དེ་རིང་གྲོས་ཚོགས་ནང་སྐར་རྟགས་ཅན་གྱི་དྲི་བ་ཞིག་དང་བཀའ་ཤག་གི་ལན་འདེབས་གསལ་བཤད་སོགས་ལས་འཕྲོས་ཏེ། སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་གྲོས་ཚོགས་རྭ་བ་ནས་ཕྱིར་ཐོན་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡང་། ཚོགས་ཐུན་སྟེང་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཀྱི་ཁྲིམས་འཆར་ཡིག་ཆ་བཞི་སྤྱི་མོས་གཏན་འབེབས་གནང་སོང་།
དེ་རིང་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་བཅུ་པའི་ལས་ཉིན་ ༦ པའི་སྟེང་། དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་སྐར་རྟགས་ཅན་གྱི་དྲི་བ་ལན་འདེབས་གནང་སྐབས། མི་རིགས་ཀྱི་གནས་བབ་ཐོག་ནས་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་མི་རིགས་དང་། སྐད་ཡིག་དང་། ཆོས། རིག་གཞུང་ཚང་མ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་མུར། ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་མ་དགོན་ཕལ་ཆེར་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་ཡན་ལག་རྣམས་མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་དུ་ཡོད་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་གང་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་སྐྱིད་ན་སྐྱིད་མཉམ་དང་སྡུག་ན་སྡུག་མཉམ་སྐོར་ཡིན་སོགས་གསུངས་སོང་།
སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་རྒྱལ་ལྡོང་ཕུར་བ་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས་ཕུལ་བའི་སྐར་རྟགས་ཅན་གྱི་དྲི་བ་རྣམས་ལ་ལན་འདེབས་གསལ་བཤད་གནང་སྐབས། མདོ་སྟོད་དང་མདོ་སྨད་མན་ཇུའི་ཁོངས་སུ་ཚུད་པར་བརྩི་ཡི་ཡོད་མེད་ཀྱི་དྲི་བ་བཏང་བ་རེད། ངས་མན་ཇུ་ཟེར་བ་དེ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་བཤད་མ་མྱོང་། མན་ཇུ་བསླེབས་པའི་རྗེས་སུ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་གཞུང་དང་མདོ་སྟོད་སྨད་བཅས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སྟངས་གང་ཆགས་ཡོད་མེད་ལོ་རྒྱུས་སུ་གསལ་བོ་ཡོད་རེད། ཞྭ་སྒབ་པའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་སུ། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༢༢ ལོར་ཆིན་ཝང་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་མདོ་སྨད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱིས་དམག་འཁྲུག་བརྒྱབ་ཡོད་ཀྱང་། དམག་འཁྲུག་ཤོར་པ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ནས་མན་ཇུའི་འོག་ཏུ་ཚུད་པ་རེད་ཟེར་བ་ཞིག་འདུག དེའི་རྗེས་སུ་འབྲི་ཆུའི་ཤར་རྒྱུད་དང་བཅས་པའི་མདོ་སྟོད་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་འདྲ་ཆགས་ཡོད། མདོ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་སྤྱི་ཡོངས་ནས་རྙོག་གྲ་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ཡོངས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གནས་བབ་ལ་བལྟ་དགོས་ཚེ། མི་རིགས་ཀྱི་གནས་བབ་ཐོག་ནས་བལྟས་ན། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་མི་རིགས་གཅིག་ཆགས་ཡོད། སྐད་ཡིག་དང་། ཆོས། རིག་གཞུང་ཚང་མ་གཅིག་པ་ཆགས་ཡོད། ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ཐོག་བཤད་ན་མ་དགོན་ཕལ་ཆེར་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཡན་ལག་མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་དུ་ཡོད་ལ། དགོན་པ་དེ་དག་གི་འབྲེལ་བ་དང་། བླ་མ་སོ་སོའི་མངའ་དབང་། ས་གནས་སོ་སོའི་ནང་གི་དཔོན་པོའི་འཛིན་སྐྱོང་སོགས་ང་ཚོས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཚང་མ་གཅིག་པ་མ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་དེ་འདྲ་ཆགས་ཡོད་པ་ཞྭ་སྒབ་པའི་དེབ་ཐེར་ནང་དུ་འཁོད་ཡོད། ངས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་གཞུང་དང་། མདོ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བཤད་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་མངའ་དབང་ཆེ་ཤོས་དེ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཆགས་ཡོད། དུས་རབས་བདུན་པ་ནས་དགུ་བའི་བར་གྱི་ཆོས་རྒྱལ་ཚོའི་སྐབས་སུ་ཆགས་ཡོད། དེའི་སྔོན་གྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འཁོད་པ་དང་མ་འཁོད་པ་གཉིས་ཆ་ཡོད་པ་རེད། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལོ་ ༤༡༠ ལྷག་ལ་བོད་སིལ་བུར་ཐོར་བ་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།
སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ནང་བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བ་མ་གཏོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྙོག་གྲ་ཆགས་བསྡད་ཡོད། མདོ་དབུས་ཁམས་ཀྱི་ལུང་པ་ཆུང་ཆུང་རེ་རེ་ན་དཔོན་པོ་རེ་ཡོད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེའི་རྗེས་སུ་དཔལ་ས་སྐྱའི་བའི་སྲིད་དབང་བཟུང་པ་རེད། དེའི་སྐབས་སུ་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དང་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་སྐད་ཆ་ཡོད། སྐབས་དེར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དེ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བ་ལོ་རྒྱུས་ནང་གསལ་ཡོད། དེ་ནས་ཕག་གྲུ་དང་། རིན་སྤུངས། སྡེ་བ་གཙང་པ་བཅས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་ལོ་བརྒྱ་སྐོར་རེ་བཟུང་བ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་ཕལ་ཆེར་དབུས་དང་གཙང་མ་གཏོགས། མདོ་སྟོད་སྨད་ཁུལ་དུ་འབྲེལ་བ་ཆགས་ཀྱི་མི་འདུག ཕྱི་ལོ་ ༡༦༤༢ ལོར་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་ལོ་ ༤༠ ལྷག་རིང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་མཛད་འགན་བཞེས་པའི་སྐབས་སུ། བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དུ་ཁྲལ་འཇལ་སྟངས་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ཆ་ཚང་བཟོས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོར་སིམ་ལ་ཆིངས་ཡིག་བཞག་པའི་སྐབས་སུ་ཁུངས་བསྐྱལ་གྱི་ཡིག་ཆ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ༧རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་རྗེས་སུ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གནད་དོན་གསལ་བོ་མ་བཟོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༡༦༩༥ ཙམ་ལ་མ་གཏོགས་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པས་མཛད་དབང་བཞེས་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༠༥ ལོར་ལྷ་བཟང་ཁན་གྱིས་ཕྱིར་བཏང་བའི་ལམ་ཁར་དགོངས་པ་རྫོགས་པའི་བཤད་ཚུལ་ཡོད། དེ་ནས་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་མདོ་སྟོད་དུ་འཁྲུངས་པ་རེད། ཡར་དབུས་གཙང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུ་མ་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་། བོད་ནང་དུ་སྲིད་དབང་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༠༥ ལོ་ནས་བཟུང་ ༡༧༡༨ ཙམ་གྱི་བར་དུ་ལྷ་བཟང་ཁན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་ཡོད། དེའི་རྗེས་སུ་བོད་ནང་འཇུན་གར་གྱི་དམག་བསླེབས་པ་རེད། དེའི་སྐབས་སུ་ཨི་ཊ་ལི་སོགས་ཀྱི་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་མཁན་ཡང་བོད་དུ་ཡོད། ཁོང་ཚོ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔང་པོ་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།
ཡང་སྲིད་སྐྱོང་སྤེན་པ་ཚེ་རིང་མཆོག་གིས། ཕྱིས་སུ་མན་ཇུ་བོད་ནང་དུ་བསླེབས་པ་རེད། ༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་མཆོག་ལྷ་སར་ཁྲི་བཞུགས་པ་རེད། ཁམས་ནས་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་ཕེབས་པ་ཞིག་རེད། གདན་འདྲེན་ཞུ་མཁན་གྱི་དམག་ཁོངས་སུ་མན་ཇུ་ཙམ་མིན་པར་ཨ་མདོ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནི་བོད་པའི་ནང་ཁུལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་མན་ཇུ་རོགས་པ་ཡོང་བར་འབོད་སྐུལ་ཞུས་པ་མ་གཏོགས། མན་ཇུས་བོད་ནང་བཙན་འཛུལ་བྱེད་དུ་ཡོང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༢༤ ནས་ ༡༩༡༡ བར་དུ་མན་ཇུ་སྲིད་དབང་མ་ཡལ་བར་དུ་ང་ཚོའི་གནས་སྟངས་ག་འདྲ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར་བོད་རང་བཙན་བསྐྱར་དུ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། བོད་ས་མ་ཤོར་བར་གྱི་ཆབ་མདོ་ཤོར་བ་རེད་ཟེར་བའི་གནས་སྟངས་ག་འདྲ་ཆགས་པ་རེད། དེ་ཚོ་ཚང་མ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཐོག་ནས་ཞུ་ཡི་ཡོད། ངས་འོས་བབ་ཆེ་བ་ཡོད་པ་རེད་ལབ་པ་མ་གཏོགས་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་མ་རེད་ཅེས་ལབ་མེད། དྲི་བ་གསུམ་པའི་ནང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྐབས་སུ་ཉམས་རྒུད་ཕྱིན་པ་གཅིག་པོ་བརྩིས་ཀྱི་ཡོད་མེད་དྲིས་འདུག དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཉམས་རྒུད་དུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྟངས་གང་ནས་གང་གི་བར་དུ་ཆགས་འདུག ཚེ་རིང་ཤཀྱའི་བོད་ནང་གི་འབྲུག་ཞེས་པའི་དེབ་དེ་དང་པོ་མཐོང་དུས། དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་ས་ཁྲ་ཆེ་ཆུང་མང་པོ་བྲིས་ཡོད་པར་ང་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་ཟ་མྱོང་། ལོ་རྒྱུས་ཉམས་ཞིབ་ལ་ཞིབ་ཚགས་བཀླག་དགོས་ཀྱི་འདུག ང་ཚོས་ཀྱང་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཤེས་དགོས་ཀྱི་འདུག ལྷག་པར་དུ་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རིགས་རྒྱ་ནག་གིས་སྦས་སྐོང་བྱེད་ཀྱིི་མ་རེད། དྲི་བ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་མན་ཇུའི་ཁོངས་གཏོགས་རེད་ཅེས་ལབ་མ་མྱོང་། དེ་ལབ་མི་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མདོ་སྟོད་སྨད་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་རེད། རྒྱའི་ཤུགས་སྣོན་འོག་ཚུད་པ་ཡོད་མེད་གཉིས་བྱུང་ཡོད་ལ། ཁྲལ་འཇལ་ཡོད་མེད་སོགས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡོད། མདོ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟ་དགོས་བསམ་ཡོད་ཀྱང་། ལོ་རྒྱུས་ནང་བལྟ་ས་མི་འདུག ད་ལྟའི་མི་རབས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མ་ཐུབ་ཚེ། མ་འོངས་བའི་མི་རབས་ཀྱིས་མདོ་སྟོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་ཐུབ་རྒྱུ་མ་རེད། ངས་དབུ་མའི་ལམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཐོག་ནས་བཤད་བསྡད་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་གང་ཡིན་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་སྐྱིད་ན་སྐྱིད་མཉམ་དང་སྡུག་ན་སྡུག་མཉམ་ཞེས་པའི་ཐོག་འགྲེལ་བརྗོད་ཞུས་བསྡད་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་ཤེས་ཚེ་ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་རྒྱབ་ལྗོངས་གང་ཡིན་མིན་ཤེས་ཀྱི་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།
གཞན་ཡང་ཚོགས་ཐུན་སྟེང་ཆེས་མཐོའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་ཁྲིམས་ཞིབ་པ་འཕོ་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་བསྐྱར་བཅོས་ཁྲིམས་འཆར་ཡིག་ཆ་ཨང་ ༣༡ པ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དབང་འཛིན་གྱི་རྩ་འཛིན་ཁྲིམས་ཡིག་བསྐྱར་བཅོས་ཁྲིམས་འཆར་ཡིག་ཆ་ཨང་ ༣༢། དེ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲིམས་ཞིབ་ཁང་གི་སྤྱི་མང་གཏུག་བཤེར་གྱི་འགྲོ་ལུགས་རྩ་འཛིན་ཁྲིམས་ཡིག་བསྐྱར་བཅོས་ཁྲིམས་འཆར་ཡིག་ཆ་ཨང་ ༣༣། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་དང་འབྲེལ་བའི་གཞུང་འབྲེལ་ཁྲིམས་ཡིག་བསྐྱར་བཅོས་ཁྲིམས་འཆར་ཡིག་ཆ་ཨང་ ༣༤ བཅས་སྤྱི་མོས་གཏན་འབེབས་གནང་སོང་།
གསར་འགོད་པ། བྱམས་པ་ཚེ་རིང་། དཔལ་ལྡན། རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་མཁན། སྐལ་བཟང་སྦྱིན་པ།
