བརྩེ་བའི་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ལ།

ཐོ་མ་སེ་ཨལ་ཧྥེར་ཌི་མན་(Thomas L. Friedman)གྱིས་བརྩམས།  དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།

བརྩེ་བའི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་མཆོག

ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་ནང་མ་རྩ་མཉམ་འཇོག་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་མང་པོས་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་ཕྱོགས་ཐོག་རྣོ་ངར་ཆེ་བའི་རྩོད་གླེང་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དག་ནི། ཕྱོགས་གཅིག་གིས་རྒྱ་ནག་ནི་བརྡོལ་གྲབས་ཡོད་པའི་ལྒང་བུ་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ཡུན་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་དཔལ་འབྱོར་མངའ་ཐང་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་གླེང་སློང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཡང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་ནང་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་ཇི་འདྲ་འཕྲད་ཀྱང་། ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་ཐུབ་མཁན་གྱི་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པའི་མགོ་ཁྲིད་དང་ཐབས་ལམ་མང་པོ་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱ་ནག་ལ་མདུན་བསྐྱོད་བྱེད་རྒྱུའི་ལམ་ཁ་ཞིག་རག་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་རྗོད་ཀྱི་འདུག

གོང་གསལ་བསམ་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དེ་གཉིས་ལས་ངས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཡུལ་ནི་བསམ་ཚུལ་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་ཡང་། ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གནང་སྟངས་མང་པོ་ཞིག་ལ་བལྟས་ཡོང་ན་སྲིད་འཛིན་ཁྱེད་ཀྱིས་སྐྱོང་བཞིན་པའི་ལམ་ལུགས་དེ་ངའི་བསམ་བློ་ལས་གཉོམ་པ་མིན་ནམ་བསམ་སྟེ་ཡ་མཚན་སྐྱེས་ཀྱི་འདུག

ངས་ཁྱེད་ལ་དྲན་གསོ་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ། གལ་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་དེ་སྟོབས་འབྱོར་མངའ་ཐང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་བསྐྲུན་རྒྱུའི་འདུན་པ་འཆང་གི་ཡོད་ན། རྒྱ་ནག་གི་མ་འོངས་ཕུགས་བསམ་མངོན་འགྱུར་དང་། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་དཔུང་པ་མཉམ་གཤིབ་ཀྱིས་འགྲན་རྩོད་བྱེད་ཐུབ་མཁན་གྱི་མང་ཚོགས་གསོ་སྐྱོང་དང་། ཁོང་ཚོའི་འཇོན་ཐང་ངོམས་སའི་སྡིངས་ཆ་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུ་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་གནང་དགོས། དེ་མིན། ཁྱེད་ལ་ཨ་རིའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕམ་ཉེས་བྱུང་ན་བསམ་སྟེ་རེ་སྒུག་གི་མདའ་མོ་འཐེན་གྱི་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་མཁན་དེ་འདྲར་འཕྲད་སྲིད་ཀྱང་། ཁྱེད་ཀྱིས་སྐད་ཆ་དེ་རིགས་ཤོད་མཁན་དག་གིས་གནད་དོན་གང་ཡང་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་དེ་མཁྱེན་དགོས། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ལྟ་ཨ་རི་དང་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་ལས་དབང་གཉིས་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཆགས་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་ནང་དཀའ་ངལ་ཅི་ཞིག་འཕྲད་པ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་ཨ་རིའི་ནང་དུའང་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ།

དེར་བརྟེན། ངས་ཨ་རིའི་མི་མང་ལྟར་རྒྱ་རིགས་ཚོ་ཡག་པོ་ཆགས་ན་སྙམ་པའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས་ངས་དེ་རིང་ཡི་གེ་འདི་ཁྱེད་ལ་འབྲི་བཞིན་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ངས་བྱས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཚབས་ཆེན་ནོར་འཁྲུལ་ཞིག་བཟོ་ཡི་མེད་འགྲོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཚོར་ཞིག་ཡོང་གི་འདུག

ཉེ་ཆར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་འོལ་སི་ཀྲུ་ཌི་(The Wall Street ) དུས་དེབ་དང་རོའི་ཌར་གསར་ཁང་གི་དྲ་རྒྱ་ཁག་བཀག་དོམ་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཟད། བྷུ་ལོམ་བྷག་( Bloomberg) གསར་འགྱུར་དང་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་སོགས་བཀག་དོམ་བྱས་ཏེ་ཟླ་གཅིག་ལྷག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་གལ་འགངས་ཆེ་བ་ཞིག་ནི། རྒྱ་ནག་ནང་ཡོད་པའི་ཨ་རིའི་བྷུ་ལོམ་བྷག་དང་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་ ༢༠ ལྷག་གི་མཐོང་མཆན་དུས་འགྱངས་ཟླ་གཅིག་ཙམ་ལས་ལྷག་མེད་ཀྱང་། གསར་ཁང་འདི་གཉིས་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་དག་གིས་ཁྱེད་དང་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོ་དང་ཁོ་ཚོའི་ནང་མི་སྤུན་མཆེད་དག་གིས་བདག་བཟུང་བྱས་པའི་རྒྱུ་ནོར་དམར་རྗེན་དུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པར་བརྟེན། ཁྱེད་ཀྱི་གཞུང་གིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་འཁོན་ལན་སློག་ཆེད་ཁོང་ཚོའི་མཐོང་མཆན་དུས་འགྱངས་ངོས་ལེན་བྱས་མི་འདུག དཀྲོག་གཏམ་དེ་དོན་དངོས་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང་། གསར་ཁང་འདི་གཉིས་ཀྱི་གསར་འགོད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་གནས་ཚུལ་ཁག་འདོན་སྤེལ་བྱེད་རྒྱུར་ཁྱེད་ཀྱིས་འདོད་པ་བྱེད་ཀྱི་མེད་རབས་གླེང་སློང་ཡོང་གི་འདུག

ང་ལ་རྒྱ་ནག་གི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་གསར་འགོད་ཐོག་གི་དམ་དྲག་དེ་འདྲ་སྔོན་ཆད་རྒྱ་ནག་ནང་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་དམ་དྲག་ཅིག་རེད་ཅེས་དང་། ང་ཚོ་ཁྱེད་ཀྱིས་གསར་བཟོ་བྱས་པའི་གསར་འགོད་ཐོག་གི་ལམ་ལུགས་དང་འགལ་བར་བརྟེན་སྲིད་བྱུས་དེ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་རྗོད་ཀྱི་འདུག ཁྱེད་ཀྱིས་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ཆབ་སྲིད་འཁྲབ་སྟོན་དེ་འདྲ་ཞིག་རྒྱ་ནག་ནང་འཁྲབ་དོན་ནི། ཕྱི་རྒྱལ་དང་རྒྱ་ནག་གི་གསར་ལམ་ཁག་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་འབྲེལ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་། རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་འདྲ་མིན་ནང་ཐོན་བཞིན་པའི་ངོ་རྒོལ་དང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཁག་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་རྒྱུ་རེད་བསམ་སྟེ་བཀག་དོམ་བྱས་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་། ང་ཚོས་དོན་དངོས་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་ནང་ཐོན་བཞིན་པའི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཁག་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱིི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་ངོས་ནས་ཚ་འདེད་དང་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུའི་ཐབས་ལམ་འཚོལ་རྒྱུ་ནི་ཟློག་ཏུ་མེད་པའི་ལས་འགན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། གནད་དོན་དེའི་སྐོར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་རེད།

བཀུར་འོས་པའི་སྲིད་འཛིན་མཆོག

ཁྱེད་ཀྱིས་གསར་འགོད་ཐོག་བཏང་བའི་བཅད་ཁྲ་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་ལས་བྱེད་དང་འཕྲུལ་རིག་ཚན་པ་གང་གིས་བརྩི་སྲུང་མ་བྱས་པ་དང་། དེ་ཇི་ལྟར་ཁྲིམས་འགལ་ཆགས་ཡོད་མེད་ང་ལ་གསལ་བཤད་ཅིག་གནང་རོགས། ང་ཚོས་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཁག་ཅིག་དང་ཁོང་ཚོའི་ནང་མིས་རྒྱུ་ནོར་ཕོན་ཆེ་སྒེར་བདག་བྱས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཕྱི་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ་མང་ཚོགས་ལ་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཡོད་ཀྱང་། ཁྱོད་ཀྱི་གཞུང་གིས་དེ་དག་ཁྲིམས་འགལ་ཞིག་ཏུ་རྩི་ཡི་མི་འདུག གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་རྩ་མེད་བཟོ་དགོས་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་ཁོང་ཚོའི་དབང་ཆ་མི་མང་ལ་རྩིས་སྤྲོད་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་དཔོན་རིགས་ཚོའི་སེམས་ནང་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱི་བསམ་བློ་བསླེབ་ཐུབ་པ་བཟོ་དགོས།

ལོ་སྔོན་མའི་ཕྱི་ཟླ་ ༣ པའི་ནང་པེ་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཞིག་བརྡབ་སྐྱོན་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཡོངས་ནང་གནས་ཚུལ་ཆེན་པོ་ཆགས་པ་མ་ཟད། གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་འབྲེལ་ཁག་ནང་ལབ་གླེང་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གནས་ཚུལ་དེ་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད།གང་ཡིན་ཞེ་ན། བརྡབ་སྐྱོན་ཤོར་བའི་རླངས་འཁོར་དེ་ནི་སྐབས་དེའི་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཧུའུ་ཅིན་ཐོའོ་ཡི་དཔུང་རོགས་ཤིག་གི་བུ་ཡིན་འདུག བརྡབ་སྐྱོན་བྱུང་བའི་རླངས་འཁོར་དེ་ཧྥ་ར་རེ་(Ferrari) ཡིན་ཞིང་རླངས་འཁོར་ཁ་ལོ་བ་འདས་གྲོངས་དང་། དེའི་ནང་གི་བུད་མེད་གཉིས་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་ཡོད།ཕོ་གསར་ན་ཆུང་དེས་ཇི་ལྟར་ཧྥ་ར་རེ་རླངས་འཁོར་ཉོས་ཐུབ་ཡོད་དམ།

རྒྱ་ནག་གི་དྲ་ཚིགས་ཁག་ཏུ་གླེང་སློང་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཕྱི་རྒྱལ་གསར་འགོད་པ་ཚོས་ཀྱང་མི་སྤེལ་ཐབས་མེད་ཆགས་པ་བཞིན། ཁྱེད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གནས་སྟངས་དང་། ཁྱེད་དང་ཁྱེད་ཚང་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་ཁེ་ལས་དང་ཁྲོམ་རྭ་ཁག་ནང་མ་དངུལ་ལྐོག་འཇོག་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་མཐུན་པ། མང་ཚོགས་ཀྱིས་བརྡར་ཤ་ཆོད་ཐུབ་པ་ཞིག་བཟོ་རྒྱུ་ནི་དུས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

ང་ཚོའི་གསར་འགོད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་ཝུན་ཅཱ་པའོ་ཡིས་ཁོ་རང་གི་མ་རྒན་དགུང་ལོ་ ༩༠ ལ་སོན་པ་ཁོའི་མིང་ཐོག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གི་དངུལ་རྩའི་ཁེ་ལས་ཁག་ནང་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་༡༠༠ ཙམ་གྱི་མ་རྩ་བཞག་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དང་། དེ་བཞིན། ཝུན་ཚང་གི་བུ་དང་བུ་མོ། གཅུང་པོ་དང་གཅུང་མོའི་ཁྱོ་ག་སོགས་རྒྱུ་ནོར་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་ཕྱུག་བདག་ཆགས་ཡོད་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་ནང་གི་གསར་འགོད་པ་ཚོས་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་ཧམ་འཕྲོག་བྱེད་མཁན་གྱི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་གསང་གནས་ཁག་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། རྩིས་པ་དང་ཁྲིམས་རྩོད་པ་གླས་ནས་ཁོང་ཚོའི་ངན་ཚང་སྟོན་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནི་ཟློག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

ཁྱེད་ཀྱིས་གསར་བཟོ་བྱས་པའི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དེ་སུ་ཞིག་གིས་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་རེད་དམ། ང་ཚོས་བལྟས་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ཕྱག་རོགས་ཚོ་དང་ཁོང་ཚོའི་བུ་ཕྲུག་ཚོས་ཁེ་ལས་ཁག་ནང་འདོད་རྔམ་གྱིས་ལག་པ་བརྐྱངས་པར་བརྟེན། བརྡ་འཕྲིན་ཚན་རྩལ་གྱི་གློག་འཕྲུལ་ཐབས་བྱུས་འོག་ནས་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཐེར་འདོན་བྱས་པ་ཞིག་རེད། བརྡ་འཕྲིན་ཚན་རྩལ་གྱིས་ནམ་ཡང་གནས་ཚུལ་དེ་རིགས་ཐེར་འདོན་མཚམས་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་ལྟར། ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ཀྱང་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཀུན་གྱི་མཐོང་ཆོས་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་འོག་གི་རྒྱ་ནག་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་མང་དག་ཅིག་བྷུ་ལོམ་བྷག་དང་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་ཀྱིས་ཐེར་འདོན་བྱས་ཡོད།  ངས་བལྟས་ན། འདི་ནི་སྙིང་རྩ་གས་པར་བྱེད་པའི་ཉེན་བརྡ་ཞིག་དང་། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་དབང་སྒེར་སྤྱོད་རིང་ལུགས་མགོ་རྟིང་སློག་མཁན་གྱི་བྱེད་གཏེ་གཙོ་བོ་དེ་ནི་འདོད་རྔམ་དང་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དག་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཞིག་རེད།

གལ་ཏེ། ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ཚོའི་གསར་འགོད་པ་ཚོ་རྒྱ་ནག་ནས་ཕྱིར་འཕུད་བྱས་པ་ཡིན་ན་མཇུག་འབྲས་གང་འདྲ་འབྱུང་མིན་ངས་ཁྱེད་ལ་གསལ་བཤད་བྱེད་ཆོག ཁོང་ཚོས་ཧོང་ཀོང་དང་ཐེ་ཝན། ལྷོ་ཀོ་རི་ཡ་སོགས་ནང་ལས་ཁུངས་གསར་འཛུགས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་མང་ཚོགས་ཚོར་གདོང་དང་གདོང་ཐུག་ནས་རྒྱུས་ལོན་མ་བྱས་པར། རྒྱ་ནག་ནང་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་གནས་ཚུལ་ཁག་ཕྱི་ལོགས་ནས་བསྡུ་ལེན་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་ངེས་ཡིན་པ་མ་ཟད། ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་གསར་འགོད་པ་ཚོའི་ཁེ་ཕན་དང་བདག་དབང་དག་ཀྱང་འཕྲོག་རྒྱུ་ཡིན་པ་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན། ཁྱེད་ཀྱི་བློ་མིག་ང་ཚོར་མ་གཏད་བར་ང་ཚོས་ཁྱོད་ལ་བློ་མིག་གཏོད་དགོས་དོན་མེད།

སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་མཆོག

རྒྱ་ནག་ནང་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་ཧམ་འཕྲོག་བདག་བཟུང་བྱས་པའི་ཕོན་ཆེའི་རྒྱུ་ནོར་དེ་དག་ཐེར་འདོན་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཁྱེད་ཀྱི་སྲིད་དབང་ལ་ཉེན་ཁ་འཕྲད་སྲིད་ཀྱང་། གལ་ཏེ།ཁྱེད་ཀྱིས་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་བྱེད་མཁན་ཚོར་སྐྱོན་འཛུགས་མ་བྱས་པར་ཁོ་ཚོ་ཐེར་འདོན་བྱེད་མཁན་ལ་ནག་ཉེས་བཙུགས་པ་དེ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།

ངས་བལྟས་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༡༩༨༠ དང་ ༡༩༩༠ ལོའི་བར་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་ཁྲོམ་རྭ་སྒོ་འབྱེད་དང་སྲིད་དབང་སྒེར་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་དེ་ད་ལྟའི་དུས་རབས་འདིར་ཡོང་མི་སྲིད་པ་ཞིག་དང་འདས་པའི་དུས་སྐབས་ནང་ལའང་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ང་ཚོས་འདས་པའི་ལོ་ ༡༠ ནང་བྱུང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁག་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་ན་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱིས་འཚོ་གནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཤེས་སླ་ཞིང་། རྒྱ་ནག་གཙོས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་རྒྱུ་ནོར་ཕོན་ཆེ་བདག་བཟུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ཁག་ཐལ་བའི་རྡུལ་དུ་སློག་ཆེད་མང་ཚོགས་ཚོས་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་འདུ་འཛོམས་ཐོབ་ཐང་། དེ་བཞིན་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་པའི་རང་དབང་གི་རླུང་འཚུབ་ཅིག་ས་ཕྱོགས་གང་སར་ལྡང་གིན་འདུག

རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་འབྲེལ་ཝེ་པའོ་ལྟ་ཀློག་བྱེད་མཁན་མི་གྲངས་ས་ཡ་ ༣༠༠ ལྷག་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ལས་ཕྱེད་ཙམ་གྱིས་གློག་ཀླད་བཀོལ་སྤྱོད་དང་། མི་མང་དུང་ཕྱུར་གཅིག་ལྷག་གིས་ལག་ཐོག་ཁ་པར་དང་པར་ཆས་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་ནག་ནང་ཐོན་བཞིན་པའི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ནང་གི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་དང་རྒྱས་སྤྲོས་ལོངས་སྤྱོད་ཁག་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཀག་སྡོམ་བྱེད་རྒྱུ་ཁག་པོ་ཆགས་ཡོད། གནས་སྟངས་དེ་ཁྱེད་ཀྱི་དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་ནང་གསལ་སྟོན་བྱས་པའི་འོལ་སི་ཀུ་ཀྲི་ཡི་ཏེ་ཧར་( Wall Street, Tahrir)དང་། སི་ཎོལ་ཌན་སོགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཁག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཤེས་ངེས་ཡིན། སྒྲུང་གཏམ་དེ་དག་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོས་རྒྱུ་ནོར་བདག་བཟུང་དང་མང་ཚོགས་ལ་ཐོབ་ཐང་མ་སྤྲད་པ། ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་མ་བྱས་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱིས་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཁག་ཅིག་གིས་ལྐོག་ཏུ་ཕྱུག་འགྱུར་གྱི་ལམ་དུ་ཤར་སྐྱོད་བྱེད་སའི་སྦུབས་ལམ་བཟོས་ཡོད་པའི་གནས་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོ་གསང་བ་ཉར་དང་། ནང་ཚགས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མི་མང་ཚོས་ཉིན་རེ་བཞིན་དྲ་རྒྱ་ཁག་ནང་བགྲོ་གླེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་མི་མང་ཚོར་ཐབས་ལམ་གཅིག་རང་ལྷག་ཡོད་པ་ནི་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མེད་སྟབས། དེ་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དོ་འཁུར་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་པ་ཆགས་ཡོད།

སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་མཆོག

ཁྱེད་དང་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཡུན་རིང་སྲ་བརྟན་ཐུབ་དགོས་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་མ་ཇི་བཞིན་བརྗོད་མཁན་གྱི་གསར་འགོད་པ་ཚོར་ངན་ཁག་མ་དཀྲི་རོགས་ཞེས་ཞུ་བཞིན་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་གསར་བསྐྲུན་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་མེ་རིའི་རྩིག་གྱང་ཆེན་པོ་དེས་རྒྱ་ནག་གི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཚོའི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ལ་ཁ་གཏད་གཅོག་རྒྱུ་ལས། དྲང་བདེན་གྱི་གནས་ཚུལ་སྤེལ་མཁན་གསར་འགོད་པ་ཚོའི་ཁ་གཏད་དུ་མ་ལངས་རོགས་ཞེས་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གི་བརྩེ་བའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་ནས།

མ་རྩོམ་འབྲེལ་ཐག  http://www.nytimes.com/2013/12/15/opinion/sunday/friedman-dear-president-of-china.html?hp&rref=opinion&_r=0