ཨ་རིར་དཔེ་བླངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གིས་མི་ཐོག་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་སྤེལ་བཞིན་འདུག

རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་བོད་ནང་ལ་བཙན་འཛུལ་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༦༠ འཁོར་བའི་རིང་། བོད་གཙོས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་འཛིན་པའི་དབང་སྒྱུར་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་གང་དག་ཕྱིན་ཡོད་མེད་ཐད། གསར་འགོད་པ་ཟུར་པ་མང་ར་བ་གདུགས་དཀར་འབུམ་ལགས་སུ་བཅར་འདྲི་བྱས་ཡོད།

དྲི་བ།  སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་ལོ་མང་རིང་གསར་འགོད་པའི་ལས་ཀ་གཉེར་མྱོང་ཡོད་པ་རེད། སྔོན་ཆད་དང་བསྡུར་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ལམ་ཁག་གིས་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་གནང་སྟངས་ག་འདྲ་འདུག 

ལན། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གིས་བོད་དོན་ཐོག་དོ་སྣང་གནང་སྟངས་ཐད། དེ་སྔ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པ་ལས་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་སོང་བའི་ཚོར་བ་བྱུང་མ་སོང་།  དཔེ་བཞག་ན། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེངྒེ་མཆོག་གིས་སྲིད་འགན་བཞེས་པའི་སྐོར་ནས།  ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་གིས་དོ་སྣང་ཆེན་པོས་གནས་ཚུལ་འགོད་སྟངས་དང་།  བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་ཐད་གཟུ་བོར་གནས་པའི་ཐོག་ནས་ངོས་འཛིན་གནང་སྟངས་གང་ཅིའི་ཐད་ཡག་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད།  དེ་བཞིན།  ༢༠༠༨ ལོའི་ཞི་རྒོལ་ཆེན་མོ་དང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་སོགས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུའང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ནས་དོ་སྣང་དང་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད།  རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་དམ་དྲག་བཀག་སྡོམ་བྱས་མིན་ལ་མ་ལྟོས་བར།  ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་དང་ཀོ་རུ་ཡ། ཉི་ཧོང་སོགས་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་ཤེས་འདྲ་མིན་སྤྱད་དེ་བོད་ནང་འཛུལ་ཐབས་ཏེ། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་སྐོར་རྒྱུས་ལོན་ཐོག་གནས་ཚུལ་སྤེལ་ཡོད་པ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ལམ་ཁག་གིས་དོ་སྣང་ཤུགས་ཆེན་པོ་གནང་མེད་སྐོར་རྗོད་མཁན་ཡོང་གི་ཡོད་ཀྱང་དེ་རིགས་མ་བརྟག་མ་དཔྱད་པའི་སྐད་ཆ་རེད།   

དྲི་བ། བཙན་བྱོལ་གཞུང་གི་ལངས་ཕྱོགས་དང་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་རིམ་པར་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད། ཁྱེད་ཀྱིས་བལྟས་ན་དེང་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒང་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཚད་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། 

ལན།  བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་རྗེས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ལའང་འགྱུར་བ་ཏོག་ཙམ་ཕྱིན་ཡོད་པ་རེད་བསམ། ལྷག་པར་དུ་ ༢༠༠༨ ལོར་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས་རྒྱ་གཞུང་དང་གྲོས་མོལ་སྐབས།  ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཚད་ལྡན་ཞིག་རག་ཐབས་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཡར་སྔོན་ལ་དབྱིན་གཞུང་གི་ངོས་ནས་བོད་དེ་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། ༢༠༠༨ ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་དབྱིན་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་འཛམ་གླིང་ལ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ། བོད་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་དུས་རབས་རྙིང་པའི་ནང་གི་དབྱིན་གཞུང་གི་ཕྱི་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་ནང་དབྱིན་གཞུང་གིས་ཕྱི་སྲིད་ཐོག་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིི་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། སྐད་ཆ་དེ་ཐོག་མར་ཝ་རྗེ་བྷ་ཡེ་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་འཛིན་སྐབས་རྒྱ་ནག་ལ་སོང་སྟེ་བཤད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། དེ་དུས་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར་གཉིས་བར་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་སྐོར་བཤད་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནི་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་མཐོང་གི་ཡོད། ད་སྐབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁ་གསལ་བོ་མ་ཡིན་པའི་ཐོག་ནས། བོད་དོན་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། ཆོས་དད་རང་དབང་དང་སྐད་ཡིག་རང་དབང་བཅས་ཀྱི་སྒང་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།

དྲི་བ།  བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་མ་འོངས་པར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྒང་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་དང་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་པའི་ཕྱོགས་གང་དག་མཐོང་གི་འདུག

ལན།  རྒྱ་གར་གཞུང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྒང་ནས་མ་འོངས་པར་བོད་དོན་མ་བརླགས་པ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུར། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་ཕྱི་འབྲེལ་འཛུགས་དགོས་པ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ད་ལོ་རྒྱ་གར་གཞུང་ལ་ཞུ་གཏུག་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་དེ་ང་རང་ངོས་ནས་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་སོང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒང་ནས་བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་གནས་ས་རྒྱ་གར་ཡིན་སྟབས། ༸གོང་ས་མཆོག་གཙོས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་འགྲུབ་དང་། ཟམ་གདོང་རིན་པོ་ཆེ། རྒྱལ་རི་རིན་པོ་ཆེ། བཀའ་ཟུར་བསྟན་པ་ཚེ་རིང་ལ་སོགས་རྒྱ་གར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྒན་རབས་པར་འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན་གྱི་བོད་མི་རྒན་རབས་སྲིད་དོན་པ་རྣམ་པའི་ངོས་ནས།  བཙན་བྱོལ་ནང་གི་མི་རབས་གསར་བ་རྣམས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་མགོ་ཁྲིད་དང་སྲིད་དོན་མི་སྣ་ཚོར་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་བཟོ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཡག་པོ་ཡོང་གི་རེད་བསམ།  འབྱུང་འགྱུར་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་པ་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མི་རབས་གསར་བའི་འབྲེལ་བ་རིང་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ན། མ་འོངས་པར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཞིག་འཕྲད་ངེས་རེད། དེ་བཞིན། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རྒྱལ་ས་དང་དྷ་རམ་ས་ལའི་བར་འབྲེལ་བ་འཛུགས་རྒྱུ་ཡིན་གསུངས་ཡོད་པ་ལྟར། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་སྒང་རྐང་པ་འཇོག་པའི་སྐབས་སུའང་། བོད་མིའི་མགོ་ཁྲིད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་འགྲོ་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

            དྲི་བ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མི་ཐོག་གསར་བའི་ངོས་ནས།  མ་འོངས་པར་རྒྱ་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་མོལ་གནང་ཐུབ་མིན་ཐད་ཁྱེད་ལ་གཟིགས་ཚུལ་ག་རེ་ཡོད།

ལན།  སྤྱིར་ད་ལྟའི་ཆར་བརྒྱུད་ལམ་ཏན་ཏན་ཡོད་རྒྱུ་རེད། ཡིན་ནའང་། འདིའི་ཐད་ཏོག་ཙམ་སེམས་འཚབ་ཡོང་གི་འདུག  སྔོན་ཆད་རྒྱལ་ལོ་དོན་འགྲུབ་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ལས་དོན་ཐད།  གཅིག་ནས་བོད་ནང་དུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ང་ཕོད་ངག་དབང་འཇིགས་མེད། ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ། གཡང་ལིང་རྡོ་རྗེ་སོགས་བོད་མི་རྒན་གྲས་ཁག་ཅིག་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་གཞུང་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་འཛུགས་རྒྱུ་དང་སྐད་ཆ་བཤད་དགོས་གང་བྱུང་ཡང་།  རྒྱལ་ལོ་དོན་འགྲུབ་ལགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཐད་འཐེན་ཐོག་མེད་པར་སྒྲུབ་ཐུབ་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གི་ནུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་རྒྱའི་བར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་རིམ་པར་བྱུང་ཐུབ་ཡོད།  ད་ལྟའི་མགོ་ཁྲིད་གསར་བ་དང་མི་ཐོག་གསར་བ་ཚོའི་ནང་། རྒྱལ་ལོ་དོན་འགྲུབ་ལྟ་བུའི་ཐད་ཀར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྒོ་རྡུང་ཐུབ་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ང་ཚོས་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། དེའི་ཐད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཐུགས་བསམ་བཞེས་དགོས་ཀྱི་འདུག སྔར་ལོ་རྒྱ་ནང་ནས་ཡའེ་ཧྲོ་ཝུན་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་༸གོང་ས་མཆོག་མཇལ་ཁ་ཞུས་ཏེ།  ཞི་ཅིན་ཕེན་གྱིས་ཕུལ་བའི་ཡི་གེ་ཞིག་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་ཕུལ་བའི་སྐོར་ཞིག་བརྒྱུད་ལམ་ཐོག་ཐོན་སོང་། དེ་བདེན་པ་ཡིན་ན་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཚུར་ང་ཚོར་འབྲེལ་བ་བྱ་འདོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་མངོན་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། ང་ཚོའི་ངོས་ནས་རྒྱ་གཞུང་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་དང་ཐད་ཀར་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དེ་མཚོན་ཡོད་པ་རེད། 

            དྲི་བ།  རྒྱ་ནག་དམངས་གཙོར་མ་ཕྱིན་པའི་སྔོན་ལ་བོད་དོན་སེལ་ཐུབ་མིན་ཐད་བསམ་ཚུལ་འདྲ་མིན་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་ཐད་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད། 

ལན། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་དམར་པོའི་གཞུང་འདིའི་འོག་ནས་བོད་དོན་སེལ་ཐབས་ཆེད། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་སྲིད་བྱུས་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། དེར་མ་ཟད་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་དང་། དེའི་གསལ་བཤད་ཡི་གེ་བཅས་སྔ་ཕྱིར་རྒྱ་གཞུང་ལ་སྤྲད་ཚར་བ་རེད། ད་ལྟའི་ཆར་གནད་དོན་སེལ་ཐུབ་མིན་དེ་བོད་མིའི་ཕྱོགས་ན་མེད་པར་རྒྱ་གཞུང་གི་ལག་ན་ཡོད།  རྒྱ་གཞུང་གི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་ག་རེ་གཏོང་མིན་ལ་རག་ལས་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས།  ང་ཚོའི་ཕྱོགས་ནས་དམིགས་བསལ་ལས་རྒྱུ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ནའང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་གྱི་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་མེད་པ་མ་ཟད།  བོད་ནང་གི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཐད་དྲག་གནོན་བྱ་རྒྱུར་ཆེད་དུ་དམིགས་ཏེ། ཉེ་སྔོན་རྒྱ་གཞུང་དབུས་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་དང་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། དབུས་སྤྱི་བདེ་ལྷན་ཁང་བཅས་ཀྱིས་ཡིག་ཆ་ཞིག་བཀྲམས་ཏེ། བོད་མི་མང་པོ་འཇུ་བཟུང་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་བཞིན་པ་དང་།  མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་ངོ་བོ་བཟོ་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སོགས་ལ་བལྟས་ན།  རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་རང་སྟེང་ནས་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་འདོད་ཡོད་མེད་ཐེ་ཚོམ་རེད།

            དྲི་བ། རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་རྒྱལ་ཁབ་གསར་ཏུ་བཙུགས་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར།  བོད་གཙོས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་བ་གང་འདྲ་ཕྱིན་ཡོད་དམ། 

ལན།  རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་རིགས་གནད་དོན་ཐད་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་རིགས་གཉིས་སུ་འགེར་གྱི་ཡོད།  དེ་ལ་ཁོ་ཚོའི་ངོས་ནས་མི་ཐོག་དང་པོའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་དང་། མི་ཐོག་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ཞེས་རྗོད་ཀྱི་ཡོད། ༡༩༥༤ ལོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་ཐོག་དང་པོའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱས་སྐབས། ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོའི་གཞུང་ནས་ཆེད་མཁས་པ་གདན་ཞུ་བྱས་ཏེ་སློབ་སྟོན་གནང་བཅུག་ཡོད། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་ཡོད་པའི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་རིགས་ཚང་མར་སོ་སོའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བཀོལ་སྤྱོད་དང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡོད་ཅེས་པ་དེ་རེད། སྐབས་དེར་སོ་སོར་སྐད་ཡིག་ཡོད་པའི་བོད་སོག་ཡུ་གུར་གསུམ་ཕུད་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་ ༡༦ ལ་རྒྱ་ནག་དམར་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཡི་གེ་གསར་དུ་བཟོས་པ་རེད། ད་སྐབས་མི་ཐོག་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ཏེ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་མི་རིགས་ནག་པོ་དང་། ས་གནས་གདོལ་མའི་ཨེན་ཌེ་ཡཱ་ན་མི་རིགས་ལ་དབང་སྒྱུར་གྱིས་ཇི་ལྟར་རྩ་མེད་བྱས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་ལ་དཔེ་ལྟ་བྱས་པའི་ཐོག་ནས། མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པར་བསྒྱུར་ཏེ།  བོད་གཙོས་ཡུ་གུར་དང་སོག་རིགས་རྣམས་མི་རིགས་ (Nationality) ཀྱི་ངོ་བོ་ནས་རིགས་རྒྱུད་ཚོ་ཁག་(Ethnic)གི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་ཐབས་དང་།  རྒྱ་ཁབ་གཅིག་དང་རྒྱ་རིགས་ཆེན་པོ་(ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས)གཅིག་གི་འདུ་ཤེས་ལ་བསྐྲུན་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཅིག་གྱུར་དང་བརྟན་བརླིང་ཡོང་ཐབས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། 

            དྲི་བ། མི་ཐོག་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཟེར་བ་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་བྱུང་སྟངས་བྱུང་ལུགས་ག་འདྲ་རེད།

ལན། ཅཱང་ཙེ་མཱེན་གྱི་སྐབས་སུ་ ༡༩༩༥ ལོའི་བོད་དོན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བཞི་ཐོག  དེ་སྔའི་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་གི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། དེའི་རྗེས་ལ་མི་རབས་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་རེད། བསམ་ཚུལ་དེ་ཐོག་མར་འདོན་མཁན་ནི་ཧུའུ་ཨན་ཀཱང་དང་ཧུའུ་ལིན་ཧི། མཱ་རོང་། མཱ་ལིས་བཞི་རེད།  ཁོ་ཚོས་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་ཆབ་སྲིད་ངོ་བོར་མ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཕྱིའི་འཛམ་གླིང་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཁོར་ཕྱོགས་དང་ནང་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་བརླིང་གང་ཐད་ནས།  མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་མི་རིགས་གཅིག་དང་སྐད་ཡིག་གཅིག་གི་ངོ་བོར་འགྱུར་དགོས་པའི་བསམ་འཆར་འདོན་གྱི་ཡོད། ༢༠༠༡ ལོར་མཱ་རོང་གིས་བོད་སོག་ཡུ་གུར་གཙོས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས།  མི་རིགས་(nationalite)ངོ་བོ་ནས་རིགས་རྒྱུད་ཚོ་ཁག་(Ethnic )གི་ངོ་བོར་བསྒྱུར་དགོས་པའི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་ཏེ་རྒྱའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། ༢༠༠༤ ལོར་ཡང་དེའི་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་སྤེལ་ཏེ།  རྒྱ་གཞུང་གིས་རིག་གཞུང་གི་ཁྱབ་ཁོངས་དང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་གསུམ་གྱི་ཐོག་ནས།  རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར། སྐད་ཡིག་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྲིད་ཇུས་སྤེལ་དགོས་པའི་གླེང་སློང་བྱས་པ་རེད། དེའི་ཐད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་རྒྱ་རིགས་ཁྲོད་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མཁན་དམིགས་བསལ་བྱུང་ཡོད་པ་མ་རེད། རིམ་པའི་བསམ་ཚུལ་དེ་དག་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་ཏེ་ ༢༠༡༠ ལོར་བསླེབས་དུས། སྐབས་དེར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་བ་རོལ་མཁན་ཤེས་ལྡན་པ་སྐོར་ཞིག་གིས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཡོད་ལ།  ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༥ ཉིན་བོད་དོན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་པ་ཚོགས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟར་ ༢༠༡༢ ལོ་མགོ་བར་དུ་དེའི་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་བ་རེད། ད་ལྟའི་ཆ་ལ་ཕར་ལྟ་དུས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཐོག་སྲིད་ཇུས་འཛིན་སྟངས་ཇེ་མཁྲེགས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཧ་ལམ་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་ཁང་གིས་ཀྱང་མཱ་རོང་སོགས་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་མངོན་ཡོང་གི་འདུག  ཡིན་ནའང་། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱ་གཞུང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཁྱབ་ཁོངས་ནང་ངོས་ལེན་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།  

            དྲི་བ། རྒྱ་གཞུང་གི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་འགྱུར་རིམ་དེའི་ཁྲོད།  མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་བཏང་ཡོད་པ་རེད།

ལན།  སྲིད་གཞུང་གི་ངོས་ནས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཚོར་སོ་སོའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སའི་སློབ་གྲྭའི་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་པ་ཡིན་ན། ཁོ་ཚོས་སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་སློབ་བཞིན་པ་ནི་རྒྱ་ཡིག་མ་ཡིན་པར། མི་རིགས་སོ་སོའི་རིག་གནས་དང་ལར་ཞེན། རྒྱ་ནག་མི་ཐོག་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་གླེང་མཁན་དེ་ཚོས་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ངོས་ཐད་ནས་ཀྱང་། མི་རིགས་སོ་སོའི་སྙིང་སྟོབས་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་སའི་སྡིངས་ཆ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་ཆེན་པོའི་ནང་ཚུར་འདྲེས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཁོ་ཚོར་ཡང་ལམ་ཁ་ཆེན་པོ་དང་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ཡག་པོ་རག་མི་ཐུབ་པར་བརྟེན།  གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་མེད་པ་བཟོ་དགོས་པའི་བསམ་ཚུལ་དང་འཆར་གཞི་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། ༡༩༨༩ དང་ ༡༩༩༠ ལོའི་བར་ལ་བོད་ཁུལ་གྱི་རྫོང་རིམ་པའི་བོད་ཡིག་སློབ་འབྲིང་རྣམས་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་དུ་བསྒྱུར་བ་རེད། དེའི་རྗེས་ ༡༩༩༥ ལོར་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་སྟེ། བོད་ཁུལ་གྱི་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭ་རྣམས་རིམ་པས་མཐོ་འབྲིང་དུ་བསྒྱུར་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་རྒྱ་ཡིག་དང་རྒྱའི་སྤྱི་སྐད་རྒྱུགས་ལེན་ལག་བསྟར་བྱས་པ་རེད། ད་སྐབས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་ཆེན་དག་ཀྱང་མེད་པར་བཟོས་ཏེ།  གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་རྒྱ་ནང་གི་ཆིན་ཧྭ་དང་ཧྥུ་ཏཱན། པེ་ཅིན་སློབ་ཆེན་བཅས་ཀྱི་ནང་བཏང་སྟེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འཇུག་དགོས་པ་དང་།  སློབ་མ་དེ་དག་སློབ་མཐར་ཕྱིན་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་འགྱུར་བཞིན་པ་མ་ཟད།  ཁོ་ཚོར་ཡང་ལས་ཀ་དང་འཚོ་བའི་མཐུན་རྐྱེན་ཕྱོགས་ནས་ཁེ་ཕན་རག་ཐུབ་པའི་སྐོར་རྗོད་ཀྱིན་ཡོད་ལ།  ད་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གིས་སློབ་གསོའི་སྒྲིག་གཞི་གསར་བ་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་རྒྱ་ཡིག་མ་གཏོགས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་དགོས་སྐོར་རྩ་བ་ནས་གླེང་གི་ཡོད་པ་མ་རེད།

            དྲི་བ། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་སོག་ཡུ་གུར་གསུམ་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་ཁྱད་པར་གང་དག་ཡོད་མེད་དང་། མི་རིགས་འདི་གསུམ་གྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་རྒྱ་གཞུང་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་དགོས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་གི་འདུག་གམ།

ལན།  ཐོག་མར་རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ། གཅིག་ནས་ཕྱི་རྐྱེན་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་སོག་ཡུ་གུར་གསུམ་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་མ་འདྲ་བ་དང་། གཉིས་ནས་ནང་རྐྱེན་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་སོག་ཡུ་གུར་གསུམ་གྱི་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་དང་གྲུབ་ཆའི་ཐད་ནས་མ་འདྲ་བ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་གིས་མི་རིགས་གསུམ་ཆའི་ཐོག་སྲིད་ཇུས་འཛིན་སྟངས་ཐོག་ནས་མ་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད། གང་ལྟར་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དང་སྔོན་མའི་གནས་སྟངས་གཉིས་བསྡུར་ན་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་འདུག  ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ངོས་ནས་ལངས་ཕྱོགས་སོ་སོར་འཛིན་དགོས་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་དང་མི་སྒེར་ངོས་ནས། ཡུ་གུར་དང་སོག་པོའི་རང་དབང་ཐབ་རྩོད་གནང་མཁན་ཚོགས་སྒེར་མི་མང་བཅས་ལ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། རྒྱ་གཞུང་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་སོང་། ༢༠༠༧ ལོར་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་འགན་འཛིན་བུ་ཆུང་ཚེ་རིང་དང་། ཡུ་གུར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ལྕམ་རེ་བྷེ་ཡ། སོག་པའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་པ། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་གི་རྒྱ་རིགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་སོགས་མཉམ་རུབ་ཐོག་ཚོགས་པ་ཞིག་བཙུགས་ཡོད། གནས་སྟངས་དེས་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་མི་རིགས་འདི་གསུམ་མཉམ་འབྲེལ་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མཚོན་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན། རྒྱ་ནག་གི་མི་ཐོག་གཉིས་པའི་མི་རིགས་སྲིད་ཇུས་ཟེར་བའི་ངོས་ནས་ཐད་ནས་ཀྱང་། བོད་སོག་ཡུ་གུར་མི་རིགས་གསུམ་གྱི་གནད་དོན་དེ་གཞི་གཅིག་ལ་བཞག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་ཇུས་ལངས་ཕྱོགས་ལ་གཞིགས་ཏེ་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཐད་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

གསར་འགོད་པ། ཚེ་རིང་རྒྱལ།