ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ནས་ ༢༠༢༤ བར་ལོ་ངོ་བཅུའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༠ ནང་ནས་ཚབས་ཆེ་ཤོས་དེ་རྒྱ་ནག་རེད་འདུག
ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རང་དབང་ཁང་པས་ (Freedom House)ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ནས་ ༢༠༢༤ བར་ལོ་ངོ་བཅུའི་རིང་གི་དྲག་གནོན་དང་འབྲེལ་བའི་སྙན་ཐོ་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༤༨ ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༠༣ ནང་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནད་དོན་ ༡༢༡༩ བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་ནི་དྲག་གནོན་བྱེད་མཁན་ཚབས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་འདུག
འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ ༤༨ ཀྱིས་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་གྱི་ཐབས་ཇུས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ནས་ ༢༠༢༤ བར་རང་དབང་ཁང་པས་ཐོ་འགོད་བྱས་ཁོངས་སུ་བརྒྱ་ཆ་ ༨༠ ཙམ་གྱི་འགན་འཁྲི་དེ་རྒྱ་ནག་དང་ཨུ་རུ་སུ། ཊར་ཀི། ཨི་ཇིབ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་ལ་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་དང་ཤར་ཊུར་ཀི་སི་ཐན་སོགས་ཀྱི་ནང་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཁག་ ༢༧༢ ཐེར་འདོན་བྱས་འདུག་ལ། ཊར་ཀིའི་ནང་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཁག་ ༡༥༧ དང་། ཏ་ཇི་ཀི་སི་ཐན་ (Tajikistan) གྱི་ནང་ ༩༢། ཨུ་རུ་སུའི་ནང་ ༨༦། ཨི་ཇིབ་ཀྱི་ནང་ ༥༧ བྱུང་བ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་གཞུང་གིས་ཀྱང་དྲག་གནོན་ཚབས་ཆེན་བྱས་ཡོད་པ་ཐེར་འདོན་གནང་འདུག
རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གིས་མི་སྒེར་ཙམ་མིན་པར་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལའང་དམིགས་ཏེ་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གིས་ཨི་ཇིབ་དང་ཐའེ་ལན་ཌི་སོགས་སུ་ཡོད་པའི་ཡུ་གུར་བའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་དྲག་གནོན་ཤུགས་ཆེན་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་མ་ཟད། གཞུང་དང་ལྟ་སྤྱོད་མི་མཐུན་པའི་མི་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལའང་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པ་དང་ཁྲིམས་འགལ་བའི་ཉེས་མིང་གཡོགས་ཡོད་པའི་གནད་དོན་གྱིས་བརྒྱ་ཆ་ ༤༦ ཟིན་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག
འདས་པའི་ལོ་བཅུའི་ནང་སྲིད་གཞུང་དང་སྲིད་གཞུང་བར་མཉམ་ལས་ཀྱིས་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་གྱི་གནད་དོན་ཁག་ ༧༨༠ ལག་བསྟར་བྱས་ཡོད་ཅིང་། མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁག་ཏུ་སྐྱབས་བཅོལ་གྱི་ངོ་བོའི་ཐོག་གནས་བཞིན་པའི་ལས་འགུལ་བ་རྣམས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་དཔོན་རིགས་རྣམས་ལ་ལྐོག་རྔན་སྤྲད་དེ་དཀྱིལ་ཤར་དང་། བྱང་ཨ་ཧྥི་རི་ཀ། ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡ་ཁུལ་དུ་མི་སྣ་འཛིན་བཟུང་དང་ཕྱིར་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་དམངས་གཙོའི་གནས་བབ་ལ་དོ་ཕོག་ཤུགས་ཆེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཐེར་འདོན་གནང་འདུག་ལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་གནད་དོན་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་པའི་ཁྲོད་བཙན་གནོན་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་གནད་དོན་ ༥༠༣ དང་། ཕྱིར་རྩིས་སྤྲོད་བྱས་པའི་གནད་དོན་ ༢༤༡ ཙམ་བྱུང་ཡོད་འདུག
རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཁྲོད་བརྒྱ་ཆ་ ༦༤ ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ལུང་དག་གི་ནང་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་། འདུ་འཛོམས་ཀྱི་རང་དབང་སོགས་གཞི་རྩའི་རང་དབང་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱས་ཏེ་དྲག་གནོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་པར་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ནས་ ༢༠༢༤ བར་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༢༦ གིས་བཙན་བྱོལ་དུ་ཡོད་པའི་གསར་འགོད་པར་དྲག་གནོན་བྱས་པའི་གནད་དོན་ ༡༢༤ བྱུང་ཡོད་པ་ཐེར་འདོན་གནང་འདུག གཞན་ཡང་། དྲག་གནོན་ཆེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་པར་འགོག་རྐྱེན་བཟོས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁྲིམས་འགལ་གྱིས་བཀག་ཉར་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ནས་ཕྱིར་ཕུད་བཏང་བ། དེ་བཞིན་དམར་གསོད་དང་རྡུང་རྡེག་སོགས་བཏང་སྟེ་མི་སྒེར་ལ་དྲག་གནོན་ཚབས་ཆེན་བྱུང་གི་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་དྲག་གནོན་འབྱུང་བཞིན་པ་རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཚོགས་དང་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས། དེ་བཞིན་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་མཚམས་ལས་བརྒལ་བའི་དྲག་གནོན་གྱི་གནད་དོན་ཐད་གླེང་སློང་དང་། དེ་དག་མཚམས་འཇོག་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་དགོས་པའི་སྐུལ་འདེད་གནང་འདུག
གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ཕུར་བུ། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། པདྨ་མཚོ།
