བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བཞིན་འདུག

༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་ཧཱ་ཝའི་སློབ་ཆེན་ནང་ཞི་བདེ་སྤེལ་ཐབས་སྐོར་བཀའ་སློབ་བསྩལ་ཡོད་པ་ཟད། ཁུལ་དེའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཐོག་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་མེར་བསྲེཊ་གཏོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ཞིབ་འཇུག་དགོས་སྐོར་གསུངས་ཡོད།

ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༣ ནས་ ༡༦ ཉིན་བར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་ཧཱ་ཝའི་ནང་མཛད་འཕྲིན་བསྐྱངས་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་ཧཱ་ཝའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ནུབ་བསྟི་གནས་ཁང་དུ།༼དེང་དུས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གདོད་མའི་རྣམ་དཔྱོད་༽ཅེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་སྟེང་བཀའ་སློབ་བསྩལ་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཧཱ་ཝའི་མི་དམངས་ཀྱི་འཛུམ་མདངས་ཀྱིས་ཁོང་གི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཡོད་ཚུལ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ནང་སྡོད་མཁན་རྣམས་ལས་བྲེལ་གྱི་དབང་གིས་འཕྲུལ་ཆས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་སྟབས། མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དེ་ཙམ་བསླེབ་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། ཧཱ་ཝའི་མི་དམངས་ཀྱིས་རང་གི་རིག་གཞུང་གཅེས་སྐྱོང་གནང་ཐུབ་པ་དེ་གཟི་བརྗིད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་གསུངས་ཡོད་ལ། གཏམ་བཤད་མ་གནང་གོང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ (National Public Radio) གྱི་བཅར་འདྲི་དང་ལེན་གནང་སྟེ། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་སློབ་ཕྲུག་གི་མཐུན་ལམ་སྐོར་བཀའ་ལན་བསྩལ་འདུག   

ཉིན་རྒྱབ་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་སྐབས་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཟུར་པའམ་ཧཱ་ཝའི་སྲིད་སྐྱོང་སྐུ་ཞབས་ནེལ༌བྷར་ཀོམ་བྷི་ (Neil Abercrombie) ལགས་ཀྱིས། ཧཱ་ཝའི་མངའ་སྡེའི་ངོས་ནས་ཕྱི་ཟླ་ ༤ པའི་ཚེས་༡༥ཉིན་གྱི་ཉིན་མོ་འདི། ༸ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་ཉིན་མོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་འདུག་ལ། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཀྱང་སྲིད་སྐྱོང་ནེལ་བྷར་ཀོམ་བྷི་ལགས་ཚུད་པའི་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱིས། ད་བར་བོད་དོན་ཐོག་འགྱུར་མེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་བསྔགས་བརྗོད་དང་འབྲེལ། བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དང་ཁོར་ཡུག་གཏོར་བཤིག་ཐོག་ཐུགས་འཚབ་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐོར་གསུངས་ཡོད། དེའི་རྗེས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་སི་ཊན་ཤཱ་རིབ་ཚོགས་ཁང་དུ་ཨ་ལོ་ཧའི་ནུས་པ་བརྒྱུད་ཞི་བདེ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་མང་ཚོགས་ལ་བཀའ་སློབ་བསྩལ་ཡོད་འདུག  

ཧཱ་ཝའི་ཤེས་ཡོན་སྡེ་ཚན་འགན་འཛིན་ལྕམ་མཱ་ཊ་ཡོ་ཤི་ (Ms.Kathryn Matayoshi) ལགས་གཙོས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་གི་ཕེབས་བསུའི་འོག ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་༸གོང་ས་མཆོག་ཀེ་ལའོ་མཐོ་འབྲིང་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་ནང་ (Kailua High School) ཆིབས་བསྒྱུར་བསྐྱངས་སྐབས། སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཧཱ་ཝའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཞས་སྣ་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་ཡོད་ལ། ཚོགས་ཐོག་ཏུ་ལྕམ་མཱ་ཊ་ཡོ་ཤི་ལགས་ཀྱིས་སློབ་གྲྭ་དེའི་སློབ་ཚན་ནང་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མཛད་རྣམ་དང་། བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས། བོད་ཀྱི་གནས་བབ་བཅས་ཀྱི་སློབ་ཚན་ཟུར་ཁྲིད་གནང་བཞིན་ཡོད་སྐོར་སྙན་སྒྲོན་ཞུས་རྗེས། ༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཁུལ་དེའི་འཛིན་སྐྱོང་ལས་བྱེད་ཚོར་ཡི་རངས་བསྔགས་བརྗོད་གནང་སྟེ། སློབ་ཕྲུག་ཚོར་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་ཞི་བདེ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས། ནང་ཆོས་ནས་གསུངས་པའི་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་བཀའ་སློབ་བསྩལ་འདུག་ལ། བཀའ་སློབ་གྲུབ་རྗེས་སློབ་གྲྭ་དེས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་ཧཱ་ཝའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ (Paddle Of canoe) ཞེས་པའི་ཕྱག་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད། དེ་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་ཀུ་ལའོ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་ཕེབས་ཏེ། ཧཱ་ཝའི་རིག་གཞུང་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཆེད་འཛམ་གླིང་དུ་སྐོར་སྐྱོད་གནང་རྒྱུའི་གྲུ་གཟིངས་གསར་པ་ཞིག་ལ་རབ་གནང་མཛད་ཡོད།  

ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ཉིན་རྒྱབ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཨ་རིའི་ཧཱ་ཝའི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭའི་ (University Of Hawaii) ཚོགས་ཁང་དུ་དགེ་ལས་སློབ་ཕྲུག་ ༩༠༠༠ བརྒལ་བར། ༼ཨ་ལོ་ཧའི་ནུས་པའི་ཐོག་ཞི་བདེ་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་༽ཞེས་པའི་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བཀའ་སློབ་བསྩལ་སྐབས། འདས་པའི་ལོ་ ༥༠ རིང་བོད་ལ་སྡུག་པོ་བྱུང་ཡང་།ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་པ་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ཐུབ་ཡོད་སྐོར་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་སྡུག་སྦྱོང་བཏང་བ་དེས་བོད་མི་རྣམས་མི་ཡུལ་དུ་གྱར་ཏེ་མིག་ཕྱེས་ཐུབ་ཡོད་པ། བཙན་བྱོལ་ནང་ཤེས་ཡོན་ཐོག་འབད་བརྩོན་དང་དངོས་ཡོད་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་སྐོར་སོགས་གསུངས་ཏེ། “ དེང་སྐབས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཆ་བགོས་བྱས་པའི་ཡུ་ནན་དང་།སི་ཁྲོན། མཚོ་སྔོན།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་བཅས་ཀྱི་ནང་། བོད་མི་ཚོ་སྔར་ལས་ཆིག་སྒྲིལ་ཡོང་བཞིན་པ་དེ་ནི་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་རེད།ཆིག་སྒྲིལ་གྱི་ནུས་པ་དེ་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཐོག་གདུག་རྩུབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་ ” ཅེས་གསུངས་འདུག

ཨ་རིའི་ཧཱ་ཝའི་མངའ་སྡེ་མཛད་འཕྲིན་ཁག་གྲུབ་ཏེ། ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཁུལ་དེའི་གསར་འགོད་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་གིི་ཐོག བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་ཐད་གསར་འགོད་པ་ཚོར་བཀའ་ལན་བསྩལ་ཡོད་འདུག། ཐོག་མར་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་འདས་པའི་ལོ་ ༥༣ རིང་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་ ༡༩༨༩ ལོ་ནས་ད་བར་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་གནས་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་གནང་སྟེ། “ རང་ལུས་མེར་བསྲེཊ་གཏོང་བ་ནི་ཧ་ཅང་ཡིད་སྐྱོ་དགོས་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་བོད་མི་ཚོས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལ་ཐུག་ཡོད་མེད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་རྒྱུའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད།  བོད་ནང་བོད་མི་ཚོས་ ༡༩༨༩ལོར་རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མིའི་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་སྟབས། ༡༩༨༩ལོ་ནས་བོད་ནང་བོད་མི་ཚོའི་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ༡༩༩༠གོ་གྲངས་ནང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲུང་ཆེ་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་མཐོ་སློབ་ཁག་གི་ནང་བོད་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུར་བཀག་འགོག་བྱས་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་༢༠༠༨ ལོར་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དེ་སྔར་ལས་ཛ་དྲག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ།བོད་མི་བརྒྱ་གྲངས་མང་པོ་འདས་གྲོངས་དང་གར་སོང་ཆ་མེད་གྱུར་བ་དང་། དགོན་སྡེ་ཁག་དང༌བཙུན་དགོན།ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་གནང་ཡུལ་ཁག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་སློབ་གསོ་ཟེར་བའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་རེད། ནང་ཆོས་སློབ་གཉེར་བྱེད་ན་བོད་སྐད་ཡིག་ཐོག་གོ་དོན་ཡག་པོ་རྟོགས་རྒྱུ་ལས་རྒྱ་ཡིག་ཆགས་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་གཞུང་གི་བསམ་བློའི་ནང༌བོད་མིའི་སྐད་དང་རིག་གཞུང་ཐོག་དམ་དྲག་ཁོ་ན་བྱ་རྒྱུ་ལས་དྲན་གྱི་མེད། ད་ཆར་བོད་ནང་གི་གནས་སྟངས་དེ་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། བོད་ནང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་དོན་རྐྱེན་དེ་ཐོག་མར་༢༠༠༩ ལོར་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། མང་ཆེ་བ་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ནང་བྱུང་ཡོད་སྟབས། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཆབ་སྲིད་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་རྒྱུའི་དུས་ལ་བབ་ཡོད། དབང་ཆ་ནི་དྲག་པོའི་མེ་མདས་འཇིགས་སྐུལ་འོག་ཡུན་རིང་གནས་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་རེད། ཉེ་ལམ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་མཁྲེགས་འཛིན་པ་པཱོ་ཞིས་ལེ་གོ་གནས་ནས་མར་ཕབ་པ་དེས་རྒྱ་ནག་མགོ་ཁྲིད་ནང་བཅོས་བསྒྱུར་གྱི་བསམ་བློ་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད ” ཅེས་གསུངས་འདུག

ཕྱི་ཚེས་ ༡༧ ཉིན་ནས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད་དུ་ཨ་རིའི་ཁཱ་ལི་ཧྥོར་ནི་ཡཱ་མངའ་སྡེའི་སེན་ཌེ་གྷོ་ནང་མཛད་འཕྲིན་སྐྱོང་བཞིན་ཡོད་འདུག