡང་འདིར་ཁོང་བཙོན་ཁང་རང་དུ་མ་བཅུག་པར་བཙོན་ཁང་གི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་ངལ་རྩོལ་རུ་ཁག་ཏུ་བཞག་པ་དེ་རེད། དེར་མི་གསུམ་རེ་ལྟོ་ཚང་སྒྲིག་པར་མཉམ་བཟའ་མཉམ་འཐུང་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ཁོ་ཚོར་ལྟོ་དོད་དུ་རྒྱ་སྒོར་ ༢༥ ཡོད་པ་ལས་གཞུང་གིས་གཅོག་འཕྲི་བྱས་ནས་ཁོ་ཚོས་ལྷག་མ་ལས་ཐ་མག་དང་། ཁྲུས་རྫས། སོ་སྨན་སོགས་ཉོ་བཞིན་ཡོད། དེ་ལྟར་བཟའ་བཅའ་རྦད་དེ་འདང་ངེས་ཤིག་མེད་པར་བརྟེན། ཚེ་རྣམ་ལགས་དང་ཁོང་གི་འཐབ་གྲོགས་ཚོས་གྲོང་ཚོའི་ཚལ་ཞིང་ནས་ཚལ་རིགས་བརྐུ་བ་དང་། སྔ་ཉིན་ས་འོག་ཏུ་དུར་སྦས་བཏང་བའི་ཕག་རོ་མཚན་མོ་ས་དོང་དྲུས་ནས་འཇབ་རྐུ་བྱེད་པ་སོགས་འུ་ཐུག་གི་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱ་དགོས་གྱུར།
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ སྔ་རྗེས་སུ་ཚེ་རྣམ་ལགས་ཀྱི་གཅུང་མོའི་བཟའ་ཟླའི་རེ་ཞུ་བྱས་པ་ལྟར་ཁོང་ལྷ་སར་གནས་སྤོས་བཏང་ཞིང་། དེར་མུ་མཐུད་ལས་མིའི་ཁོངས་སུ་བཙུད་ནས། གྲྭ་བཞི་བཙོན་ཁང་གི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་གསང་ཡིབ་བཙོན་ཁང་གི་རུ་ཁག་ལྔ་པར་བཙོན་འཇུག་བྱས། རེས་གཟའ་སྤེན་པར་ཁོང་ཁྱིམ་མི་ཐུག་པར་འགྲོ་ཆོག་ཀྱང་གཟའ་ཉི་མའི་དགོང་དྲོ་རུ་ཁག་ལ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་དགོས་འདུག
མི་ཚོས་ཚེ་རྣམ་ལགས་མི་ལོ་ ༢༠ སྐོར་བཙོན་དུ་ཚུད་རྐྱེན་ཁོང་ལ་བསྒྱུར་བཀོད་ཐེབས་ནས་མིག་དཔེ་འོས་པའི་བཙོན་པ་ཞིག་འགྱུར་ཡོད་པར་བསམ་མོད། དེ་ལྟར་ལྟ་ཅི་ཁོང་གསང་ཡིབ་ཏུ་བཞུགས་རིང་ཆོལ་གསུམ་གུང་རྒོལ་རྒྱལ་གཅེས་གསང་བའི་ཚོགས་པར་འཛུལ་ཞུགས་གནང་། ཚོགས་པ་དེར་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་མི་སྣ་ཚོགས་མིར་ཡོད། ཁོ་ཚོ་རེས་གཟའ་ཉི་མ་འཆར་ཅན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁང་པར་ཐུག་འཕྲད་བྱེད། ཚོགས་པ་དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་དྷ་རམ་ཤཱ་ལ་ནས་ལམ་སྟོན་གྱིས་ཞི་བའི་རྔམ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། ཚོགས་གཙོ་ནི་ནམས་བསོད་མགོན་ལགས་ཡིན་ཞིང་། དེ་མིན་མི་ལོ་༢༠ ལྷག་བཙོན་དུ་བཞུགས་མྱོང་བའི་གཞུང་ཞབས་རྙིང་གྲས་ཐང་སྤེ་དང་བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཡོད། ད་དུང་དྷ་ས་བདེ་སྲུང་ལས་མི་ཕ་བཀྲ་ཀུན་དང་གཞན་སོགས་མང་པོ་ཞིག་ཡོད།[①]
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ནང་ཚེ་རྣམ་ལགས་ལ་ཟླ་བ་གསུམ་རིང་གཉེན་འཕྲད་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཅིང་། ཁོང་གི་གཉེན་ཉེ་ཚ་རོང་གི་ནང་མི་ཕལ་མོ་ཆེ་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པས། དེ་ལ་བསྙད་ནས་ཕྱིར་རྒྱ་གར་དུ་གཉེན་འཕྲད་ལ་ཕེབས་ཀྱང་དོན་དུ་དྷ་སར་གསང་བའི་ཚོགས་པའི་ལས་དོན་ཁག་འབྲེལ་གཏུགས་བྱེད་དུ་ཕེབས། ཚེ་རྣམ་ལགས་ལས་དོན་གྲུབ་རྗེས་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལོག་གིས་བལ་ཡུལ་ཀཋ་མན་གྲུར་འབྱོར་མཚམས། བློ་བཟང་(འབྲེལ་གཏུགས་མི་སྣ་)དང་ལྷན་དུ་གུང་ཟས་བཟའ་སྐབས་མི་ཞིག་ཡོང་ནས་ནམས་བསོད་མགོན་ལགས་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཟིན་སྐོར་བཤད། དེ་ནི་ཚེ་རྣམ་ལགས་ལ་མཚོན་ན་གློ་བུར་ཐོལ་བྱུང་གི་ཧང་སངས་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་ངན་པ་ཞིག་ཡིན། དོན་དམ་ཁོང་འཛིན་བཟུང་བྱས་མིན་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མཐར་ཚོགས་གཙོ་དགྲ་ལག་ཏུ་ཤོར་བ་ངེས་གཏན་བྱུང་བས། ད་དུང་འབྲེལ་ཡོད་སུ་དང་སུ་ཞིག་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་མིན་དང་། བཙོན་འཇུག་རྡུང་རྡེག་འདྲི་བརྩད་སོགས་ཀྱི་འོག་ནས་གསང་རྒྱ་ཕྱིར་ཤོར་བ་བཅས་ཕྱིར་ལོག་ལ་ཉེན་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས། ཚེ་རྣམ་ལགས་བོད་དུ་མ་ཕེབས་པར་རྒྱ་གར་དུ་ཕྱིར་ལོག་གནང་རྒྱུར་ཐུགས་ཐག་བཅད།
ཚེ་བརྟན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་སྐུ་ཚེ་ལྷག་མ་དེ་དྷ་ས་བོད་ཀྱི་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབས། ཁོང་གི་ལས་གནས་ནི་སྨན་མངག་རྫོང་གི་དོ་དམ་པ་ཡིན། ཁོང་ནི་ལས་ཀ་གང་ཞིག་བསྒྲུབས་ཀྱང་ཧུར་ཐག་འབད་ཐག་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པས། སྨན་རྩིས་ཁང་དུའང་རང་ནུས་ཡོད་རྒུས་རང་འཁྲིའི་ལས་དོན་ཐམས་ཅད་ཧུར་བསྐྱེད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་གནང་མཛད་ཡོད། ང་ཚོ་ཚ་རོང་ནང་མི་ཚོས་ཚེ་རྣམ་ལགས་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་བ་རྒྱ་ཆེར་ཤེས་རྟོགས་མེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཁོང་གིས་ང་ཚོར་ཐག་ཤུལ་སྦྲེང་འདྲུད་དང་རྡོག་ཁྲེས་སུ་སོང་བར་དགོངས་ནས་ནམ་ཡང་འབྲེལ་གཏུགས་གནང་གི་མེད། ང་ཚོས་ཁོང་དྷ་སར་འབྱོར་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་རྗེས་སུའང་ཚུར་ཐུག་འཕྲད་དུ་ཡོང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། ཡིན་ཡང་། ང་ཚོ་སུ་ཞིག་ལའང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་ཐོས་ཚེ་ཐོག་དང་པོར་ཁོང་རོགས་ཕན་བྱ་བར་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད། དེས་ན་ཁོང་ནི་གཞུང་དྲང་ཁ་རི་ཁ་ཐུག་དང་ལ་རྒྱ་ཅན་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་པ་རྣལ་མ་ཞིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེར། གསེར་གྱི་བཞུ་མར་འཁྱེར་ཡང་རྙེད་དུ་མེད་པའི་མི་རླབས་ཆེན་ཞིག་རེད།
བདུན་ཕྲག་སྔོན་མ་སྟེ་ཉིན་གསུམ་སྔོན་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ལོའི་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པ་ཕྱག་ཚོད་དྲུག་པའི་ཐོག་ཏུ་ཚེ་རྣམ་ལགས་ང་ཚོ་དང་གཏན་དུ་ཁ་བྲལ་ཞིང་། སྐུ་མ་གཤེགས་པའི་ཉིན་གསུམ་སྔོན་དུ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མཆོག་གི་དམིགས་བསལ་གཟིམ་ཆུང་མཇལ་ཁ་དང་ཁོང་གི་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཞེན་ལ་བསྔགས་བརྗོད་དང་རྗེས་འཛིན་མཛད། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་རྒྱལ་གཅེས་པ་ཚེ་རྣམ་ཁོང་གི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྙིང་སྟོབས་དང་རྒྱལ་ཞེན་ལ་དྲན་གསོ་དང་སྨོན་ལམ་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན། ཁོང་གི་ཤུལ་ལུས་བཟའ་ཟླ་བུ་ཕྲུག་དང་ཚ་བོ་ཚ་མོ་ལྟོས་བཅས་ལ། ངས་ལྷག་བསམ་དག་པའི་སེམས་གསོ་བྱ་རྒྱུ་དང་ཚེ་རྣམ་ལགས་ནས་ཁོང་ཚོར་བློ་སྐྱེད་སྤེལ་བའི་སྐུལ་ལྕག་གནང་བ་དང་དཀའ་ངལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ན་ཡང་སེལ་རྒྱུའི་སྙིང་སྟོབས་བྱིན་ཡོད་གཤིས་ཚང་མས་གདེང་ཚོད་ལྡན་ཞིང་སྤོབས་ཉམས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མ་འོངས་པར་གོམ་པ་མདུན་སྤོ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ངས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད།
རྫོགས།
མཆན། ཁྱིམ་མིར་དོ་ཕོག་མི་འབྱུང་སླད་མིའི་མིང་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཤས་འགྱུར་བ་བཏང་ཡོད།
