ཨ་རི་དང་འཇར་མན་གྱི་ཚན་རིག་པ་གཉིས་ལ་ནོ་སྦེལ་རྫས་འགྱུར་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ།

འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་རྫས་འགྱུར་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྨན་བཟོ་སྐྲུན་དང་ནད་རིགས་སོགས་བཅོས་ཐབས་ཐད་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བའི་རྫས་འགྱུར་གྱི་ལག་ཆ་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ངོས་འཛིན་འོག་ཨ་རི་དང་འཇར་མན་གྱི་རྫས་འགྱུར་བ་གཉིས་ལ་ཐོབ་འདུག

དེ་རིང་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༣ པའི་སྟེང་སི་ཝེ་ཌན་གྱི་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་ངོས་ནས་འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་རྫས་འགྱུར་གཟེངས་རྟགས་དེ། འདུས་རྡུལ་ (Molecule) བཟོ་སྐྲུན་གྱི་རྫས་འགྱུར་ལག་ཆ་ (asymmetirc organocatalysis)  ཚད་ལྡན་ཞིག་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ངོས་འཛིན་འོག འཇར་མ་ནིའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་(Max-Planck-Institut für Kohlenforschung)རྫས་འགྱུར་ཚན་རིག་པ་བྷེན་ཇ་མིན་ལི་སིཊ་ (Benjamin List) དང་ཨ་རིའི་པི་རིན་སི་ཊན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྫས་འགྱུར་ཚན་རིག་པ་སློབ་དཔོན་ཌེ་ཝིཌ་མེག་མི་ལན་(David MacMillan) གཉིས་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་སོང་།

ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ནང་། འདུས་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུ་དེ་བྱ་བ་དཀའ་མོ་ཞིག་རེད། སྐུ་ཞབས་བྷེན་ཇ་མིན་ལི་སིཊ་དང་ཌེ་ཝིཌ་མེག་མི་ལན་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་ (organocatalysis) ཞེས་པའི་འདུས་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་སྐུལ་རྫས་(Catalyst) ཚད་དང་ལྡན་པ་བཟོས་པའི་ངོས་འཛིན་འོག་འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་རྫས་འགྱུར་གཟེངས་འབུལ་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱུང་ཡོད། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་དེས་སྨན་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ཐད་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། ཅེས་དང་། འཛམ་གླིང་གི་བཟོ་གྲྭ་མང་པོས་འདུས་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ནུས་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་ཅ་དངོས་ཁྱད་པར་བ་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ནད་རིགས་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་ཐད་ལའང་བཀོལ་སྤྱོད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག

སྨན་བཟོ་སྐྲུན་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་སྐུལ་རྫས་ (Catalyst) ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྔོན་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་ང་ཚོར་སྐུལ་རྫས་ལ་ལྕགས་རིགས་ (metal) དང་སྨིན་རྫས་ (enzyme) ཞེས་རིགས་གཉིས་མ་གཏོགས་མེད་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༠ ལོར་སྐུ་ཞབས་བྷེན་ཇ་མིན་ལི་སིཊ་དང་ཌེ་ཝིཌ་མེག་མི་ལན་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་ལྡན་འདུས་རྡུལ་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུལ་རྫས་རིགས་གསར་པ་ asymmetric organocatalysis ཞེས་པ་གསར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ནི་རྫས་འགྱུར་རིག་པའི་འདུས་རྡུལ་བཟོ་སྐྲུན་ཐད་ཀྱི་དཀྱོག་མཚམས་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་འདུག

རྫས་འགྱུར་བ་བྷེན་ཇ་མིན་ལི་སིཊ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལོར་འཇར་མ་ནིའི་གྲོང་ཁྱེར་ཧྥེ་རན་ཧྥར་ཊི་(Frankfurt) དུ་སྐྱེས་ཤིང་། བྷེར་ལིན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་(Free University in Berlin) ནས་རྫས་འགྱུར་རིག་པའི་ཐོག་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་པ་ཐོན་ཏེ། ཡུལ་དེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཧྥེ་རན་ཧྥར་ཊིའི་གྷོ་ཐེ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ ( Goethe University Frankfurt) ནས་འབུམ་རམས་པ་ཐོན། ད་ལྟ་འཇར་མ་ནིའི་ཁོ་ལོན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ནང་སློབ་དཔོན་གྱི་ལས་འཁུར་ཞུ་མུས་ཐོག་ལྟེ་གནས་ཁང་སྐོར་ཞིག་གི་འགན་འཛིན་དང་ཞིབ་འཇུག་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ནས་ད་བར་ཚན་རིག་གི་ངོས་འཛིན་ལག་འཁྱེར་དང་གཟེངས་རྟགས་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བར་བཅུ་ཕྲག་སྐོར་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་འདུག

རྫས་འགྱུར་བ་སྐུ་ཞབས་ཌེ་ཝིཌ་མེག་མི་ལན་ (David William Cross MacMillan) ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༨ ལོར་སི་ཀོ་ཊི་ལན་ཌིའི་བྷེལ་ཤིལ་ (Bellshill, Scotland) ཟེར་ས་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་ཤིང་། དབྱིན་ཇིའི་གྷེ་ལེ་སི་ཁོ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་ ( University of Glasgow) ནས་རྫས་འགྱུར་རིག་པའི་ཐོག་རམ་འབྱམས་པའི་བསླབ་ཐོན་ཏེ། ཨ་རིའི་ཁེ་ལི་ཧྥོར་ནི་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ནས་འབུམ་རམས་པའི་བསླབ་པ་མཐར་སོན། ད་བར་ཧ་ཝར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྫས་འགྱུར་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་དུས་དེབ་ Chemical Science ཞེས་པའི་སྤྱི་ཁྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གནང་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ནས་བཟུང་ད་བར་ཨ་རིའི་པི་རིན་སི་ཊོན་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་སློབ་དཔོན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་མུས་ཡིན་པ་རེད། ད་བར་ཁོང་ལ་ཐེངས་འདིའི་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་མིན་པའི་ཚན་རིག་གཟེངས་རྟགས་དང་མཚན་མཐོང་བཅུ་ཙམ་ཐོབ་ཡོད་འདུག

གསར་འགོད་པ། པ་སངས་ཚེ་རིང་།