ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༥ ལོར་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལ་བོད་མི་ངོ་སྤྲོད་ཞུས་པ།

ཀ་ཛུ་ཀོ་ཏ་ཙུ་མུ་ར་ཧིལ་ལ་ཡེར(Dr. Kazuko Tatsumura Hillyer)་གྱིས་བརྩམས།

ནེའུ་ཡོག

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༢ ལོར་ངས་༧གོང་ས་མཆོག་མཇལ་བ་ནས་བཟུང་ (ཚན་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པར་གཟིགས) ངས་བོད་པར་ཤ་ཚ་འམ་བརྩེ་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་སྐྱེས། དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་གི་འོག་ངས་བོད་ཀྱི་ཨ་ཅེ་ལྷ་མོའི་ཚོགས་པ་ (ད་ལྟའི་རྡ་རམ་ས་ལའི་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པ) དེ་༡༩༧༥ ནང་འཛམ་གླིང་ལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུས། (དེའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ ༥ པར་གཟིགས) དེ་སྔ་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཞིག་སྟེ་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཕ་ཡུལ་བཞག་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་ཐོག་མར་བསྐྱོད། འཁྲབ་སྟོན་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་ནས་ཡོ་རོབ་དང་ཨ་རི་བཅས་ལ་ཐེངས་དང་པོར་སྐོར་སྐྱོད་བྱས། དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་མང་པོའི་འོག་ངས་ཁོང་རྣམས་བདུན་གཉིས་རིང་རྒྱལ་ཁབ་བཞི་སྟེ། ཨོ་སི་ཀྲོ་རི་ཡའི་རྒྱལ་ས་ཝི་ཡ་ན་དང་། དེ་ནས་ནེའུ་ཌར་ལེན་ཌི། ཇར་མ་ནི། སུད་སི་བཅས་ལ་འཁྲབ་སྟོན་སྐོར་སྐྱོད་གོ་སྒྲིག་བྱས། ཁོང་རྣམས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་ནང་འབྱོར་མ་ཐག་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ལུང་པ་དེ་ཚོར་སྡིགས་ར་བསྐུལ་ཏེ་ས་གནས་དེ་ཚོའི་ནང་གི་འཁྲབ་སྟོན་ལས་རིམས་རྣམས་རིམ་བཞིན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས། ལས་རིམ་འདི་རྣམས་གོ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུར་དུས་ཡུན་ལོ་གསུམ་ཙམ་འགོར་བ་དང་ཡུལ་ལུང་དེ་གའི་ནང་གི་འཁྲབ་སྟོན་ཁང་གྲགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་མ་ཐུབ་པར་ལས་རིམ་སྣ་མང་ཆུད་ཟོས་སུ་ཕྱིན།  སྐབས་དེར་ཕྱི་རྒྱལ་ནང་བོད་ཀྱི་སྐོར་གནས་ཚུལ་ཤེས་མཁན་ཧ་ལམ་མེད་པ་ལྟ་བུ་རེད། ངས་སྐབས་དེར་དངུལ་འབོར་ཆེན་པོ་གཡར་ནས་འདིའི་ཐོག་འགྲོ་སོང་བཏང་ཡང་སྐབས་དེར་འཁྲབ་སྟོན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་རྐྱེན་ངའི་མ་རྩ་རྣམས་བརྡིབས་ནས་བུ་ལོན་སྤྲད་མ་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་བྱུང་།

ངའི་བསམ་པར་ཁོང་རྣམས་ཨ་རིར་སྐོར་བསྐྱད་བྱ་རྒྱུ་དེའང་ཕྱིར་འཐེན་གྱིས་ཟློས་གར་བ་རྣམས་རྡ་རམ་ས་ལར་ལོག་འགྲོ་དགོས་རེད་བསམ་ཡང་། ངས་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་སྐོར་སྐྱོད་འདི་གོ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུ་སྙན་སེང་ཞུས་སྐབས་ཁོང་ཐུགས་ཧ་ཅང་དགྱེས་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དེ་སེམས་ནང་དྲན་ནས་དཀའ་ངལ་གང་བྱུང་ཡང་སྐོར་སྐྱོད་འདི་མུ་མཐུད་རྒྱུར་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་སེམས་ཤུགས་བསྐྱེད།

(ཡོ་རོབ་ནང་འཁྲབ་སྟོན་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་རྐྱེན་ཟློས་གར་ཚོགས་མི་རྣམས་སུད་སིར་དུས་ཡུན་ཅུང་རིང་པོར་འགུག་སྡོད་བྱས) ཨ་རི་དང་ཁེ་ན་ཌའི་འཁྲབ་སྟོན་སྐོར་སྐྱོད་བྱ་རྒྱུར་ཡང་ཉེན་ཁ་འདྲ་མི་ཡོང་ངམ་སྙམ་ནས་རང་ཉིད་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཕྲན་བུ་བྱུང་། དེར་བརྟེན་ངས་ཨ་རི་གཞུང་གི་བདེ་འཇགས་ལས་ཁུངས་ (U.S Department of State) ལ་མཚན་གྱི་ཆུ་ཚོད་༡༢ ཐོག་ཁ་པར་བཏང་ནས་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཚོར་ཛ་དྲག་ཐོངས་མཆན་སྤྲོད་གནང་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་པ་དང་། འཕྲལ་དུ་ཟློས་གར་དབུ་འཛིན་ལའང་། སང་ཞོགས་ཚོུད་༩ པ་ཏག་ཏག་ལ་སུད་སིར་ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་ཕྱིན་ནས་ཐོངས་མཆན་ཞུ་དགོས་པ་དང་། སྐད་ཆ་གང་ཡང་མི་བཤད་པར་ཐོངས་མཆན་ཞུས་པ་དང་ཐོན་ཕྱིན་ཏེ། སུད་སིའི་རི་རྒྱུད་ནས་གང་ཙམ་རིང་ཡིབ་སྡོད་དགོས་སྐོར་མངགས།

དེའི་སང་ཉིན་དེར་ཡོ་རོབ་ཀྱི་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་༩ པ་ཟིན་རྗེས་ཕྲན་གྱི་ནེའུ་ཡོག་སྡོད་ཁང་དུ་ཁ་པར་ཞིག་འབྱོར་ནས་བརྗོད་གསལ་ལ། འཁྲབ་སྟོན་པ་རྣམས་ད་ལྟ་གང་དུ་ཡོད། ཁོང་ཚོའི་ཐོངས་མཆན་ལག་འཁྱེར་ཐོག་དཀའ་ངལ་འདུག་པས་ད་ལྟ་མྱུར་དུ་ཨ་རིའི་དོན་གཅོད་ཁང་དུ་ཡོང་དགོས། ཞེས་བརྗོད་བྱུང་།  ངས་དེའི་སྐོར་མི་ཤེས་མདོག་མདོག་གིས། ཁོང་ཚོ་གང་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ངས་ཤེས་མ་སོང་། ངས་ཁོང་ཚོར་འབྲེལ་བ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མི་འདུག ཅེས་ལབ་པ་ཡིན།

ཉིན་དེར་ལམ་འགྲོ་ཞེ་དྲག་རྒྱུགས་བྱུང་། ཞོགས་པ་དེར་དུས་ཐོག་ཐོངས་མཆན་ཞུས་མ་ཐུབ་པར་ཉིན་གཅིག་ཙམ་འགྱངས་ཡོད་ཚེ། གཞུང་ཚབ་ནས་ཐོངས་མཆན་ལག་འཁྱེར་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཡོད་ངེས་ལ། ཨ་རིའི་ནང་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་གཏན་ནས་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། གལ་སྲིད་ནེའུ་ཡོག་གི་རྗོན་ཨེབ་ཧྥུ་ཁེ་ནི་ཌི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་ཐང་ (John F. Kennedy International Airport) དུ་ཐད་ཀར་བབས་ཚེ་ཁོང་ཚོར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་སྲིད་པས་། ངས་ཁོང་རྣམས་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་ལས་རིམ་ལ་གློ་བུར་དུ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ་ཁོང་ཚོ་ཁེ་ཎ་ཌ་དང་ཨ་རིའི་ས་མཚམས་ན་ཡ་སྒ་ར་ཧྥོལ་ (Niagra Fall) དུ་འབབ་བཅུག་ནས་རྐང་པ་བརྒྱབ་སྟེ་ཨ་རིའི་ནང་འབྱོར་ཐུབ་པ་བྱུང་། ཟློས་གར་གྱི་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་ལས་རིམ་རྣམས་ས་གནས་གང་སར་ཧ་ཅང་ལེགས་འགྲུབ་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ལ་དགའ་ཞེན་ཅན་གང་མང་ཞིག་གིས་ང་ཚོས་འཁྲབ་སྟོན་མགོ་འཛུགས་མ་བྱས་གོང་དུ་སྐད་འབོད་དང་ཟང་ཟིང་མང་པོ་བཟོས་སོང་།

འཁྲབ་སྟོན་པ་རྣམས་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་ནང་ནས་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་འབྱོར་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཕྲད་ཀྱང་གདོང་ལེན་བྱས་མཐར་ཁོང་རྣམས་བདེ་འབྱོར་བྱུང་བ་མ་ཟད། དེ་གར་འཁྲབ་སྟོན་ཧ་ལས་པ་ཡག་པོ་བྱུང་། ཡིན་ཡང་། ང་ཚོ་ནེའུ་ཡོག་ཏུ་འབྱོར་དུས་ངའི་དངུལ་ཚང་མ་རྫོགས་ནས་སྟོང་པར་གྱུར་འདུག་པས། གཞན་པའི་ས་ནས་དངུལ་གཡར་ཏེ་ཁོང་ཚོའི་འགྲོ་གྲོན་ཆ་ཚང་ངས་བཏང་བ་ཡིན། གང་ལྟར་ང་ཚོར་དཀའ་ངལ་རིམ་པ་མང་པོ་ཕྲད་ཀྱང་ཟློས་གར་བ་རྣམས་ནས་འཁྲབ་སྟོན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་གནང་བ་དང་མཐར་ང་ཚོར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ།

༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཐོག་མར་མཇལ་བ་ནས་བཟུང་ངས་ད་བར་བོད་པའི་དྭ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ངས་དུས་རྟག་ཏུ་བོད་ཕྲུག་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་བྱམས་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པ་འདི་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ་སྙམ་པ་ལྟར་ངས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་དེའི་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་སྐབས་ཁོང་ནས། བོད་པའི་ཨ་མ་རྣམས་ལ་མངལ་ཆགས་པ་ནས་བཟུང་ཁོང་མོ་ཚོས་སློབ་སྦྱོང་དང་སྨོན་ལམ་གང་ཐུབ་ཐུབ་བརྒྱབ་སྟེ། སོ་སོའི་མངལ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་བྱམས་བརྩེ་ལྡན་པའི་མི་ཞིག་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་བོད་པའི་ཨ་མ་ཞིག་གི་ལས་འགན་ཡང་རེད། ཅེས་གསུངས་བྱུང་།

༧གོང་ས་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གནང་བ་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ནང་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་དེ་ནི་བྱམས་བརྩེ་ཡིན་པར་དགོངས་པ་དང་། རང་ལས་གཞན་གཅེས་ཀྱི་བསམ་བློ་རླབས་ཆེན་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་སྙིང་བཅུད་ཡིན་པས་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་དགོས་པ་དེ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཐུགས་རེ་ཉག་ཅིག་ཡིན་པ་རེད།

བློ་ཕམ་ཞིག་ལ་དེང་སྐབས་ཉི་ཧོང་ནང་རང་ལས་གཞན་གཅེས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། ཉི་ཧོང་ནང་དམག་ཆེན་མ་བྱུང་གོང་དང་། བྱུང་རྗེས་སུ་མི་ཀུན་ལ་འདི་ལྟ་བའི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཆར་ཉི་ཧོང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ས་ཡོམ་གྱི་གནོད་སྐྱོན་འབྱུང་སྐབས་བསམ་བློ་དེ་སླར་ཡང་ཚོར་བྱུང་། ང་རང་དམག་ཆེན་སྐབས་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཡོད་པས་དེའི་སྐོར་གསལ་པོ་དྲན་གྱི་འདུག ངས་བོད་མིའི་གནས་སྟངས་མཐོང་སྐབས་དམག་འཁྲུག་རྗེས་ཀྱི་ཉི་ཧོང་བའི་དཀའ་ངལ་རྣམས་དྲན་ཡོང་གི་འདུག

ཉེ་བའི་ཆར་ཚན་རིག་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས་བོད་པའི་སྐྱེས་པ་དང་ཉི་ཧོང་བའི་སྐྱེས་པ་ཕོ་རྣམས་ལ་DNA ཁྲག་རིགས་འདྲ་བོ་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད་སྟབས། འདི་ནི་ང་ཚོ་འབྲེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་རེད་དམ། ངའི་སེམས་གཏིང་ལ་བོད་དང་ཉི་ཧོང་བར་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མིར་ཡོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་བཟང་པོ་དེ་དག་སྔོན་ཆད་ཉི་ཧོང་བ་ལའང་ཡོད་པ་རེད།  རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་བོད་མི་འབུམ་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པ་རྣམས་ནས་བཙན་བྱོལ་ནང་རང་ནུས་གང་ལྕོགས་ཀྱིས་འཚོ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། བོད་མི་ས་ཡ་དྲུག་བདུན་ཞིག་རྒྱ་ནག་ནང་ཡོད་པ་ཚང་མ་རྒྱལ་ཁབ་མེད་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན་པ་རེད། ལུང་པ་མེད་པའི་མི་དེ་དག་གིས་ནམ་ཞིག་ལ་འཛམ་གླིང་མི་མང་རྣམས་སྲོག་ཉེན་ལས་སྐྱོབ་ཐུབ་པར་སྙམ།

བོད་མི་རེ་རེ་སྤྱང་གྲུང་འཛོམས་པོ་དང་གཤིས་སྤྱོད་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཉི་ཧོང་བ་ཚོ་ལའང་དེ་སྔ་འདི་འདྲའི་གཤིས་སྤྱོད་ཡོད་རུང་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཞེན་ཆགས་ཆེ་བས་རིམ་པས་གཤིས་ཀ་ཉམས་སོང་བ་རེད། བོད་མི་མང་པོས་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་སྒྲུབ་རྒྱུར་སེམས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་ནི་ཁོང་ཚོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་བརྩེ་ཡོད་པའི་དབང་གིས་རེད། མ་འོངས་པར་བོད་མི་ཚོས་འཛམ་གླིང་གི་དབུ་འཁྲིད་གནང་ཐུབ་རྒྱུ་དེ་ནི་ངའི་སྨོན་ལམ་དང་རེ་བ་ཆེ་ཤོས་ཡིན།

༧སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་ནི་བོད་མི་དང་ནང་པ་ཙམ་གྱི་དབུ་འཁྲིད་མ་ཡིན་པར། ས་མཚམས་ཀུན་ལས་བརྒལ་ཏེ་འཛམ་གླིང་འདིའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀུན་གྱི་དབུ་འཁྲིད་ཡང་དག་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། བོད་མི་ཚོས་ཉི་ཧོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ད་བར་བསྒྲུབས་མ་ཐུབ་པ་དག་སྒྲུབ་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་མི་ཚོར་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་མེད་ནའང་། ཁོ་ཚོར་མིའི་རིགས་ལ་མཁོ་བའི་སྙིང་རྗེ་དེ་ཡོད།

དུས་བབ་གསར་ཁང་གི་མཆན། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་བཙན་བྱོལ་ནང་གསར་དུ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་།  བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་སླད་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཚོགས་པ་ནས་ད་བར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁྱོན་  ༣༧ ནང་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་སྐོར་སྐྱོད་གནང་ཡོད་པ་དང་། དཀྱིལ་ཤར་ཡུལ་གྲུའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཕུད་པའི་ཡུ་རོབ་དང་ཨ་རི། ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཐའེ་ཝན་དང་སོག་པོ་སོགས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་དག་ཅིག་གི་ནང་སྐོར་སྐྱོད་གནང་ཡོད་འདུག་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཅིག་ནང་ཐེངས་མང་རིང་རིག་གཞུང་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་པའི་ཁྲོད་ཨ་རི་ལྟ་བུར་ཆ་མཚོན་ན་ཐེངས་ ༡༥ ལ་སྐོར་སྐྱོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཀོད་བྱུས་འོག་གནོན་ཤུགས་བཀག་འགོག་རིགས་ཐེངས་མང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྐབས་རེར་རིག་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་མ་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་རེར་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་མི་མང་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་རྒྱ་ནག་གི་གནོན་ཤུགས་ལས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའང་བྱུང་ཡོད་འདུག