རྒྱ་ནག་དང་ཕྱིའི་ཚོང་ལམ།

རྒྱ་ནག་གི་བསྒྲུབ་སྟངས་འདི་ནི། རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང༌། གལ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་ནག་ལ་ཚོང་འབྲེལ་མ་བྱས་ཚེ་མ་འོངས་དཀའ་ངལ་ཡོང་བའི་སྔོན་བརྡ་ཞིག་ཀྱང་རེད་ཟེར།

ཉེ་ཆར་ཧོང་ཀོང་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། འཛམ་གླིང་གི་བཟོ་གྲྭ་ཨང་གསུམ་པར་བགྲང་བཞིན་པའི་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་རྣོ་ལྕགས་ལས་སྣོན་བཟོ་གྲྭ་ Rio Tinto  ཧྲང་ཧེ་ཡན་ལག་བཟོ་གྲྭའི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ ༤ ཟླ་འདིའི་ནང་རྒྱ་ནག་གིས་ཚོང་འབྲེལ་ཕྱོགས་ཀྱི་གསང་བ་ཕྱིར་སྒྲོག་བྱེད་མཁན་གྱི་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་འདུག  རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ནང་ཁུལ་གྱི་རྣོ་ལྕགས་ཁེ་ལས་ཆེན་པོ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ཚོང་ཟོག་ནང་འདྲེན་གྱི་བདག་དབང་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང༌། བཟོ་གྲྭ་འདིས་རྣོ་ལྕགས་རིགས་མང་པོ་ནང་འདྲེན་བྱས་ཏེ་བདག་དབང་མེད་པའི་བཟོ་གྲྭ་ཆུང་ཁག་ལ་རྣོ་ལྕགས་ཕྱིར་འཚོང་བྱས་ཡོད་པ་དང༌། གསང་བའི་སྒོ་ནས་གཏེར་ཁ་མང་པོ་ནང་འདྲེན་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་ལམ་གྱི་གསང་བ་ཕྱིར་སྒྲོག་བྱས་པའི་དོགས་པ་ཡོད་ཚུལ་སོགས་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་གྱི་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་རྒྱལ་ས་སེ་ཌིན་ནེ་ཞོགས་འཕྲིན་གྱི་པེ་ཅིན་ཡན་ལག་གསར་འགོད་པས་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཧྲང་ཧེ་ཡན་ལག་བཟོ་གྲྭ་ནས་གནས་ཚུལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་ཏེ། དོན་རྐྱེན་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ཡིས་ཐད་ཀར་བཀའ་ཁྱབ་དང་ཐག་གཅོད་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཧྲང་ཧེ་ཡན་ལག་བཟོ་གྲྭ་དེ་ཀྲུང་གུང་སྲིད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་ལས་ཁུངས་ ༦ ལྷག་གི་རྒྱུན་ལས་ཡི་ལྟ་རྟོག་འོག་གནས་ཡོད་ཀྱང༌། རྒྱ་གཞུང་གིས། བཟོ་གྲྭ་འདིས་མ་འོངས་པར་རིམ་བཞིན་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་བདག་དབང་ནུས་མེད་དུ་གཏོང་རྒྱུའི་དོགས་པ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་དེ་རྣོ་ལྕགས་གཏེར་ཁ་བཟོ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ། རྒྱ་ནག་གསང་ཉུལ་རྒོལ་རྡུང་རུ་ཁག་གིས་མ་འོངས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། སྤྱི་བདེ་ཉེན་རྟོག་མི་སྣས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནད་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གཡོ་འགུལ་སློང་བཞིན་པའི་སྐོར་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་དང་དོ་དམ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། དོན་རྐྱེན་འདིའི་ཐད་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་ཧྲི་མེ་ཐི་ཡིས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་དོན། ཐེངས་འདིའི་དོན་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱི་ཕྱོགས་མ་དངུལ་མཁོ་གཏོང་བྱ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཆེས་བརླགས་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོམ་རྭར་ཤུགས་རྐྱེན་གང་འདྲ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་མེད་ལའང་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས། ད་ལྟའི་ཆར་དོན་རྐྱེན་དེའི་སྐོར་གྱི་བདེན་པའི་དཔང་རྟགས་གཅིག་ཀྱང་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་ Rio Tinto བཟོ་གྲྭར་མཁོ་གཏོང་བྱས་མེད་ནའང༌། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོམ་རྭར་ཤུགས་རྐྱེན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞྀན། ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡའི་མ་དངུལ་ཞིབ་བཤེར་སྡེ་ཚན་གྱི་འགན་འཛིན་བྷོ་ཨར་ཝན་གྱིས། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱུན་ལྡན་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིའི་ཚོང་ལམ་གནོད་སྐྱོན་དང་བཀག་འགོག་གང་མང་བཟོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། མ་འོངས་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་ཚོང་འབྲེལ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པའི་བཀག་རྡོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྲིད། ཅེས་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་དང༌། འདིའི་ཐད་ཡུ་རོབ་དང་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡའི་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་པོས་རྒྱ་ནག་གི་བྱེད་སྟངས་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་ནའང། རྒྱ་ནག་ཕྱི་འབྲེལ་བློན་ཆེན་ཆིན་ཀང་གིས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསང་བ་ཕྱིར་སྒྲོག་བྱས་པའི་བྱེད་ཐབས་འདིས་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁེ་ཕན་དང་བདེ་འཇགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པ་བཟོས་ཡོད་པ་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་ལས་བཟོ་བ་དེ་དག་ལས་གསལ་བཤད་དང་བདེན་དཔང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱིན་ཡོད། ཅེས་གསར་ལམ་དུ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་ཡོད་སྟབས། ཉེ་བའི་ཆར་རྒྱ་ནག་དང་ཨོ་སི་ཊོ་ལི་ཡ་གཙོ་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གང་མང་ཞིག་གིས་ཚོང་འབྲེལ་གྱི་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་རྩོད་རྙོག་གང་མང་ཞིག་བྱུང་གི་ཡོད་པ་རེད།

འདིའི་ཐད་གནས་ཚུལ་དབྱེ་ཞིབ་པས། རོས་ཨོ་ཁྲེན་ཁྲོ་ Rio Tinto བཟོ་གྲྭའི་དོན་རྐྱེན་འདི་བྱུང་དོན་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱ་ནག་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་ཧ་ཡང་བཟོ་གྲྭས་ཧྲང་ཧེ་རྣོ་ལྕགས་བཟོ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་ཀྱི་མ་དངུལ་ཁྲོད་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༡༩༥ དང་ཧ་ཡང་བཟོ་གྲྭའི་མ་རྩའི་རྒྱ་ཆའི་ ༨༠ མ་རྐང་འཇོག་པའི་འཆར་གཞི་ལ་རོས་ཨོ་ཁྲེན་ཁྲོ་ Rio Tinto བཟོ་གྲྭས་ངོས་ལེན་མ་བྱས་པར་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་མ་དངུལ་མཁོ་གཏོང་ལ་ངོས་ལེན་དང་བཟོ་གྲྭ་ཁག་ལ་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ཚོང་ལས་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བཟོ་གྲྭ་ཁག་གི་ཆིངས་ཡིག་དང་རྒྱབ་འགལ་བྱས་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། མ་འོངས་རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་ལས་འགྲན་རྩོད་ཁྲོད་གོ་གནས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཟིན་པའི་དངངས་སྐྲག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་མེད་ཉེས་འགལ་བྱས་པ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་ལ་བརྟེན་ནས་སྒྲུབ་དགོས་པ་དང༌། གལ་སྲིད། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་རྒྱ་ནག་ལ་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་མ་འོངས་དཀའ་ངལ་ཡོང་བའི་སྔོན་བརྡ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་རེད།