དེབ་ཐེར་ནག་པོ།-གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མེད་པར་བཟོ་བ། ཆ་དང་པོ།
(www.jamyangnorbu.com)
འཇམ་དབྱངས་ནོར་བུས་བརྩམས།
དགེ་འདུན་རབ་གསལ་གྱིས་བསྒྱུར།
རྒྱལ་རབས་ནང་འབྲེལ་ཆགས་པ།
བོད་ཀྱི་གཞུང་འཛིན་གྲལ་རིམ་གྱི་གནས་ཚུལ་ཁག་གི་ཟིང་ཆ་ཅན་གྱི་ཞིབ་ཆ་དག་གིས་ང་རང་རང་ཉིད་དགའ་སྣང་མང་བ་ཞིག་གིས་མྱོས་པར་བྱས་པའི་རྗེས་སུ། ངས་ཐེངས་གཉིས་པ་ཀློག་སྐབས་དེར། ང་ལ་དང་ཐོག་དོ་སྣང་མ་བྱུང་བའི་ཞིབ་གསལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དག་ལ་ཅུང་བདེ་བོ་མེད་པའི་དཀའ་རྙོག་གི་ཚོར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་སླེབས་མགོ་ཚུགས། ཅིའི་ཕྱིར་རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་ཟུར་མོ་རེད་ཅེས་བསྙད་པའི་བུ་མོ་གཉིས་ཀྱི་པར་ ༼ཤོག་ངོས་གཅིག་ཁ་གང་བ་༽འདིར་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། ངས་དེང་རབས་ཨ་མི་རི་ཀའི་རྒྱལ་རབས་ཚད་ལྡན་གང་ཞིག་ཏུ་ཡང་མཱེ་རཱེ་ལཱེན་ མོན་རཱོ་འམ་ཡང་ན་ཇུ་ཌི་ཐི་ ཨེག་སེ་ནེར་༼སྲིད་འཛིན་ཁེ་ནེ་ཌེ་དང་ཇག་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ སཱེམ་་གཱེན་ནཱ་ཁ་གཉིས་ཀའི་ཟུར་མོ།༽ གྱི་པར་ཤོག་ངོས་གང་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མཐོང་མྱོང་མེད། ཆེད་ལས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་མཁན་དག་ལ་མཚོན་ན། འབྲེལ་ཆགས་ཡིན་པའི་དྲི་བ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་དང་། དེ་མིན་ཡང་མ་མཐའ་ལའང་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ནང་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད་ལ། དེའི་ནང་དུ་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕན་མི་ཐོགས་མོད་འཁྲིག་སྲེད་ཀྱི་འདོད་པ་སྐོང་ཙམ་ཡིན་སྲིད་པའི་པར་རིས་དང་གནས་ཚུལ་རིགས་རྣམས་འདུས་ཡོད་པ་རེད། ད་དུང་ཟུར་མོར་བསྙད་པའི་གཅིག་༼ལྕམ་མཆོག་བཀྲས་༽དེ་དངོས་རྭ་སྒྲེང་གི་དགའ་རོགས་ཡིན་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་བཀོད་མེད་ལ། དཀྲོག་གཏམ་ཙམ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲའི་ལྷ་སའི་ནང་གི་དཀྲོག་གཏམ་ལ་གཟབ་གཟབ་མ་བྱས་པར་ཕྱིར་སྒྲོག་བྱེད་པ་དེས་རྒྱལ་རབས་སློབ་སྦྱོང་ཞེས་པའི་གོ་དོན་གང་ཡིན་ཐད་ལ་མཚན་ཤས་ཚགས་པར་ (a tabloid)རིགས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཞིག་སྤྲོད། གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་རྭ་སྒྲེང་གི་འཁྲིག་སྤྱོད་གསང་བ་དེ་ཚོ་ནི་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་ཁྲི་ཤོར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཆེ་བ་དེ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི་བརྗོད་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ད་ཡིན། ཡིན་ན་ཡང་ཏོག་ཙམ་འགྲེལ་བརྗོད་ཡང་མོ་ཞིག་སྟེ། བསྙད་འདོགས་དང་དཀྲོག་གཏམ་ལས་མང་ཙམ་ཞིག གཅིག་བྱས་ན་པར་གཅིག་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པ་བྱས་ན་ཏག་ཏག་འགྲིག་བསྡད་པ་ཞིག་རེད།
གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་ད་དུང་དཀྲོག་གཏམ་དེ་འདྲ་གཟབ་ནན་གྱི་ངང་ནས་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པར་ཞུགས་ཏེ། དཱེ་མོ་རིན་པོ་ཆེ་ཟངས་ཀྱི་བུམ་པ་ཆུས་བཀང་བ་ཞིག་གི་ནང་བཏུམས་པ་དང་། རྭ་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་སྒོང་རྡོག་བཙིར་བའི་སྐོར་བརྗོད་པ་རེད། རི་ཆར་ཌི་གསུམ་པ་ཞེས་པའི་ནང་ཤཱཀ་སེ་པི་ཨར་ (Shakespeare) གྱིས་ ཁི་ལེ་རན་སི་ཡི་ཌུག་ (Duke of Clarence) དེ་ “རྒུན་ཆང་གི་སྣོད་དུ་བཏུམས་ནས་”དམར་གསོད་བྱས་ལུགས་ཤིག་ང་ཚོར་བརྗོད་ཡོང་། ཌུག་ནི་རྭ་བཟི་བ་མིང་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ད་ལྟའི་ཆར་གནས་ཚུལ་དེ་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་མགོ་བཙུགས་སྲིད་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱལ་ཚབ་རྭ་སྒྲེང་གིས་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་བསྲུངས་པའི་མིང་ཅན་དེས་ཀྱང་ཕྱོགས་མཚུངས་པར་སྒོང་རྡོག་བཙིར་བའི་དཀྲོགས་གཏམ་དེ་བསླངས་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། དེ་འདྲའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཏམ་བརྗོད་དང་ཟློས་གར་གྱི་ནང་དུ་རང་རང་གི་ས་ཆ་ཞིག་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་གཟབ་ནན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ཤིག་གི་ནང་དུ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད། གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་བར་དུ་རྒྱལ་རབས་པ་གཞན་༼རི་ཆར་ཌི་སཱོན་དང་ཞབས་སྒབ་པ་སོགས།༽གྱིས་ལྷ་སའི་དཀྲོག་གཏམ་དེ་འདྲ་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་བཅུག་མེད་པ་རེད་ལ། ཏན་ཏན་ཁོང་ཚོ་ཡང་སྒྲུང་དེ་འདྲ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པ་རེད།
གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་ད་དུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཐད་ནས་འབྲེལ་བ་མེད་ཅིང་མ་རུངས་རྫུན་གཏམ་སྟེ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་འགྱིག་གི་བུ་མོ་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱེད་ས་ཞིག་ཉར་ཡོད་ཚུལ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད། རྫུན་གཏམ་འདི་ནི་གཅིག་བྱས་ན་ ཁྱད་དུ་འཕགས་ཤིང་གསར་བཏོད་པའི་མཁས་པ་འདིའི་རྙིང་ཞེན་པའི་དགྲ་ཡ་དག་གིས་ ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་ཟླ་དག་གི་ནང་དུ་བཤད་མགོ་བཙུགས་ཡོད་སྲིད་པ་རེད་ལ། ཁོང་ནི་འཁྲིག་སྤྱོད་ལ་མཉེས་པོ་ཡོད་པའི་མིང་གྲགས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ད་དུང་ཕྱི་རྒྱལ་བའི་འཁྲིག་སྤྱོད་བྱེད་ལུགས་ལ་བོད་མི་ཚོའི་མཚར་སྣང་བཅས་ཀྱི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ཚང་མས་ངོས་ལེན་པ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། འདིའི་ཁུངས་སྐྱེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་ང་ཚོ་ལ་བརྗོད་དོན། འགྱིག་གི་བུ་མོའི་སྐོར་ལ་ཐད་ཀར་དྲིས་སྐབས། “དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཁ་ཕར་འཁོར་ནས་ལན་མ་བརྒྱབ་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལ། ཁོང་གིས་དེ་འདྲ་མེད་ཅེས་མ་གསུངས་སྟབས་དེ་ངོ་མ་ཡིན་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་རེད།” ཅེས་བརྗོད་འདུག འདིས་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་གང་ཡང་མཚོན་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། མི་གཞན་དང་འདྲ་བར་བོད་མི་ཚོས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་གླེང་འགེལ་དང་དམའ་འབེབས་ཀྱི་དྲི་བ་ལ་ལན་གྱིས་བརྩི་མཐོང་མི་བྱེད་པ་དེ་འདམས་སྲིད་པ་རེད། འདི་འདྲའི་བོད་མིའི་ཀུན་སྤྱོད་སྐོར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་རྫུན་མ་ཞིག་མི་རིགས་རིག་པ་རང་གི་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཨ་མར་ཁས་འཆེ་བའི་མི་ཞིག་ནས་ཡོང་བ་དེ་ཁྱད་མཚར་པོ་རེད། ད་དུང་ ༡༩༥༠ གོང་གི་ལོ་དག་གི་ནང་འདི་འདྲའི་འཁྲིག་སྤྱོད་ཀྱི་འགྱིག་ཆས་ཤིག་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཚོང་ཟོག་གི་ཚུལ་དུ་མེད་པ་ནི་ངས་ཧ་ལམ་ཏན་ཏན་ལབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཏན་ཏན་རྒྱ་གར་ལ་ཐ་ན་ ༢༠༠༨ ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་མེད་ངེས་རེད། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནང་ ༡༩༨༢ ཡར་སྔོན་དུ་འཁྲིག་ཆས་ནང་འདྲེན་བྱེད་པ་ནི་ཁྲིམས་འགལ་རེད། སེམས་ཁམས་རིག་པ་བའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཞོར་ལས་སུ་བྱས་པ་མིན་མོད། འཁྲིག་སྤྱོད་དང་ལྷའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉམས་ཆག་སྐོར་གྱི་གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱི་འགྲེལ་བརྗོད་ནང་གོད་ཆག་ལ་དགའ་སྣང་ཡོད་པའི་རྟགས་མཚན་རྣམས་སུ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གཡོལ་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་མཚན་གཅིག་འཁྲིག་སྤྱོད་ལག་བསྟར་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིབ་འགྲེལ་བྱས་པའམ། ཡང་རྭ་སྒྲེང་གི་སྒོང་རྡོག་བཙིར་བའི་བརྗོད་གཞི་ལ་ཁོས་དོ་སྣང་སྤྲད་པ་ལྟ་བུ་རེད། གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་ རྙོག་ཁྲ་དེ་ སྨན་པ་མཁས་ཅན་སར་འཁྱེར་ནས་དེ་འདྲ་ནི་སྲོག་རྐྱེན་དུ་འགྲོ་མིན་གྱི་ལམ་སྟོན་ཞུས་ཡོད་ཚུལ་འདུག
མཐའ་མཇུག་དེར་ངས་དེབ་འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་མི་དམངས་ཤིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་མིན་པ་དང་། དེའི་ཚབ་ལ་ལྷ་སའི་གཞུང་འཛིན་གྲལ་རིམ་ཉུང་ཉུང་ཞིག་གི་སྐོར་ལ་རང་ཤེད་ཚ་བོ་དང་དབྱེ་ཞིབ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཤུགས་ཆེར་བྲིས་པ་ཞིག་དང་། དམིགས་བསལ་གྱིས་རང་གི་དུས་ཚོད་མང་ཆེ་བ་དེ་ཕན་ཚུན་གྱི་གོ་གནས་འབེབས་རེས་བྱུས་ངན་ལ་བཏང་བའི་རིགས་དང་། འཁྲིག་སྤྱོད་ལ་འཛེམས་མེད་བྱེད་པ། ཡང་ན། དེ་མིན་གྱི་ལྐོག་ཟ་རུལ་སུངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་རེ་མེད་དུ་ལུས་པའི་ཚོགས་མི་ཚོའི་སྐོར་རེད་སྙམ་པའི་ཚོར་སྣང་གསར་པ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་།
ཐ་ན་སྐབས་གང་ཞིག་ཏུ་འབྲེལ་ཆགས་པ་ཙམ་མིན་པར་གཅིག་བྱས་ན་ལོ་རྒྱུས་དང་མི་སྣ་དག་གི་རྣམ་པ་རྣམས་ཆ་སྙོམ་དང་དྲང་བདེན་ཡིན་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་རྒྱུ་ལ་དགོས་ངེས་ཅན་ཡིན་པ་ལ་ཡང་། བཀུར་འོས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་དང་གཏོང་ཕོད། སྙིང་སྟོབས་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཉུང་ཙམ་ལས་མེད་པ་རེད། གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱི་དམིགས་ས་ནི་གཞི་རིམ་གྱི་ཆ་ནས་གཏོར་བཤིག་དང་ནང་དམེ། ཡང་ན་ཉེས་ཅན་དང་ཐ་ན་ངོ་ཚ་འོས་པའི་དོན་རྣམས་རེད། ཁོས་རྭ་སྒྲེང་གི་རྩོད་རྙོག་དང་དེའི་མཇུག་འབྲས་ཀྱི་སེ་ར་གྱེན་ལངས་སྐོར་ལ་ཧ་ལམ་ཤོག་ངོས་ ༦༠ བཀོད་འདུག ལེའུ་འདིའི་ནང་གསེས་མགོ་བརྗོད་ལ། “སེ་རའི་དམག་འཁྲུག་”དང་ “རྭ་སྒྲེང་དགོན་པའི་སྡེབ་གསོད་ཆེན་མོ་”ལྟ་བུ་དངོས་གནས་ཇི་བྱུང་གི་གནས་ཚུལ་ལ་འུར་བརྗོད་བྱས་འདུག ཨ་མི་རི་ཀའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་རྭ་བའི་ནང་ ༡༩༨༩ ལོའི་པེ་ཅིན་དུ་སློབ་མ་དང་མི་སེར་སྟོང་ཕྲག་ཁ་ཤས་བསད་པ་དེ་ལ་ “སྡེབ་གསོད་”ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་སྤྱོད་རྒྱུ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཆ་ནས་མི་འགྲིག་པ་དང་མ་མཐའ་ལ་ཡང་རྩོད་གཞི་ཅན་ཞིག་ཡིན་པའི་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་འདི་འདྲ་ལ། རྭ་སྒྲེང་དགོན་པར་བོད་གཞུང་གི་དམག་མི་བཅུ་གྲངས་བཀྲོངས་པ་དེ་གཅིག་བྱས་ན་ “སྡེབ་གསོད་”ཅེས་པ་ལས་ཅུང་ཞན་པའི་ཚིག་ཅིག་གིས་འགྲེལ་བཤད་བྱ་དགོས་པ་རེད།
རི་ཆར་ཌི་སཱོན་གྱིས་ “སེ་ར་དམག་འཁྲུག་”གི་སྐོར་ལ། གཞུང་དམག་གིས་ཕར་རྒོལ་བྱས་དུས་དེར་དགེ་འདུན་པ་མང་ཆེ་བ་ནི་ཐོན་ཟིན་པ་དང་ཉུང་ཤས་ཤིག་གྲྭ་ཚང་འདུ་ཁང་ནང་འཐབ་རྭ་བྱས་ནས་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བརྗོད་འདུག ཞྭ་སྒབ་པས་བཤད་དོན་ལ། གཞུང་དམག་གིས་ “དགེ་འདུན་པའི་ཟིང་འཇགས་པར་བྱས་”ཤིང་ “ཡུལ་དམག་གི་ཉེན་ཁ་མཇུག་འགྲིལ་བ་རེད་”ཅེས་བརྗོད་འདུག ཡིན་ན་ཡང་ཞྭ་སྒབ་པ་རང་ཉིད་སྒེར་ངོས་ནས་རྩོད་རྙོག་འདིའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཙང་ཁོང་གི་ཕྱོགས་ཞེན་ཡོད་མེད་ལ་དྲི་བ་གཏོང་ཆོག་པ་ཞིག་རེད། སྐབས་དེར་ལྷ་ས་ན་ཡོད་པའི་ཧེན་རིག་ཆི་ ཧཱ་རཱར་ (Heinrich Harrer) གྱིས་རྩོད་གཞི་འདི་ལ་ “མི་སེར་གྱི་དམག་འཁྲུག་ཆུང་ཆུང་ཞིག་”ཅེས་བརྗོད་འདུག་པ་འདི་ནི། ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་ཐོག་ནས། གནད་དོན་འདིའི་ཐད་ང་ཚོས་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཐོག་ནས་ཇི་ཙམ་དམིགས་འབེན་ལ་ཏག་ཏག་འཁེལ་ཐུབ་པ་དེ་ཙམ་རེད་བསམས་ཀྱི་འདུག
གང་ཡིན་ཡང་། བོད་ནང་གི་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ནི་ས་མཚམས་ཕར་བརྒལ་ཙམ་གྱི་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཁྲག་དྲི་བྲོ་བའི་མི་སེར་གྱི་དམག་འཁྲུག་ངོ་མ་ཞིག་ལངས་བཞིན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བཞིན་པ་རེད་ལ། དེར་ས་ཡ་མང་པོ་བསད་ཅིང་རྨས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་བྱིས་པ། རྒན་རྒོན་དང་ནད་པ་ཚུད་པའི་ས་ཡ་མང་བ་ཞིག་མུ་གེ་དང་ནད་ཡམས། ཡུལ་གྱར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཐ་ན་ཁམས་དང་ཨ་མདོའི་ནང་གི་བོད་རིགས་སྡེ་ཁག་མང་པོ་ཉེ་འཁྲིས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་གི་མི་སེར་དམག་འཁྲུག་འདིའི་ནང་ཚུད་ནས་དེ་འབྲེལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་ཡོད། ལྷ་སའི་ནང་གི་ “མི་སེར་དམག་འཁྲུག་ཆུང་ཆུང་”འདི་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཙམ་གྱི་ནང་ཚུད་མཇུག་སྒྲིལ་བ་དང་ཆབས་གཅིག “གུང་ཁྲན་དང་གོ་མིན་ཏང་བར་གྱི་ཡུལ་དམག་”དེ་ ༡༩༢༧ ནས་ ༡༩༥༠ བར་༼༡༽ ཁྲག་དྲི་བྲོ་བའི་མི་ལོ་ཉེར་བདུན་རིང་བྱུང་བ་འདི་ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་རེད། དེ་རིང་གི་བར་དུ་གྲོས་མཐུན་ཞིག་ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་རིགས་བྱུང་མེད་ལ། དམག་འཁྲུག་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་བའི་གཏམ་ཡང་མེད། ངོ་མ་བཤད་ན་པེ་ཅིན་གྱིས་གྲུབ་འབྲས་དང་བཅས་ཐེ་ཝན་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་ཐེ་ཝན་གྱི་རང་བཙན་ངོས་ལེན་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ། རྩོད་རྙོག་རིང་མོ་འདི་ཚད་གཞི་གང་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་ཀྱང་མཇུག་སྒྲིལ་བ་རེད་ཅེས་བརྩི་མི་ཐུབ་པ་རེད།
ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་རབས་པ་དང་མཁས་པ་ ཨ་མུ་རེ་ ཌེ་ རེན་ཁོར་ཊི་ (Amaury de Riencourt) ཡིས་ཁོང་ ༡༩༤༧ ལོར་བཀའ་བློན་སྦུག་དང་འབྲས་ལྗོངས་སུ་ཡོད་སྐབས་དེར་རྭ་སྒྲེང་གི་རྩོད་རྙོག་དེ་ཐོས་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་བོད་བརྒྱུད་ནས་ཕྱིན་ཏེ་ལྷ་ས་ལ་ཟླ་བ་ལྔ་བསྡད་པའི་སྐབས་སུ། བདུན་ཕྲག་གཉིས་རིང་གི་རྩོད་རྙོག་དེས་སྤྱིར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཞག་པ་ནི་གཏིང་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་མ་རེད་ཅེས་མཇུག་སྡོམ་བརྒྱབ་པ་རེད། ཁོང་གིས་ “ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ དགོན་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནང་གི་ཚད་བཀག་ཅན་གྱི་རྙོག་ཟིང་དང་རྐྱེན་ངན་འདིས་བོད་མི་དཀྱུས་མའི་མི་ཚེའི་ཐོག་ལ་དོ་ཕོག་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད།”༼༢༽ཅེས་བྲིས་འདུག ཌེ་ རེན་ཁུར་ཊི་ཡི་ལྟ་སྟངས་འདི་ནི་ཞིབ་འཇུག་གཏིང་ཟབ་པོ་བྱས་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་མིན་པ་ནི་ཞུ་མ་དགོས། ཡིན་ན་ཡང་། གང་ལྟར་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱོགས་རིས་མེད་པ། མི་ངོ་མས་མཐོང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དོ་སྣང་འོང་བ་ཞིག་ལ། ཁོས་རྒྱ་ནག་གི་གཞུང་གིས་ཁོང་ཚོའི་གསར་འགྱུར་ནང་འདི་ལ་འུར་སྒྲོག་བྱས་ཚུལ་དེ་ང་ཚོར་བཤད་འདུག
“རྒྱ་མིས་རྙོག་ཟིང་འདི་ལ་འཇུས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཆེ་ཤོས་ཤིག་གི་གྲས་སུ་དྲིལ་བསྒྲགས་པ་རེད། གོ་མིན་ཏང་གིས་སྐུལ་སློང་བྱས་ཤིང་ཧྲང་ཧེ་ནས་ཐོན་པའི་གསར་འགྱུར་ལྟར་ན། ལྷ་སྡོད་རྒྱའི་གཞུང་ཚབ་ཧྲེན་(Shen Tsung-lien the Chinese representative in Lhasa. JN)གྱིས་དཀའ་རྙོག་འདི་སེལ་བའི་ནང་ལས་ཀ་འགངས་ཆེ་བྱས་ཡོད་པ་རེད་བཀོད་མོད། དངོས་ཡོད་ལ་ཁོ་ནི་རང་གི་གཞུང་ཚབ་ཀྱི་རྩིག་པའི་ནང་ངོས་སུ་བདེ་འཇགས་ངང་ལུས་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། བོད་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་རང་གི་རྩ་དོན་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན། ཡང་བསྐྱར་ཐེངས་གཅིག་རྒྱ་ནག་གོ་མིན་ཏང་གིས་འཛམ་གླིང་མི་མང་གི་དོ་སྣང་བྱ་ཡུལ་ཞིག་བཟུང་བ་རེད།”
ཧྲེན་ཚུང་ལཱེན་གྱིས་ ༡༩༥༣ ལོར་ཨ་མི་རི་ཀར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་གྱི་རང་གི་དེབ་དེ་བཏོན་སྐབས། ཁོས་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་ “རྭ་སྒྲེང་གི་ལེ་ཚན་”༼༣༽ཟེར་བ་དེ་རྗོད་དུམ་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ལ་བསྡུས་པ་དེའི་ནང་དཀའ་རྙོག་འདི་ལ་ཇུས་གཏོགས་རྒྱ་ཆེ་ཡོད་ཚུལ་བཀོད་མེད་པ་དེ་ནི་གླེང་དགོས་པ་ཞིག་རེད།
ངས་རྭ་སྒྲེང་གི་རྙོག་གླེང་འདི་ནི་མཇུག་འབྲས་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་རྩ་ནས་བསམས་ཀྱི་མེད་ཅེས་གསལ་པོར་བརྗོད་འདོད་བྱུང་། དེས་བོད་ཀྱི་གཞུང་ལ་དོ་ཕོག་གཏོང་བ་ནི་གསལ་པོ་རེད་ལ། གཟབ་ནན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་བགྲོ་གླེང་མང་བ་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། གྷོལ་ཌི་སི་ཐེན་གྱིས་རྙོག་ཁྲ་འདི་ལ་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་༼འཁྲིག་སྲེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ལྟ་བུ་༽ནན་བཤད་བྱེད་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ངོ་མ་དེ་དང་། དམིགས་བསལ་གྱིས་ “དེང་རབས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ་”ཞེས་པའི་དུས་སྐབས་འདིའི་ནང་བོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་དོན་དག་གཞན་དག་དང་ལྷན་དུ་འཁོད་སྙོམ་པོ་ཞིག་བཟོ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་འདི་ནི་ཆ་མི་མཉམ་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་གི་འདུག
