ཉེ་ལམ་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྒྱ་མའི་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མིའི་གཏེར་ཁ་སྔོག་མཁན་དང་། ས་གནས་ཡུལ་མིའི་བར་རྩོད་རྙོག་བྱུང་ཡོད་པ་མ་ཟད། གཏེར་ཁ་སྔོག་མཁན་གྱི་རྒྱ་མིའི་མགོ་ཁྲིད་དེས་བོད་མི་ཁ་ཤས་སོད་ཞོག དེའི་རིན་པ་ངས་སྤྲད་ཆོག གོང་ཆེན་པོ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱ་མི་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་རྣམས་ཀྱིས་བོད་མིའི་ཐོག་ཉེས་རྡུང་ཚད་མེད་བཏང་ཡོད་འདུག
དགུ་བཅུ་གསུམ་ལས་འགུལ་ཚོགས་པས་འདིར་གནས་ཚུལ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། ༢༠༠༩ ལོའི་ཟླ་བ ༦ ཚེས ༢༠ ཉིན་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་མལ་གྲོ་གུང་དཀར་རྒྱ་མའི་ཁུལ་དུ་རྒྱ་མིའི་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་མཁན་དང་། ས་གནས་ཡུལ་མིའི་བར་རྩོད་རྙོག་བྱུང་སྟེ། ཡུལ་མི་གསུམ་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཤོར་ནས་དེའི་ཁུལ་གྱི་སྨན་ཁང་དུ་བསྐྱལ་ཡང་སྨན་པས་ཁས་ལེན་མ་བྱས་པར་བརྟེན། ཛ་དྲག་ཐོག་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྐྱེལ་དགོས་བྱུང་འདུག དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་གཅིག་ལ་སྲོག་གི་ཉེན་ཁ་འཕྲད་ཡོད་པ་དང་། རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པའི་མི་གཅིག་ནི་རུ་ཁག་གི་མགོ་ཁྲིད་ཡིན་འདུག དེ་མིན་གཞན་དེ་གཉིས་སློབ་ཕྲུག་རེད་འདུག
རྩོད་རྙོག་འདིའི་བྱུང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་རྒྱ་མིས་ཁུལ་དེར་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་འདྲ་མིན་བྱས་པར་བརྟེན།། ཁུལ་དེར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མཐོང་དཀོན་པའི་ཐན་པ་ཡོང་ནས་ཞིང་ཁ་ཕལ་ཆེ་བ་སྐམ་ཟིན་པ་མ་ཟད། རྒྱུག་ཆུ་དང་ཐ་ན་ཆུ་མིག་གི་ཆུ་ཡང་སྐམ་ནས་ཡུལ་མིའི་འཐུང་ཆུ་ཆད་དེ་མི་མང་དང་ཕྱུགས་ཟོག་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་གི་འོག་ལུས་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་གཞུང་གི་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་ཚོགས་པ་འདྲ་མིན་ཡོང་ནས་མི་ལོ་ ༢༠ ལྷག་གི་རིང་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དེང་སྐབས་རྒྱ་མའི་ནང་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་གྲངས་ཁྲི་གཅིག་ལྷག་ཡོད་འདུག ཉིན་ཤས་སྔོན་རྒྱ་མའི་ཤིང་ཆུ་ཞེས་བའི་ཆུ་བོ་དེ་དང་ཆུ་མིག་མང་བོ་ཞིག་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་དུ་བེད་སྦྱོད་བྱས་ཏེ། ཡུལ་མི་རྣམས་འཐུང་ཆུ་མེད་པར་གྱུར་བ་དང་། ཞིང་ནང་གི་ལོ་ཏོག་སྐམ་ཡོད་ཀྱང་། ད་དུང་བེད་སྦྱོད་གཏོང་དུ་མ་བཅུག་པར་བརྟེན། ཡུལ་མི་དང་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱ་མིའི་བར་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྩོད་རྙོག་བྱུང་ཡོད་འདུག རྩོད་རྙོག་བྱུང་སྐབས་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་གྱི་རྒྱ་མིའི་མགོ་ཁྲིད་དེས་རྒྱ་མི་རྣམས་ལ་སྐུལ་སློང་གི་ཚུལ་དུ། བོད་མི་ཁ་ཤས་བསད་ཞོག དེའི་རིན་པ་ངས་སྤྲད་ཆོག རིན་གོང་ཆེན་པོ་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པར་བརྟེན། རྒྱ་མིའི་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་མིའི་ཐོག་ཉེས་རྡུང་ཚད་མེད་བཏང་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་རྒྱ་གཞུང་གི་འབྲེལ་ཡོད་དཔོན་རིགས་དང་དམག་མི་འབོར་ཆེན་ཞིག་ཁུལ་དེར་སླེབས་ཡོད་པ་དང་། མང་ཚོགས་ནས་ཀྱང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱ་མི་གཏེར་འདོན་པ་རྣམས་ང་ཚོའི་ལུང་པ་ནས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། ཁོང་ཚོས་ང་ཚོའི་ལུང་པའི་འཐུང་ཆུ་དང་རྩྭ་ཤིང་། རི་དྭགས་སོགས་རྩ་མེད་བཏང་སྟེ། སྒོ་ཕྱུགས་སྟོང་ཕྲག་དུག་ཆུ་འཐུང་ནས་ཤི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་ཆ་ཁོང་ཚོས་ང་ཚོའི་ལུང་པ་རྩ་མེད་བཏང་སོང་ཞེས་ངུ་ངག་གིས་སྐད་འབོད་ཤུགས་ཆེན་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་མི་མང་བོ་ཞིག་ཤང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་ཉལ་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཡོད་འདུག
༡༩༩༢ ལོར་ཡང་དོན་རྐྱེན་འདི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཐུབ་བསྟན་ཡེ་ཤེས་སོགས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་འཁྱེར་ཏེ། གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ནས་བོད་རང་བཙན་དགོས་པའི་འབོད་ཚིག་བསྒྲགས་པར་བརྟེན། དོན་རྐྱེན་དེ་ཞི་འཇགས་ཆེད་རྒྱ་དམག་བཏང་ནས་མི་མང་འཛིན་བཟུང་དང་། འགའ་ཞིག་ལ་ལོ་བཅོ་ལྔའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་པ་རེད་་འདུག
ད་ལྟ་རྒྱ་མའི་ཁུལ་དུ་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་བྱེད་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱ་མའི་ཤར་རྒྱུད་ཐཱ་ལུང་ནང་དུ་གསེར་དང་། ཟངས། ཞ་ཉེ། རག ཟངས་དམར་སོགས་སྔོག་འདོན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། བོད་ལྗོངས་ཉིན་རེའི་རྒྱ་ཡིག་ཚགས་པར་ཐོག་བཀོད་པ་ལྟར་ན། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའི་རྫས་ཡུ་རི་ནམ་ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་དེ་ནས་འདོན་གྱིན་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཡོད་འདུག རྒྱ་མའི་ལྷོ་རྒྱུད་དབུ་རི་སྒང་དང་། ཆུ་སྔོན་པོའི་རྒྱུད་སོགས་སུ་གཏེར་འདོན་རུ་ཁག་གཉིས་ནས་གསུམ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོའི་འཆར་གཞི་ལྟར་ན། འབྲོག་པ་རུ་ཁག་གཉིས་དང་། ཞིང་པ་རུ་ཁག་དང་པོ་ནས་གསུམ་པ་བར་ས་གནས་གཞན་དུ་གནས་སྤོས་དགོས་པའི་བཙན་བཀའ་བཏང་བ་མ་ཟད། ད་དུང་འབྲོག་པ་རྣམས་ཞིང་ལས་དང་ཚོང་ལས་ལ་ཞུགས་དགོས་ཚུལ་ཡང་བརྗོད་ཡོད། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ལོའི་ཟླ་ ༣ པའི་ནང་ཡང་འཆར་གཞི་གསར་བ་ཞིག་བཏོན་ཡོད། ལས་འཆར་དེའི་ནང་ཞིང་བའི་ས་ཞིང་བསྡུས་ཏེ། ཞིང་བ་རྒན་གྲས་རྣམས་ལ་ཟླ་རེར་གླ་ཕོག་རྒྱ་སྒོར་ ༨༠༠ རེ་སྤྲོད་རྒྱུ་དང་། གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་གཏེར་ཁའི་ལས་གྲྭར་འགྲོ་དགོས་པ། ཞིང་ལས་བྱ་རྒྱུ་དེ་མི་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་འགྲིག་གི་རེད། གལ་སྲིད་དེ་ལྟར་མ་བྱེད་ན་རྒྱ་མི་ཡོང་ནས་འདེབས་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག འོན་ཀྱང་། ཡུལ་མི་ཚོས་ས་ཞིང་ནི་ང་ཚོའི་ཚེ་སྲོག་གི་བརྟེན་ས་ཡིན་པས་སྲོག་ལ་ཐུག་ཀྱང་སྤྲོད་ཀྱི་མིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད་སྟབས། ལོ་དེར་ས་ཞིང་བསྡུ་ཐུབ་མེད། ནམ་རྒྱུན་ལྟར་ན་སྟོན་དཔྱིད་གཉིས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཚར་རྗེས་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཞོར་ལས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་གསོག་རྒྱུ་ལས་གཞན་མེད་ཀྱང་། དེང་སྐབས་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པར་ལོ་ལྟར་ཞིང་བ་མི་རེར་གླ་མེད་ལས་ཀ་ཉིན་གྲངས་ ༧༠ རྒྱུག་དགོས་པ་དང་། དེའི་ཐོག་ས་ཞིང་གི་ཁྲལ་ཞེས་ཉིན་གྲངས་ ༣༠ རིང་ངལ་རྩོལ་རྒྱུག་དགོས་རྒྱུ་ཡོད་པས། བསྡོམས་ལོ་འཁོར་གཅིག་ལ་ཞིང་བ་རེར་གླ་མེད་ངལ་རྩོལ་ཉིན་གྲངས ༡༠༠ ལྷག་ཙམ་རྒྱུག་དགོས། ད་དུང་དུས་ཚོད་ངེས་མེད་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་སོགས་ཚོགས་དགོས་པར་བརྟེན། ཞིང་བ་རྣམས་ལོ་ལྟར་བཙོན་པ་ནང་བཞིན་ལས་རང་དབང་གི་འགྲོ་བསྐྱོད་བྱེད་ཆོག་གི་མེད་འདུག
![Because of high altitudes in the Himalayas, difficult terrain and often poor weather, the Kailash Manasarovar pilgrimage if one of the most challenging in the world [File: Purnima Shrestha/Reuters]](https://tibettimes.net/wp-content/uploads/2026/05/Screen-Shot-2026-05-14-at-5.25.22-PM-360x180.png)
རྒྱ་མི་སོད་དང་རིན་པ་ངས་སྤྲོད་དགོས
ང་འདི་ནས་ཁོ་ཚོར་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་ཤོད་སྐབས་སླ་པོ་ཡོད་ཀྱང་།
དོན་དངོས་སུ་ཁོ་ཚོའི་ཚེ་སྲོག་གཤིན་རྗེའི་སྤུ་གྲིའི་ཁར་གནས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་དགོས།
ཞུ་གཏུགས་བྱ་ཡུལ་ཡང་གཤིན་རྗེའི་རལ་གྲིའི་འོག་ལ་ཡིན་པ་དེ་བས་ཀྱང་ཤེས་དགོས།།
དྲ་གྲོགས་རྣམ་པས་གསུངས་པ་ལའང་རྒྱུ་མཚན་གཏན་ནས་མེད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་། ཐོག་མར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དང་ཞན་ཆ། མ་འཇོན་ས་དེ་ཧ་གོ་དགོས་པ་འདུག གཞིས་ལུས་དང་གཞིས་བྱེས་གང་ཡིན་ནའང་ཐབས་ཇུས་དང་ལག་རྩལ་གྱི་ཕྱོགས་ནས་གཞན་ལ་མི་དོ་བར་མ་ཟད། ལག་འཐབ་ཙམ་ལའང་མ་འཇོན་པར་ཉེས་རྡུང་རྐྱང་རེག་བསྡད་ཀྱི་འདུག གོང་དུ་རྒྱ་མི་དེས་བཤད་པའི་སྐད་ཆ་ལ་ཁུངས་སྐྱེལ་ཡོད་ན་མལ་གྲོ་གོང་དཀར་སྲིད་གཞུང་དང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་སྲིད་གཞུང་གཉིས་ལ་ཞུ་གཏུགས་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་གང་ཡིན་ནམ། དགུ་བཅུ་གསུམ་ལས་འགུལ་ཚོགས་པའི་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ཁུངས་ལྡན་ཡིན་མིན་ཤེས་དཀའ་ལེ་རེད།
དེ་འདྲ་རེད་རྒྱ་སྐྱག་དེ་ཚོ་སྐད་ཆ་ཤོད་སྟངས་ལ་ལྟོས་དང་།བོད་པའི་ས་ཐོག་ནས་གང་འདོད་འདོད་པ་དེ་རྐུ་ཁྱེར་དང་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་ནས་མ་ཆོག་པར་ཁ་ཚན་ཆེ་པ་ལ། ང་ཚོ་བོད་པ་ཚོར་རིན་ཐང་ཡོད་མེད་ཡུན་གྱིས་ལྟ་རྒྱུ་ཞིག་རེད།
ང་ལ་ཐབས་མཚོན་ཞིག་འདུག ང་ཚོས་བོད་ནང་བོད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱུ་རྫས་མི་ཉོ་ཟེར་ན་མི་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། ཡིན་ནའང་བོད་པ་ཚོས་བོད་པའི་ཚོང་ཁང་ནས་དངོས་ཟོག་ཉོ་རྒྱུ་ལས་རྒྱ་སྐྱག་ཚོ་ནས་མི་ཉོ་རྒྱུ་དང་བོད་པའི་དངོས་ཟོག་ཡང་བོད་ནང་ཁུལ་དུ་ཕར་ཉོ་ཚུར་བཙོང་བྱས་ན། ཡུན་གྱིས་བོད་ས་ནས་རྒྱ་སྤྲང་དེ་ཚོ་ཕྱིར་འབུད་གཏོང་པར་འགོ་འདི་ནས་བཙུགས་ན་རེད་འདོད།
དུག་ཚེར་ལགས། དང་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་མིང་དེ་སྙན་པོ་མི་འདུག དུག་གི་སྒང་ལ་ཚེར་མ་བསྣན། འདི་འདྲ་བྱས་ནས་ག་རེ་ཡོང་གི་རེད། དངོས་གནས་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདིར་ཕན་ཐོགས་པ་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཅུང་ཐེབས་པ་ཞིག་བྱེད་འདོད་ན་ཐོག་མར་རང་རང་ནས་མགོ་རྩོམ་དགོས་པ་རེད། ཧུར་ཐག་བྱེད་རོགས། ཨ་མའི་བུ།
འདི་འདྲའི་མི་རིག་བར་གྱི་འགལ་ཟླ་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་ནི་ཧ་ཅང་རྔང་ཚབ་ཀྱི་རང་
གཞིན་ཞིག་རེད་ལ་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་ཐག་ཅད་པར་དཀའ་ངལ་ཆེ་རུ་འགྲོ་
རྒྱུར་ཉག་ཅིག་ཡིན་པར་རྟེན། ང་ཚོས་ངོས་ནས་མི་རིག་འགལ་ཟླ་མི་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་དགོས་པར་འདོད།
པེ་ཅིན་དང་ངྷ་ས་གཉིས་ཀྱིས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་རྒྱུར་དུས་ཡུན་ཅི་ཙམ་ཞིག་འགོར་མིན་བཤད་མི་ཐུབ། སྐབས་འདིར་དོན་དག་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་པེ་ཅིན་གྱིས་བོད་ལ་བཟུང་བའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངེས་པར་དུ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་བཅོས་སྒྱུར་ཅིག་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག གང་མགྱོགས་མགྱོགས་བྱེད་དགོས་ཀྱི་འདུག བོད་གཞུང་གིས་འདིའི་ཐད་འབོད་སྐུལ་ཞུ་དགོས་པ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་རྒྱ་ཞི་མོལ་ཙམ་མིན་པར། དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ནང་དུ་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ་བོད་ལ་བཟུང་བའི་སྲིད་བྱུས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་བར་སྐུལ་དགོས་ཀྱི་འདུག འདིའི་ཐད་ནུས་པ་འདོན་མཁན་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་རྒྱ་རིགས་ཤེས་ཡོན་པ་དག་རེད། ཁོང་ཚོར་འདིའི་ཐད་ནུས་ཤུགས་འདོན་རྒྱུའི་གྲོས་འདོན་དགོས་པ་རེད། འདིའི་ཐད་ཚང་མས་ཐུགས་སྣང་གནང་དགོས་པར་འདོད།
རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཆར་གཞི་ངེས་ཅན་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་བོད་ཡུལ་གྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ནས་ཁོ་ཚོར་ཐོབ་འདོད་པའི་རིན་ཐང་ཅན་གྱི་གཏེར་རིགས་དང་། ཤིང་ནགས། ཆུ། ཐ་ན་བོད་ཀྱི་ལུང་པར་གནས་པའི་གཡག་གི་རྭ་ཅོ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རུས་པ་ཚུན་སྔར་ནས་རྒྱ་ནག་ནང་ནང་འདྲེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་ཅི་འདྲའི་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་རེད་ཨང།
ང་ཚོ་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་པའི་དབང་ཆ་ནི་སྔར་ནས་མེད།
ས་གུང་ཁྲན་ཏང་དང་། གནམ་གུང་ཁྲན་ཏང་ཞེས་བཤད་པ་ནི་ཅི་འདྲའི་ཧམ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་ཆ་ཞིག་མ་རེད་དམ།
ད་དུང་བོད་མི་གསོད་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་དང་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཚོ་ནི་དོན་དམ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱུན་དུ་སྒྲོག་བཞིན་པའི། ཞི་བདེའི་བོད་ལྗོངས། འཆམ་མཐུན་གྱི་བོད་ལྗོངས། ཞེས་པའི་ཁ་གཏད་དུ་ཡང་ལངས་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ། བོད་མིར་འདི་འདྲའི་སྡིག་ར་བསྐུལ་ཏེ་ཉིན་མཚན་འདས་ན། ནམ་ཞིག་རྒྱ་ནག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཕུང་དུ་འཇུག་རྒྱུ་ལས་གཞན་མ་འདས།།