ཤུགས་རྐྱེན་དེ་ད་དུང་འདུག་གམ། མྱི་ནག་ཚང་།

ཉིན་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་ལ། ངེད་རང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་འོག་ན་ཡོད། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་འོག་ན་ཡོད། མི་རབས་བཅུ་སྟེ། ལོ་སུམ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་ཙམ་གྱི་རྗེས་དང་། ད་ནས་ཡར་བརྩིས་ན་ཉིན་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་གྱི་མཚམས་ནས་ངེད་ཀྱི་རླབས་ཆེ་བའི་སྲིད་དབང་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་སོང་། ང་རང་དབུ་ཁྲིད་གང་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྐྱབས་འོག་ཏུ་འདུག་རྒྱུའི་བསོད་ནམས་ཀྱང་ཟད་སོང་།

ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཀྱོགས་མཚམས་གལ་ཆེན་དེ་བརྒྱུད་ནས་དེ་རིང་ང་ནི་སླར་ཡང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དམངས་གཙོའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་འོག་ན་ཡོད། བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་སེམས་དང་བསམ་པ། ཁ་དང་ལག་པའི་བར་ནས་བསྡུར་ཞིང་བདམས་ཏེ་ཕེབས་པའི་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་སྲིད་སྐྱོང་བ་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གི་དབུ་ཁྲིད་འོག་ན་ཡོད། ངས་སླར་ཡང་རང་ཉིད་གཏན་དུ་བོར་མེད་པ་ཚོར། བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་དག་གི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་ཉམ་མེད་པ་རྟོགས། དེ་ལྟར་བློ་ཕམ་དང་བློ་སྤོབས་གཉིས་ཀ་ཅིག་ཅར་དུ་སྐྱེས། མུ་མཐུད་ནས་རང་གི་གྲུ་ལག་ཡར་ལ་བརྫེས། སྐེད་རགས་ཐད་ལ་བསྡམས།

ད་ནི་ཛ་དྲག་དང་དངངས་སྐྲག་གི་ལོ་འདི་མཇུག་བསྡུས་སོང་། ལོ་གསར་པ་ཞིག་བསུ་བཞིན་པའི་སྐབས་རེད། རང་ཉིད་ལ་མཚོན་ན་ནམ་རྒྱུན་དོན་དག་གལ་ཆེན་དུ་གྱུར་བ་རེ་ཕྱིར་དྲན་དང་རེ་བ་དང་ཉེན་ཁ་གསར་པ་རེའི་ཕྱོགས་ལ་སོ་ལྟ་བྱ་རྒྱུ་ཞིག་གོམས་ཡོད། དེ་བས་སྐབས་འདིར་གླེང་འདོད་པ་ནི། གོང་གི་འགྱུར་བ་འདིའི་རྗེས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྐོར་ནས་ཡིན།

༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བོད་མིའི་འོས་འདེམས་ལས་ཕེབས་པའི་དབུ་ཁྲིད་ལ་རྩིས་སྤྲད་རྗེས། ཁོང་གི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་ལ་སྔར་གྱི་བར་ཆད་དེ་རིགས་མེད་ན་བསམ་ཡང་། ལོ་འདིར་སླར་ཡང་ཁོང་ཉིད་ལྷོ་ཨབ་རི་ཁར་ཕེབས་མ་ཐུབ་པ་རེད། འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་རྒྱལ་ཁ་རེད། བོད་རིགས་མི་དམངས་དང་ཨབ་རི་ཁའི་མི་དམངས་ཀྱི་གྱོང་གུད་རེད།

དེ་བཞིན། ལོ་འདིར་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཆིབས་སྒྱུར་ལས་འཕྲོས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གལ་ཆེན་ཞིག་ནི། ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་མེ་ཀི་སི་ཁོ་རེད། ༧གོང་ས་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་དེར་ཕེབས་སྐབས་སྲིད་འཛིན་ Felipe Calderon ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་རེད། འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ལ་མཚོན་ན་བློས་གཏོང་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་མེ་ཀི་སེ་ཁོ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཉམ་ཆུང་ཞིག་རེད། དུད་ནག་དང་མེ་མདའི་ཚོང་ལས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དཀའ་རྙོག་ཆེ་ས་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་། ཁོང་ཚོས་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་། ཡུལ་དེའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་མཇལ་འཕྲད་དང་མི་དམངས་ལ་བཀའ་ཆོས་བསྩལ་བ་རེད། དེ་བས་རྒྱལ་ཁབ་འདིས་རྒྱ་ནག་གི་གནོན་ཤུགས་ལ་མགོ་མ་སྒུར་བར་༧གོང་ས་མཆོག་གདན་འབོད་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ངོས་ནས་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ནི་བློས་གཏོང་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད།

འདི་ལྟར་གླེང་དོན་ནི། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས། ངོས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཡིན་ན་ཡང་དེར་མཛད་དཀའ་སྤྲོད་འདོད་མེད། དབུ་ཁྲིད་ཚོ་ངོས་ལ་མ་ཐུག་ཀྱང་བློ་ཕམ་མེད་ཅེས་གསུང་གི་ཡོད་ལ། དོན་དུ་ཡང་ཁོང་གིས་ད་བར་དུ་བློ་ཕམ་གྱི་བཀའ་གསུང་ཟུར་ཙམ་ཡང་གནང་མྱོང་མེད། འོན་ཀྱང་། ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོ་ལྟར་ན། ༧གོང་ས་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་གང་དུ་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་ན། རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱལ་ཁབ་དེར་གྱོང་གུད་ཆེན་པོ་རེ་ཐེབས་ཀྱིན་འདུག དཔེར་ན། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེར་མཇལ་འཕྲད་གནང་མཁན་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་དབུ་ཁྲིད་མཐོ་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཚེ། ལོ་དེ་ནས་བཟུང་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དེས་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིར་བཙོང་བྱེད་པ་དེ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་དང་གྲངས་ཆུང་གཅིག་བར་དུ་མར་ཆག་འགྲོ་གི་འདུག་ཟེར།

རྒྱ་ནག་གིས་འདས་པའི་ལོ་ཤས་ནས་བཟུང་ལ་ཊིན་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནང་མ་འཛུགས་དང་ཕྱིར་བཙོང་བྱེད་ཚད་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད་ཅིང་། ༢༠༡༠ ལོ་གཅིག་པུར་རྒྱ་ནག་གིས་ལ་ཊིན་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནང་དུ་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༡༥ མ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་ ༡༩༩༡ ལོ་ནས་ ༢༠༠༩ ལོའི་བར་དང་བསྡུར་ན་ཉིས་སྐོར་གྱིས་མང་བ་ཆགས་ཡོད་འདུག རྒྱ་ནག་ནི་ད་སྐབས་ལ་ཊིན་ཨ་མེ་རི་ཀའི་ནང་གི་ཚོང་ཤག་ཆེ་ཤོས་ཨང་གསུམ་པ་སྟེ། ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་རྗེས་ཀྱི་ཚོང་ཤག་ཡིན་ཅིང་། མི་འགྱངས་ཨང་གཉིས་པ་དེ་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན་པར་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལྟའི་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་གི་སྐབས་ལ་མེ་ཁི་སེ་ཁོའི་སྲིད་འཛིན་གྱིས་༧གོང་ས་མཆོག་ལ་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་ནི་ལས་སླ་བོ་མ་རེད་འདོད།

འཇར་མན་གྱི་ Gottingen གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ Andrens Fuchs དང་ Nils Hendreik Klann གཉིས་ཀྱིས་༼ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཤུགས་རྐྱེན་༽སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་སྐབས། ༢༠༠༢ ལོར་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་སྲིད་འཛིན་ལ་བསྡད་པ་ནས་བཟུང་འདི་ལྟའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་ཞིག་ཐེབས་མགོ་བཙུགས་འདུག་ཟེར། ༼ང་ཚོས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱ་ནག་གིས་འཛམ་གླིང་ནང་ཤུགས་རྐྱེན་ཅི་ཐེབས་དང་། མ་འོངས་པར་ང་ཚོས་རྒྱ་ནག་ལ་རེ་བ་ག་ཚོད་ཅིག་བྱ་ཆོག་མིན་འཚོལ་གིན་ཡོད་༽ཅེས་བཤད་འདུག རྒྱ་ནག་གི་ཚོང་འབྲེལ་ནང་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱིས་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་འདོན་བཞིན་པ་གསལ་བོ་རེད་ཟེར།

ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཚིག་ཐོ་གཞིར་བཟུང་སྟེ། ༡༩༩༡ ལོ་ནས་ ༢༠༠༨ ལོའི་བར་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིར་བཙོང་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༥༩ ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འདུག དེ་ཡང་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ས་དེ་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྲིད་འཛིན་དང་། སྲིད་བློན། རྒྱལ་བོ། བཙུན་མོ། ཡི་ཤུའི་པོབ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཚེ་རྒྱལ་ཁབ་གང་དེས་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིར་བཙོང་བྱེད་པའི་གྲངས་ཚད་དེ་མར་ཆག་འགྲོ་གི་འདུག་ལ། གོ་གནས་ཅུང་དམའ་བའི་དཔོན་རིགས་ལ་ཐུག་ན་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་ལྟ་བུ་ཡོང་གི་མི་འདུག་ཟེར། ཡིན་ཡང་། ཞིབ་འཇུག་དེ་ལྟར་ན། ཤུགས་རྐྱེན་འདི་ནི་གཏན་འཇགས་འདྲ་མིན་པར། ཁོང་རྣམ་པའི་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ནས་རྒྱལ་ཁན་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་ཚོང་འབྲེལ་དེ་རྒྱུན་ལྡན་ལ་འབབ་གི་འདུག་ཟེར།

དེ་ལྟར། ཨབ་རི་ཁར་མཚོན་ན། ངས་ཉེ་ཆར་༼འབྲུག་གི་ལེགས་སྐྱེས། The dragon’s gift. The real story of China in Africa.༽ ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་བཀླགས། དེབ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ལྕམ་ Deborah Brautigam ལགས་ནི་ཨབ་རི་ཁ་དང་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ཞིག་རེད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་སྡེ་ཚན་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་རེད། ༧གོང་ས་མཆོག་རྒྱལ་ཁབ་དེར་ཕེབས་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་གསལ་བོ་རེད།

ལྷོ་ཨབ་རི་ཁ་ནི་ Brics རྒྱལ་ཁབ་ལྔའི་གྲས་རེད། དེ་དག་ནི་བྷུ་ར་ཛིལ། ར་ཤི་ཡ། རྒྱ་གར། རྒྱ་ནག ལྷོ་ཨབ་རི་ཁ་བཅས་རེད། ཡིན་ཡང་། རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པ་ཚོ་དང་བསྡུར་ན། ལྷོ་ཨབ་རི་ཁ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་མ་འཛུགས་དང་ཕྱིར་བཙོང་ཕོན་ཆེན་པོར་བསྟེན་ཡོད་སྟབས། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཆིབས་སྒྱུར་དེ་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མེད་པ་རེད།

ཡིན་ཡང་། ད་ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་དང་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་དང་། ༧གོང་ས་མཆོག་དང་མེ་ཁི་སེ་ཁོའི་སྲིད་འཛིན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་སུ་ཡང་། རྒྱ་ནག་གིས་མཇལ་འཕྲད་འདི་དག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་གཏོར་སྐྱོན་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་ཀྱི་སེམས་ལ་རྨ་ཁ་བཟོས་རབས་ཀྱི་སྒྲུང་དེ་སྔར་བཞིན་བཤད་ཡོད་ན་ཡང་། སྔོན་མ་ནང་བཞིན་གྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ད་སྔ་བྱུང་མེད་པ་འདྲ། འདི་ནི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ད་སྐབས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་མེད་སྟབས་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་དཔག་པའི་རྣམ་འགྱུར་ཞིག་མི་འཛིན་ཐབས་མེད་ཆགས་པ་ཡང་ཡིན་སྲིད།

ད་ནི་ང་ཚོས་སླེབ་བཞིན་པའི་ལོ་གསར་པ་འདིའི་ནང་དུ། ཁོང་གི་མཛད་པ་འཕྲིན་ལས་སྔར་ལས་རྒྱས་ཤིང་། ཁོང་གི་བྱམས་བརྩེ་དང་སྙིང་རྗེ་ཡི་ཉི་འོད་དྲོན་པོ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་གྲུ་ཟུར་གང་སར་ཁྱབ་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་འདེབས་འོས་པར་འདོད།