ཕས་བུ་མོར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན།

༼རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་དང་པོ་ཇོ་ཝ་ཧ་ལ་ནེ་རུས་རང་གི་བུ་མོ་རྒྱ་གར་གྱི་བུད་མེད་སྲིད་བློན་དང་པོ་ཨིན་དྷ་ར་གྷན་དྷིར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན།༽

སྒྱུར་པ་པོའི་ཤིས་ཚིག  ༼རང་ཅག་ཁ་བ་རི་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་བསྐལ། བདག་གི་བཀའ་དྲིན་གསུམ་ལྡན་གྱི་རྩ་བའི་བླ་མ། འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་འཁྲུངས་སྐར་དུས་ཆེན་ལ་དགའ་དད་སྤྲོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་གུས་ཕྱག་གྲངས་མེད་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་བཅོས་མིན་འཚམས་འདྲི་དང་། རང་ཅག་གཞིས་བྱེས་བོད་འབངས་ཡོངས་དང་སྙིགས་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས་ལ་སྐུ་ཚེ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེའི་གཤིས་སུ་བརྟན་པར་སྨོན།༽

ཇོ་ཝ་ཧ་ལ་ནེ་རུས་བརྩམས། ནོར་བསམ་གྱིས་བསྒྱུར།

༤༽ སྲོག་ཆགས་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ།

            ང་ཚོས་འཕྲིན་ཡིག་སྔོན་མའི་ནང་ནས་ཡུན་རིང་སྔོན་ལ་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་ལ་ཚ་དྲོད་ཧ་ཅང་ཆེ་བས་སྲོག་ཆགས་འཚོ་ཐབས་མེད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད། སའི་གོ་ལའི་ཐོག་ཚེ་སྲོག་ཐོག་མར་ག་དུས་བྱུང་བ་དང་། སྲོག་ཆགས་དང་པོ་ག་རེ་རེད་དམ་ཞེས་པའི་དྲི་བར་ལན་འདེབས་དཀའ་ལ་དོ་སྣང་འོས་པའི་དྲི་བ་ཞིག་རེད། ཕལ་ཆེར་ཁྱེད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་སྲོག་ཆགས་ཡིན་པ་བཞིན་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་རེད་ཅེས་བརྗོད་ངེས་རེད། ཤིང་སྡོང་དང་ལྡུམ་བུ། མེ་ཏོག སྔོ་ཚལ་བཅས་ཀྱི་གནས་སྟངས་གང་འདྲ་རེད་དམ། དེ་ཚོ་ཡང་འཚར་ལོངས་བྱུང་བ་དང་། ཆུ་འཐུང་བ། རླུང་ཁྲོད་དུ་དབུགས་གཏོང་བ། ཤི་བ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ལས་ཚང་བས་ཏན་ཏན་སྲོག་ཆགས་ཡིན་ངེས། ཤིང་སྡོང་དང་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་བར་གྱི་ཁྱད་པར་གཙོ་བོ་ནི་ཤིང་སྡོང་གིས་འགྲོ་སྐྱོད་མི་ཐུབ་པ་དེ་རེད། ངས་ཁྱེད་ལ་ལོན་ཌོན་(London) གྱི་ཀིའུ་ལྡུམ་ར་ནས་ (Kew Garden)རྩེ་ཤིང་བསྟན་པ་དྲན་གྱི་འདུག་གམ། སྣ་མའི་མེ་ཏོག་དང་བུམ་པ་ཤིང་གིས་དོན་དངོས་སུ་སྦྲང་མ་བཟའ་བ་དང་།  མཚོ་མཐིལ་ལ་ཡོད་པའི་མཉེན་གཟུགས་སྲོག་ཆགས་ལྟ་བུས་འགུལ་སྐྱོད་བྱེད་ཀྱི་མེད། སྐབས་རེར་སྲོག་ཆགས་དུད་འགྲོ་ཡིན་དང་རྩི་ཤིང་གང་ཡིན་བརྗོད་ཁག་པོ་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱིས་རྩི་ཤིང་སྐོར་ལ་རྩི་ཤིང་རིག་པའམ། ཡང་ན་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་སྐོར་ལ་དུད་འགྲོའི་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་ལ་རྩི་ཤིང་ཡང་མིན་པའི་ཁྱད་མཚར་པའི་དངོས་རིགས་དེ་འདྲ་མཐོང་གི་རེད།

            མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རྡོ་དང་བྲག་དེ་དག་ལ་སྲོག་དང་། ཟུག་རྔུ་ཡོད་པར་རྗོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་དེ་ནི་མཐོང་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། གཅིག་བྱས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་ཇི་ན་ཝར་ (Geneva) ང་ཚོ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་པར་ཡོང་མཁན་སྐུ་ཞབས་ཇ་ག་དེ་ཤི་བྷོ་སི་ (Jagadish Bose) ཞུ་བ་ཁོང་དྲན་གསོས་ཀྱི་ཡོད་ངེས། ཁོང་གིས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་རྩི་ཤིང་དང་སྲོག་གཉིས་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད་མཐའ་ན་རྡོ་ལ་ཡང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པར་སྒྲུབ་ཡོད།

            ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གང་ཡིན་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ཁག་པོ་ཡོད་ཀྱང་ད་ལྟ་ང་ཚོས་སྐབས་སུ་བབ་པ་རྡོ་ཡི་གནད་དོན་བཞག་ནས་རྩི་ཤིང་དང་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་སྐོར་ལ་ལྟ་དགོས། དེང་སྐབས་ང་ཚོར་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད། སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པ་དང་གླེན་ལྐུགས་སོགས་སྲོག་ཆགས་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་གྲངས་འབོར་ཧ་ཅང་མང་པོ་ཡོད། དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁོངས་ནས་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་པ་གླང་པོ་ཆེ་དང་། ཡང་ན་སྤྲེའུ། གྲོག་མ་ལྟ་བུ་མཐོང་སྲིད་ལ་ཤིན་ཏུ་གླེན་ལྐུགས་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། སྲོག་ཆགས་སོ་སོའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་ཀྱི་གོ་རིམ་དབང་གིས་དམའ་རིམ་ལ་གནས་པའི་ཉ་དང་མཚོ་ནང་གི་སྲོག་ཆགས། ཕྱེད་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་དང་། ཕྱེད་རྩི་ཤིང་ཡིན་མཁན་ནི་རྒྱ་མཚོའི་མཐིལ་ལ་གནས་པའི་མཉེན་གཟུགས་སྲོག་ཆགས་དང་ཉ་ལྡེ་གུའི་གཟུགས་ཅན་རིགས་རྣམས་རེད།

            ང་ཚོས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གློ་བུར་དུ་དུས་གཅིག་ལ་བྱུང་བའམ་ཡང་ན་རིམ་པས་གཅིག་གི་རྗེས་ལ་གཅིག་བྱུང་བ་གང་ཡིན་ཤེས་ཐབས་བྱེད་དགོས། ང་ཚོས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་ཤེས་ཐུབ་བམ། ང་ཚོར་སྔ་དུས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་མེད་ཀྱང་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་དཔེ་དེབ་ཀྱིས་ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་བམ། ཕན་ཐོགས་བྱེད་ཐུབ་ངེས་རེད། ང་ཚོར་བྲག་རྡོ་རྙིང་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་རུས་པ་རྙིང་པ་རྙེད་སོན་བྱུང་བ་དེ་དག་ལ་རྗེས་ཤུལ་འགྱུར་རྡོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། ང་ཚོས་རྡོ་དེ་དག་དུས་ཡུན་རིང་པོ་སྔོན་ལ་བྱུང་བ་བརྗོད་ཐུབ་ལ། ང་ཚོར་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་རུས་པ་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་ད་ལྟ་འཚོ་གནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཡང་བརྗོད་ཐུབ། ཁྱེད་ཀྱིས་ལོན་ཌོན་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀིང་སིན་ཀྲོན་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ (South Kensington Museum in London ) ནས་དེ་འདྲ་བའི་རྗེས་ཤུལ་འགྱུར་རྡོ་མང་པོ་མཐོང་མྱོང་ཡོད།

            སེམས་ཅན་ཤི་རྗེས་ཤ་སོབ་སོབ་དེ་དག་མེད་པ་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་དེའི་རུས་པ་རྒྱུན་རིང་གནས་ཐུབ་པས་ང་ཚོས་རུས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་སྔོན་གྱི་སེམས་ཅན་ཡིན་མིན་ཤེས་ཐུབ། ཡིན་ནའང་ཉ་ལྡེ་གུའི་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུ་རུས་པ་མེད་མཁན་སེམས་ཅན་ཤི་རྗེས་ཤུལ་དུ་གང་ཡང་ལྷག་གི་མེད།

            ང་ཚོས་རྗེས་ཤུལ་རུས་པ་བསྡུ་རུབ་བྱས་པ་དང་བྲག་རྡོ་ལ་གཟབ་ནན་ངང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་སྐབས་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བར་རིགས་མི་འདྲ་བ་སོ་སོར་སེམས་ཅན་འཚོ་གནས་བྱས་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ། དེ་དག་ཚང་མ་མཉམ་དུ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཡོང་བ་མིན་པར་ཐོག་མར་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སེམས་ཅན་ཉ་སོག་ (shellfish) ལྟ་བུ་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཤི་རྗེས་ཁྱེད་ལ་མཚོ་འགྲམ་ནས་རུས་པས་བཏུམ་པའི་སེམས་ཅན་དེ་འདྲ་ལེན་རྒྱུ་ཡོད། ཕྱིས་སུ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་སེམས་ཅན་སྦྲུལ་དང་། སུག་བཞི་ཡོད་པའི་དུད་འགྲོ་གླང་ཆེན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ། བྱ་རིགས་དང་ད་ལྟ་ཡོད་བཞིན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱུང་ཡོད། མཐའ་མ་འགྲོ་བ་མི་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན། དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་བྱུང་སྟངས་ལ་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་གོ་རིམ་བརྒྱུད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ཡང་ཐོག་མར་སེམས་ཅན་ཕྲ་ཤོས་དང་། དེ་རྗེས་རིམ་པ་མཐོ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཏེ་ཚད་མཐོའི་སེམས་ཅན་འགྲོ་བ་མི་བྱུང་བ་རེད། མཉེན་གཟུགས་སེམས་ཅན་དང་། ཉ་སོག་རྣམས་རིམ་པས་འགྱུར་བ་བྱུང་ནས་འཕེལ་འགྱུར་གང་འདྲ་ཕྱིན་ཡོད་མེད་སྐོར་ནི་ཧ་ཅང་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པའི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཡིན་པས་གཅིག་བྱས་ན་ངས་ཁྱེད་ལ་དེའི་སྐོར་བརྗོད་ཆོག འོན་ཀྱང་ད་ལྟ་སྲོག་ཆགས་ཐོག་མ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས། ཕལ་ཆེར་སའི་གོ་ལའི་དྲོད་ཚད་ཆུང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ཐོག་མའི་སྲོག་ཆགས་ཉ་སོག་ལྟ་བུར་སྐོགས་ཤུན་ནམ་རུས་པ་གང་ཡང་མེད་པར་བརྟེན་རྗེས་ཤུལ་རྡོ་ཤུལ་དུ་ལྷག་གི་མེད་པས་ང་ཚོས་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཁག་པོ་ཡོད། དེང་སྐབས་སུ་ཡང་ང་ཚོས་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཉ་སོག་མང་པོ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ནས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་ལ་རུས་པ་མེད་པས་མུ་མཐུད་དེ་བཟོ་ལྟར་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

            ཁྱེད་ཀྱིས་དེའི་དཀྱིལ་ལ་སྒོར་ཐིག་ཞིག་མཐོང་གི་ཡོད་པ་དེ་ནི་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་ཡིན་པས་དེ་ལ་སྙིང་ལྟ་བུའི་བྱེད་ལས་ལྡན་ཡོད། དེ་དག་སེམས་ཅན་ཡིན་མིན་གང་ལྟར་ཡང་དུམ་བུ་གཉིས་ཆགས་མིན་ཐད་དོ་སྣང་ཞེ་དྲག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་ཟུར་གཅིག་ནས་སྲབ་དུ་ཕྱིན་ནས་མཐར་ཉ་ལྡེ་གུའི་གཟུགས་ཅན་ཁག་གཉིས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ལ་ཐོག་མའི་བཟོ་དབྱིབས་དང་ཧ་ཅང་འདྲ་པོ་ཡོད། བཟོ་དབྱིབས་དེ་ལྟར་ཆགས་རྗེས་དུམ་བུ་གཉིས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།

            ཁྱེད་ཀྱིས་དབང་རྩའི་ཕྲ་ཕུང་ངམ། སྙིང་དེ་ཡང་དུམ་བུ་གཉིས་ཆགས་པ་མཐོང་སྲིད་ལ་གཉིས་ཀར་ཆ་ཤས་རེ་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད། ཐབས་ལམ་དེ་རྒྱུད་ནས་སེམས་ཅན་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

            ང་ཚོའི་སའི་གོ་ལའི་སྟེང་སྲོག་ཆགས་ཐོག་མར་དེ་འདྲ་བྱས་ཏེ་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་ཚེ་སྲོག་གི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ། སྐབས་དེ་དུས་སའི་གོ་ལ་ཡོངས་ལ་དེ་ལས་ཚད་མཐོ་བའམ་ལེགས་པ་གང་ཡང་མེད། ལོ་ས་ཡ་མང་པོའི་རིང་དུད་འགྲོ་སེམས་ཅན་ངོ་མའམ་འགྲོ་བ་མི་བྱུང་མེད།

            ཉ་ལྡེ་གུའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་རྒྱ་མཚོའི་རྩ་ཡན་དང་། ཉ་སོག སྡིག་སྲིན། འབུ་དམར་རམ་སྦྲུལ་སོགས་བྱུང་བ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་ཉ་རིགས་བྱུང་བ་རེད། དེ་ཚོའི་ཆ་ཤས་སུ་རུས་པ་དང་སྐོགས་ཤུན་ཡོད་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་ལྷག་གི་ཡོད་པས་ང་ཚོས་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་ཡག་པོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། སྐོགས་ཤུན་ནི་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་འགྲམ་གྱི་འདམ་བག་དཀྱིལ་ལ་ལྷག་གི་ཡོད་པས་འདམ་བག་དང་བྱེ་མས་ཉར་ཚགས་ཡག་པོ་བྱས་ཡོད། དེ་ཧ་ཅང་མཁྲེགས་པོར་གྱུར་རྗེས་རྡོ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་གི་རྡོ་བརྒྱུད་ལམ་དེ་བརྒྱུད་ནས་བྱུང་བ་རེད། རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་གི་རྡོ་རྣམས་ས་ཡོམ་ལ་སོགས་པས་སྐམ་སར་སླེབས་པ་དང་། ལོ་རབས་མང་པོ་རྗེས་གཙང་ཆུ་དང་ཆར་ཆུས་སྐོགས་ཤུན་མེད་པ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོས་དེ་དག་ལས་གང་འདྲ་བྱས་ཏེ་སྐོགས་ཤུན་དང་རྗེས་ཤུལ་རྡོ། སྔ་དུས་འགྲོ་བ་མ་བྱུང་སྔོན་ནས་སའི་གོ་ལ་བྱུང་མིན་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།

            འཕྲིན་ཡིག་རྗེས་མའི་ནང་ང་ཚོས་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་འགྱུར་བ་བྱུང་ནས་ད་ལྟའི་སེམས་ཅན་ཆགས་མིན་སྐོར་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན།

་་་་་་་་་་་་་མུ་འགོད།