～ཁྲིམས་མེད་རྒྱ་ནག་གི་མདུན་ལམ།～
ཟླ་ ༡ པོའི་ཚེས་ ༢༦ ཉིན། རྒྱ་ནག་པེ་ཅིན་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ “སྤྱིའི་སྒྲིག་ལམ་ལ་གཏོར་བརླག་བྱས་པའི་ཉེས་” མིང་འོག འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་བརྩོན་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིའུ་ཀྲི་ཡུང་ལ་ལོ་ ༤ ཡི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་སོང་། བྱེ་བྲག་གི་ཉེས་མིང་ནི་ “སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་གི་བེད་སྤྱོད་སྒྲིག་སྲོལ་ལ་སྣང་མེད་དུ་བཏང་བ་དང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་གནད་དོན་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ། སྲིད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་དང་ཚོང་རྭ་སོགས་མི་མང་འདུས་སར་མི་སྐོང་འགུག་གིས་འཕྲེད་དར་ཁྱེར་ཏེ་བདེ་སྲུང་སྒྲིག་ཁྲིམས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཡོད། གནད་དོན་ཚབས་ཆེན་ཡིན་” ཞེས་བ་དེ་རེད།
འོན་ཀྱང་། ཁོང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་པོ་ཡིན་པའི་སྤྱི་དམངས་ཤིག་གི་ལངས་ཕྱོགས་ནས་སློབ་གསོའི་ཐོབ་ཐང་ “འདྲ་མཉམ་” ཡིན་དགོས་དོན་དང་། “ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར་” བྱེད་དགོས་དོན། “དཔོན་རིགས་ཚོའི་རྒྱུ་ནོར་སྤྱི་བསྒྲགས་” བྱེད་དགོས་དོན་སོགས་གླེང་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་འགུལ་གང་ཡང་སྤེལ་མི་འདུག་ཅེས་བཤད་ཆོག རྒྱུ་མཚན་ནི། ཁོང་གི་བྱ་འགུལ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༣༥ ཡིས་ཁག་ཐེག་བྱས་ཡོད་པས་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན། རྩ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་ ༣༥ ཡི་ནང་དུ་ “རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་དམངས་ལ་སྨྲ་བརྗོད་དང་པར་སྐྲུན། འདུ་འཛོམས། ཚོགས་པ་རྩ་འཛུགས། ངོ་རྒོལ་ཁྲོམ་བསྐོར་སོགས་ཀྱི་རང་དབང་ཡོད་” ཅེས་གཏན་ཁེལ་བྱས་ཡོད། དེ་བས། ཁོང་གི་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཀྲང་ཆིན་ཧྥོན་གྱིས་དེ་ནི་ “དྲང་བདེན་མིན་པའི་ཁྲིམས་ཐག་ཅིག་རེད་” ཅེས་ཁྲིམས་གཏུགས་བྱེད་རྩིས་བྱས་ཡོད་ལ། ཨ་རི་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པས་ཀྱང་ “བློ་ཕམ་ཆེན་པོ་ཡོད་” ཅེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་སྦྲགས་ “གང་མགྱོགས་ཀློད་གྲོལ་གཏོང་དགོས་” པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད།
སྤྱིར་གཏམ་བཤད་དང་ངོ་རྒོལ་ཁྲོམ་སྐོར་སོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ནི། ལྟ་གྲུབ་དང་བདེན་དོན་གང་ཞིག་ལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་མོས་མཐུན་དང་དོ་སྣང་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་སྟབས། བྱ་འགུལ་དེ་དག་མི་མང་འདུས་སར་མ་སྤེལ་ན་སྙིང་བོ་མེད། ཉི་ཧོང་ནའང་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་དང་རླངས་འཁོར་འབབ་ཚིགས་སོགས་མི་མང་འདུ་སའི་ཐག་ཉེ་རུ་ངོ་རྒོལ་ཁྲོམ་སྐོར་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་དང་ཚོགས་པ་སོགས་རྒྱུན་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། འོན་ཀྱང་། དེ་ནི་ཉི་ཧོང་བའི་མིག་ལམ་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་སྤྱི་དམངས་ལ་སྨྲ་བརྗོད་དང་འགྲོ་འདུག་སྤྱོད་གསུམ་ཀྱི་རང་དབང་མེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ཚེ། དེ་ནི་ད་དུང་ “བཀས་བཀོད་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་” ལས་ཐར་མེད་ཅེས་བཤད་ཆོག
དེར་བརྟེན། ལྷག་པར་དུ་ “སྟག་སྦྲང་མཉམ་རྡུང་” གི་རྩ་དོན་འོག་ “རུལ་སུངས་” ལ་རྒོལ་རྡུང་བྱེད་བཞིན་པའི་ཞི་ཅིན་ཕིན་སྲིད་དབང་གིས་ཁོང་ལྟ་བུའི་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བ་ཞིག་ལ་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་གཅོད་པ་ནི་ནོར་འཁྲུལ་རེད་ཅེས་བཤད་ཆོག འོན་ཀྱང་། དེ་ལས་ཀྱང་ཚབས་ཆེན་ཞིག་ནི། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁབ་ཆགས་ནས་ལོ་ ༦༥ འགོར་ཡང་ད་དུང་མིང་དོན་མཚུངས་བའི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་ཐུབ་མེད་པ་དེ་ཡིན།
༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༤ ཉིན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དོན་ཚན་ ༡༣༨ ཅན་གྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཤིག་གཏན་ཁེལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྔོན་གླེང་ནང་དུ་ “གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་” ཅེས་བ་དེ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་བརྩི་སྲུང་བྱས་མེད་ལ། དེའི་ཆེད་དུ་ཡོད་ཚད་བློས་བཏངས་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་ “ཁྲིམས་སྐྱོང་རྒྱལ་ཁབ་” ཟེར་ཐུབ་བམ། གཏན་ནས་ཟེར་མི་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཁྲིམས་སྐྱོང་ཞེས་བ་ནི་གཙོ་བོ་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་ལ་ཟེར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན།
རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་ཚང་མར་ “འཚེ་བ་” དང་ “རུལ་སུངས་” ཀྱིས་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་ཡོད། ཇི་ལྟར་ཆབ་སྲིད་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་རྒོལ་ལན་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་ངེས་ཡིན་སྟབས། རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་གཞུང་འདིའི་ལས་དབང་ཡང་དེ་ལྟར་མཇུག་རྫོགས་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད།
ཉེ་ལམ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ “སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རིན་ཐང་གི་ལྟ་བའི་སྙིང་བོ་” ཞེས་བའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ “སྟོབས་འབྱོར། དམངས་གཙོ། དཔལ་ཡོན། འཆམ་མཐུན། རང་དབང་། འདྲ་མཉམ། ཁྲིམས་སྐྱོང་། རྒྱལ་གཅེས། ཧུར་བརྩོན། གཞུང་དྲང་། མཛའ་བརྩེ་” ཞེས་བའི་ཚིག་འབྲུ་ ༢༤ ཅན་གྱི་ལྟ་བ་ཞིག་སྤྱི་ཚོགས་ལ་བཀྲམས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ནང་སྙིང་མེད་པའི་ལྟ་བ་དེའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་སྟངས་ལ་བལྟས་ན། དེ་ནི་ “གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་” དེ་ཉེན་ཁ་ལས་གཡོལ་ཆེད་ཀྱི་གཡོ་སྒྱུའི་འཁྲབ་སྟོན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད། གང་ལྟར་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་མང་ཆེ་བས་ཁ་བཤད་དོན་ལ་མི་གནས་བའི་སྲིད་གཞུང་ཞིག་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་མེད།
འོ་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཇི་ལྟར་མང་ཚོགས་ཀྱི་ “ཡིད་ཆེས་” ཕྱིར་འགུག་དགོས་སམ། སྲིད་གཞུང་གིས་ཀུན་སློང་གཙང་མ་ཞིག་དང་ལྷག་བསམ་དཀར་པོ་ཞིག་མང་ཚོགས་ལ་འབུལ་རྒྱུ་དེ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད། བྱེ་བྲག་གི་ནང་དོན་གཅིག་ནི། ཐོག་མར་མིང་དོན་མཚུངས་བའི་ཁྲིམས་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཁྲིམས་ཞེས་པ་དེ་ཡང་ངེས་པར་དུ་གཤམ་གྱི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས།།
རྒྱ་ནག་ཆིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཧྲིན་ཡོན་བརྩམས་ཆོས་ནང་དུའང་ “རྒྱལ་སྲས་ཀྱིས་བསགས་པའི་ནག་ཉེས་ནི་མི་སེར་གྱི་དེ་དང་གཅིག་འདྲ་ཡིན” ཞེས་གོང་གི་ལེགས་བཤད་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་གི་ལྟ་གྲུབ་ཡོད། དེ་ལྟར་རྒྱ་ནག་ན་ཁྲིམས་སྐྱོང་གི་ལྟ་བ་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན།
འོན་ཀྱང་། ཁྲིམས་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་སྤུས་དག་པ་ཞིག་བཟོས་ཤིང་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་ལ་ཞིའུ་ཀྲི་ཡུང་དང་ལུའོ་ཞའོ་པོ་སོགས་དམངས་གཙོ་དོན་གཉེར་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཐབས་ལ་མཁས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱུག་ཡོད་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་མཆོག་ཅིག་ཡོད་པ་ནི་རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་ངྷ་རམ་ས་ལར་བཞུགས་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་བ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་ཡིན།།
ཆོས་ལྡན་འབུམ་ལགས། རྡ་རམ་ས་ལར་ཁྲིམས་ཡོག་མ་རེད། ད་དུང་མིའི་དབང་བསྒྱུར་འོག་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། དེ་མ་གཏོགས་གཞུང་རྒྱུ་ཕངས་མེད་དུ་བཏང་ནས་མདོ་སྨད་སྤྱི་འཐུས་གཅིག་གི་ཆེད་དུ་བར་མའི་འོས་བསྡུ་ཟེར་བ་ཡོང་དགོས་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད།