བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་གནང་འདུག

བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་སྣེ་འཁྲིད་འོག དེ་རིང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པ་གསར་འཛུགས་དང་རྒྱུན་ལས་ལྔ་གསར་འདེམས་བྱུང་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་སོང་།

དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༠ སྟེང་ཕྱི་དྲིལ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་ཚོགས་ཁང་དུ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་ལགས་དང་། བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་གསར་པ་བཅས་ལྷན་བཞུགས་ཐོག ཟླ་སྔོན་མའི་ཕྱི་ཚེས་ ༢༨ ནས་ ༣༠ བར་ཉིན་གསུམ་རིང་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་གོ་སྒྲིག་འོག བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ལྷན་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོ་སྐོང་ཚོགས་གནང་སྟེ། གྲོས་གཞི་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་གོ་བསྡུར་གནང་མཐར། ༼ བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པ ༽ ཞེས་པ་གསར་འཛུགས་དང་། ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་གསར་འདེམས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བསྐྱངས་སོང་།

སྐབས་དེར་དྲུང་ཆེ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་ཚོགས་པ་གསར་པའི་རྒྱུན་ལས་ ༥ བདམས་ཐོན་བྱུང་ཡོད་པ་དག་ངོ་སྤྲོད་གནང་བ་ལྟར་ན། བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ལྡི་ལིར་གནས་སྡོད་ཁྲིམས་རྩོད་པ་རྒྱ་རི་བདེ་ཆེན་རྒྱལ་མོ་ལགས་དང་། དྲུང་ཆེ་ཀ་སྦུག་གནས་སྡོད་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཚེ་རིང་དངོས་གྲུབ། འབྲེལ་མཐུད་པ་སྦེང་ལོར་ཁི་རེ་སིཊ་ (Crist University ,Bangalore) ཁྲིམས་སློབ་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་ (LLM) བློ་བཟང་གྲགས་པ་ལགས། འདུ་འགོད་པ་ངྷ་སར་གནས་སྡོད་ཁྲིམས་རྩོད་པ་བསྟན་འཛིན་རྣམ་རྒྱལ་ལགས། གཞན་རྒྱུན་ལས་ལྡི་ལིར་གནས་སྡོད་ཁྲིམས་རྩོད་པ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་བཟང་བཅས་ཡིན་འདུག

ཚོགས་པ་གསར་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང་དྲུང་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་དབྱིན་བོད་གཉིས་ཐོག་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སྒྲོགས་སྦྱང་གནང་པའི་ནང་། “དེ་རིང་ང་ཚོས་སྤོབས་པ་ཆེན་པོས་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པ་ (Tibetan Legal Association) དངོས་སུ་གསར་འཛུགས་ཐུབ་པའི་གསལ་བསྒྲགས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཚོགས་པ་འདི་ནི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པ་དང་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ། ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བ་ཤ་སྟག་དང་བླངས་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་”ཞེས་དང་། ཚོགས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ཐད་ “ཚོགས་པ་འདིས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་མིའི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱ་རྒྱུ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་བྱས་ཏེ་རྒྱབ་སྐྱོར་རག་ཐབས། བཙན་བྱོལ་ནང་གི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བ་ཚང་མ་རྡོག་རྩ་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིལ་ཏེ་ནུས་པ་ཐོན་པའི་ལས་དོན་ལ་བརྩོན་རྒྱུ། དེ་བཞིན་ཡུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པའི་ཉམ་ཐག་རིགས་ལ་རོགས་རམ་བྱ་རྒྱུ། ཚོགས་པ་འདིའི་ཐོག་ནས་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཞབས་འདེགས་ཞུ་རྒྱུའི་སྡིངས་ཆ་བསྐྲུན་རྒྱུ་བཅས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་ཡོད་” ཅེས་བརྗོད་སོང་།

ད་ལྟའི་རྒྱུན་ལས་གསར་པའི་ལས་རྒྱུན་ལོ་གསུམ་ཡིན་པ་དང་། ཁོང་ཚོའི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ནང་གསལ་བ་ལྟར་ན། བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ལས་ཁུངས་ངྷ་སར་འཛུགས་གཏན་འཁེལ་ཡོད་པ་དང་། མི་སྣ་ལྔ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ཡུལ་ལུང་གང་སར་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བ་ཚོར་འབྲེལ་བ་བརྒྱུད་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་དང་ཚོགས་པའི་རྩ་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་ཟིན་བྲིས་གཏན་འབེབས། ཡུལ་ཁྲིམས་འོག་ཚོགས་པ་དེབ་སྐྱེལ་འགྲུབ་པར་བྱས་ཏེ། ༡༠༡༤ ལོ་མགོར་ཚོགས་ཆེན་བསྐོང་འཆར་བཅས་ཡིན་འདུག  ཐེངས་འདིའི་ཉིན་གསུམ་རིང་གི་ལྷན་ཚོགས་ཐོག ཚོགས་པའི་དགོས་དམིགས་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་ ༡༢ གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་པའི་ནང་། བོད་མི་ཉམ་ཐག་ཚོར་གླ་མེད་ཁྲིམས་རྩོད་པ་དང་སྐད་བསྒྱུར་རོགས་རོགས་རམ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བོད་དོན་ཞུ་གཏུགས། བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚན་པ་སོ་སོར་དུས་ནས་དུས་སུ་ཁྲིམས་ལུགས་གོ་རྟོགས་སྤེལ་རྒྱུ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་བཀའ་མངགས་བྱུང་ན་དེ་ལུགས་ཀྱི་ཁྲིམས་དོན་ལམ་སྟོན་རོགས་འདེགས་ཞུ་འཆར། ཡུལ་ཁྲིམས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཐོག་ཉམས་ཞིབ་དང་བོད་བསྒྱུར། དུས་དེབ་དང་དཔེ་དེབ། ཁྲིམས་ཡིག་དཔེ་མཛོད་མགོ་འཛུགས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་འཐབ་རྩོད་ལ་དགོས་མཁོ་ཡོད་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་འདྲ་མིན་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གིས་བོད་མིར་གོ་རྟགས་སྤེལ་རྒྱུ། ཚོགས་པའི་དགོས་དམིགས་བསྒྲུབ་ཆེད་ཁྲིམས་མཐུན་རོགས་དངུལ་ཞལ་འདེབས་གསོག་སྒྲུབ། ཁྲིམས་ལུགས་སློབ་ཡོན་དང་སློབ་ཐོན་པར་ལས་ཀ་འཚོལ་ཐབས། རྒྱལ་སྤྱི་དང་ས་གནས་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་འབྲེལ་ལམ་འཛིན་རྒྱུ་སོགས་བཀོད་འདུག

གསར་འགོད་པས་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ལྷན་ཚོགས་འདི་གཙོ་བོ་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བ་སྐྱེད་སྲང་བྱ་ཐབས་དང་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བའི་ཚོགས་པ་འཛུགས་ཐབས་གཉིས་ཡིན་པ་ལས། གྲོས་གཞི་དང་པོའི་ཐད་ཐག་གཅོད་ག་རེ་བྱུང་ཡོད་མེད་དྲིས་པར། ཁྲིམས་དྲུང་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་ “གྲོས་གཞི་དང་པོ་ནི། ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གིས་ཚོགས་བཅར་བ་ཚོ་ནས་བསམ་ཚུལ་ཡར་བསྡུས་ཏེ། འབྲེལ་ཆགས་བཀའ་ཤག་དང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཁང་། དེ་བཞིན་ལང་ཁུངས་གཞན་དག་ལ་འབྲེལ་བ་ཆགས་རིགས་ཁུངས་སོ་སོར་འབུལ་འཆར་དང་། ཡང་ཚོགས་པ་རང་ལ་འབྲེལ་བ་ཆགས་རིགས་ཁག་རྒྱུན་ལས་ཚོར་ཕུལ་བ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས། ལས་དོན་དང་དགོས་མཁོ་ལ་གཞིགས་ཏེ་ལག་བསྟར་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད་” ཅེས་བཀའ་ལན་གནང་བྱུང་།

གསར་འགོད་པས་རྒྱུན་ལས་གསར་པ་ཚོས་གོང་གི་གྲོས་ཆོད་ཁག་ལེགས་འགྲུབ་དོན་འཁྱོལ་ཡོང་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་ལག་བསྟར་བྱ་འཆར་ཡོད་མེད་དང་། ཁོ་ཚོ་ཚང་མ་ཁྲིམས་ལུགས་རིག་པ་བ་རྐྱང་ཡིན་སྟབས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ག་རེ་མཐོང་གི་ཡོད་མེད་དྲིས་པར།  འབྲེལ་མཐུད་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ལགས་ཀྱིས། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱུན་ལས་ཚོའི་ཁ་ཚ་དགོས་གཏུགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཚོགས་པ་དེབ་སྐྱེལ་བྱ་རྒྱུ་དང་རྩ་འཛིན་སྒྲིག་གཞིའི་ཟིན་བྲིས་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ་སོགས་ཡིན་པ་དང་། ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་གྲུབ་རྗེས་ལས་དོན་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་སྟབས། སྐབས་དེར་ལས་དོན་ཁག་ཇི་ལྟར་ལག་བསྟར་བྱ་མིན་སྐོར་ལ་ཁ་གསལ་བཟོ་འཆར་ཡོད་སྐོར་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་རྒྱུན་ལས་གསར་པ་འདེམས་ཚར་ཙམ་ཡིན་སྟབས། ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་ཞིབ་ཕྲའི་གྲོས་བསྡུར་བྱུང་མེད་ཚུལ་དང་འབྲེལ་ཁོས་བརྗོད་དོན། “ང་ཚོས་ཁྲིམས་རྩོད་པའི་ཚོགས་པ་འཛུགས་དགོས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དེ། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡ་དེ་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ཧ་ཅང་ཞན་པ་དེ་རེད། དེའི་དབང་གིས་ཆེ་ས་ནས་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་འཐབ་རྩོད་དང་ཆུང་ས་ནས་མི་སྒེར་གྱི་འཚོ་བའི་ཐད་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་འཕྲད་བསྡད་ཡོད་རེད། དེང་གི་དུས་འདི་ནི་ཁྲིམས་ལུགས་དབང་སྒྱུར་གྱི་དུས་རབས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་གོ་རྟོགས་ཞན་ན་རང་བཞིན་གྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཡོང་གི་ཡོད་སྟབས། ༧གོང་ས་མཆོག་དང་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་བཅས་ཀྱིས་ང་ཚོར་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་གནང་པ་དེ་ཡང་གནད་དོན་འདི་ལ་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད་དྲན་བསྡད་ཡོད། དེར་བརྟེན། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འདི་གནད་དོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་རྩིས་ཐོག་ང་ཚོས་རིམ་བཞིན་ལས་དོན་སྤེལ་ཕྱོགས་ལ་གསལ་བཤད་ཞུ་ངེས་ཡིན་”ཞེས་བརྗོད་བྱུང་།

ཡང་ཁོང་ལ་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་དང་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་མ་དངུལ་གྱི་འཆར་གཞི་གང་འདྲ་ཡོད་མེད་དྲིས་པར་ཁོང་གིས། མ་དངུལ་ག་རེ་བྱ་དགོས་མིན་ཐད་རྒྱུན་ལས་ནང་གྲོས་བསྡུར་བྱ་རྒྱུ་ལྷག་ཡོད་པ་དང་། དེར་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད་བསམ་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད་ཚུལ་པར་བརྗོད་བྱུང་།

གསར་འགོད་པ། བནྡེ་སྐྱབས།