ཁེ་ལོ་ཌི་ཨར་པི་གིས་བརྩམས། བྱམས་པ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོར་བོད་ས་མཐོ་སྒང་དུ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་ས་ཡ་ ༡༡ ཙམ་བསླེབས་ཡོད་ཅིང་། མ་འོངས་པར་གྲངས་ཚད་དེ་ལྡབ་གཉིས་འཕར་རྒྱུའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོར་དོན་དང་ལྡན་པའི་མི་ཆོས་སློབ་གསོ་སྤྲོད་རྒྱུའི་ཚབ་ཏུ། དོན་དངོས་ཐོག་བོད་མི་ཚོར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་རག་རྒྱུར་ཡང་དཀའ་སྡུག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བཟོ་བཞིན་ཡོད།
ཆུ་གླང་ལོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་(ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༣ ལོར)ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་བོད་ “རང་བཙན་” ཡིན་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༤ ལོར་ཡང་ཧཱས་བྷེནཌ་(Younghusband)ལྷ་སར་རྟོག་ཞིབ་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་དུས་ཐོག་མར་རྒྱ་ནག་ཏུ་སྐྱབས་བཅོལ་ལ་ཕེབས་པ་དང་། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་དམག་སྤྱི་ཞིག་གིས་བོད་དུ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་སྐབས་རྒྱ་གར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཕེབས་པ་སོགས་ཕྱིར་བསྡུ་གྲུབ་རྗེས། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གསུམ་པ་མཆོག་གིས་མཐའ་མཇུག་རྒྱ་དམག་རྣམས་བོད་ས་ནས་ཕྱིར་འཕུད་བཏང་བ་དང་། ཁོང་ཉིད་ཕྱིར་བོད་དུ་ཞབས་སོར་བདེ་བར་འཁོད་པའི་སྐོར་གསལ་བཤད་མཛད། སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་བོད་མི་ཚོར་“ང་ཚོའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་འདིར་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེང་དུས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ལྟ་བུའི་སྔོན་ཐོན་གྱི་ལུང་པ་ཞིག་མིན། ང་ཚོ་ནི་རང་བཙན་ཡོད་པའི་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན།”ཞེས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་ཡོད།
སྐབས་དེའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མར་མཚོན་ན། བོད་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དམག་དཔུང་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་དཀའ་བའི་གཉན་འཕྲང་གི་སྐུ་ངལ་ཆེན་པོ་བྱུང་བས། ཁོང་གིས་“རྒྱལ་ཁབ་གཞན་པ་དང་དཔུང་པ་མཉམ་གཤིབ་ཀྱིས་འགྲོ་ཐུབ་པ་ལ། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་སྲུང་བྱེད་དགོས། དེ་སྔོན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱིས་བཙན་འཛུལ་ཡང་ཡང་བྱས་སྐབས། ང་ཚོའི་མི་མང་ཚོས་སོ་སོའི་བདེ་འཇགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་བརྟན་སྲུང་ཆེད་དུ་དཀའ་སྡུག་མང་པོ་མྱོང་དགོས་བྱུང་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་ད་ཆ་ང་ཚོ་བོད་མི་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་མ་སྐུལ་དྭངས་བླངས་ཐོག་ནས་རྩ་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་ཧུར་ཐག་གིས་སྒྲུབ་དགོས་”ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེ་ནི་ལོ་ ༡༠༠ ཡི་གོང་རེད། ང་ཚོས་མི་ལོ་བརྒྱ་འདས་རྗེས་ཀྱི་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་ཕྱི་མིག་ཅིག་བལྟས་ན་ཧང་སང་དུ་འཇུག་ངེས་ཡིན། ད་བར་བོད་མི་ ༩༩ ཡིས་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ཟིན་ཡང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ད་དུང་བོད་ནང་གི་བོད་མི་ཚོར་ཉིན་རེ་བཞིན་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།
ཁོང་ཚོས་དགོས་དམིགས་དེའི་ཆེད་ཇུས་ངན་སྣ་ཚོགས་འདིང་གིན་ཡོད་ལ། དང་པོ་དེར་ཁོང་ཚོས་འདྲ་མཉམ་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ཡར་རྒྱས་གཏོང་དགོས་པའི་སྐོར་ཤོད་ཀྱིན་ཡོད། ཁོང་ཚོས་རྒྱུན་ལྡན་བོད་པའི་ཨ་ལད་པད་ཀོ་ (puppets)ཚོ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྫུན་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཕྱི་བསྒྲགས་བྱེད་འཇུག་གི་ཡོད། དཔེར་ན་རྒྱ་གར་གྱི་ས་མཚམས་ནས་ཀི་ལོ་མི་ཊར་འགའ་ཤས་ཀྱི་སར་ཆགས་ཡོད་པའི་(ཨ་རུ་ན་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྟོད་སཱེང་རྫོང་གི་བྱང་)མེ་ཏོག་གྲོང་གསེབ་ལྟ་བུ་ཡིན།
རྒྱ་གཞུང་གི་དྲ་རྒྱའི་བརྒྱུད་ལམ་ནས་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་ཞིག་གི་ནང་། མེ་ཏོག་རྗོང་གི་འཐུས་མི་(དང་ཉེ་ཆར་ལྷ་སར་ཚོགས་པའི་ས་གནས་མི་དམངས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཡིན་པའི་)རྡོ་རྗེ་དབང་གྲགས་ཞུ་བ་ཁོས། པེ་ཅིན་གྱིས་ཁོང་གི་གྲོང་གསེབ་ནང་དུ་ལམ་ཁ་བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པར་ཡི་རངས་དང་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས་འདུག ཁོང་གིས་ “ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༠ ཟླ་བ་ ༡༢ པའི་ནང་བྷོ་མི་(Bomi)དང་མེ་ཏོག་གྲོང་གསེབ་གཉིས་ཀྱི་བར་གཞུང་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། ང་ཚོའི་མེ་ཏོག་གྲོང་ཚོ་ལ་ཆེས་སྐལ་བ་བཟང་པོ་བྱུང་།”ཞེས་བཤད་འདུག འོན་ཀྱང་། ཤིན་ཧཱ་གསར་ཁང་གིས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། པེ་ཅིན་གྱིས་ལམ་ཁ་དང་གནམ་ཐང་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་མ་དངུལ་འཛུག་གི་ཡོད་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ “ཤིང་སྣ་འདེབས་འཛུགས་ཀྱི་ལས་འཆར་དང་སྲུང་སྐྱོབ། རློན་ས་དང་མཚེའུ། ཆུ་བོའི་ཐོན་ཁུངས་གཅེས་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་ཡུལ་མི་ཚོར་གུན་གསབ་དང་བྱ་དགའི་ཆེད་དུ། ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༥༦༣ ཙམ་གྱི་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་བཤད་འདུག འོན་ཀྱང་དེ་དང་དུས་མཚུངས་གཏེར་དངོས་ལ་སོགས་པའི་རང་བྱུང་ཐོན་རྫས་ཧ་ཅང་ཕོན་ཆེན་པོ་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་ཟིན་ཡོད།
རྡོ་རྗེ་དབང་གྲགས་ཀྱིས་གོང་གསལ་ལྷན་ཚོགས་དེར་ཕུལ་བའི་གྲོས་འཆར་དེ་ནི། མེ་ཏོག་ཁུལ་གྱི་གཞུང་ལམ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་ཆེད་ཡིན། དེིའི་ནང་“མེ་ཏོག་གྲོང་ཚོའི་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་མྱུར་ཚད་སྤར་རྒྱུ”ཞེས་པ་དེ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། གསལ་སྟོན་བྱས་མེད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ནི། གཞུང་ལམ་དེ་ཚོ་ནི་བཅིངས་གྲོལ་དམག་དཔུང་གི་དམག་ཇུས་ལ་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཁེ་ཕན་ཆེད་ཡིན་པ་དེ་རེད། ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་དེ་བོད་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་མྱུར་སྐྱོད་ཀྱི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ཀྱང་དེ་ཡིན། ལྟ་སྐོར་བ་ཚོའི་ཆེད་དུ་རྨང་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་མང་པོ་ཞིག་བྱས་པ་དེ་དག རྒྱ་གར་ལྟ་བུ་དང་འཐབ་འཛིང་བྱེད་དགོས་བྱུང་ཚེ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཆོག་ཆོག་ཆགས་ཡོད། ཉེ་ཆར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སྲིད་གཞུང་གིས་ “ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་བོད་དུ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་སླེབས་པའི་གྲངས་འབོར་ས་ཡ་ ༢༠ བར་འཕར་ཐུབ་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན། དེ་ནི་སྔར་ལོའི་གྲངས་འབོར་གྱི་ལྡབ་གཉིས་ལ་ཉེ་བ་ཡིན།” ཞེས་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད།
གནད་དོན་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས། ད་ཆ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོའི་ལས་འཁུར་བ་པད་མ་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ལྷན་ཚོགས་དེའི་དབུ་འབྱེད་གཏམ་བཤད་ནང་། “ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ནིི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལ་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་སྐྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆ་གཙོ་བོ་གཅིག་ཆགས་ཡོད་ལ། ལོ་སྔོན་མའི་ནང་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་ས་ཡ་ ༡༡ སྣེ་ལེན་ཞུས་པས་སྤྲོ་འཆམ་ས་ཁུལ་དེ་དག་ལས་ཡོང་འབབ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ ༢.༡༢ བརྒལ་བ་ཐོབ་ཡོད།” ཅེས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་འདུག བསྒྲགས་གཏམ་དེ་ལ་ཁྱོད་རང་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་འདུག་གམ།
མི་ཚོགས་ཁ་ཐོར་དུ་གནས་ཆགས་པའི་བོད་ས་མཐོ་སྒང་དུ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ལོར་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་པ་ས་ཡ་ ༡༡ སླེབས་ཡོད་ལ། དེས་ས་གནས་ཉམ་ཐག་མི་མང་གི་དཀའ་ངལ་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། འོན་ཀྱང་རྒྱ་གཞུང་གིས་ད་དུང་སྤྲོ་འཆམ་པའི་གྲངས་འབོར་དེ་ལྡབ་གཉིས་འཕར་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། གནས་སྟངས་འདི་དག་གི་འོག་ན། བོད་ནང་དུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཧན་མི་རིགས་ཁྱབ་གདལ་བཏང་བར་བོད་མི་ན་གཞོན་ཚོས་འཁོན་འཛིན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། གྱེན་ལངས་ཤུགས་དྲག་གིས་གོམ་སྟབས་བསྒྱུར་བ་དེ་ཚོར་ཧང་སང་དོན་ཅི་ཡང་མེད།
འོན་ཀྱང་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ནི་ཚོང་ལས་ཤིག་ཡིན། བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ལྷན་ཁང་གི་ལས་མི་“ཟླ་བ་ཡུས”ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ཤིན་ཧྭ་གསར་ལམ་དུ་ “བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་ལས་དོན་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེས་མྱུར་པོ་བྱུང་བའི་ཉེར་ལེན་གྱིས། འབྲོག་པ་དང་ཞིང་པ་ཚོར་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༡༢ ལོའི་མཇུག་ལ་ཞིང་པ་མི་གྲངས་ ༤༨༡༢༠ ཙམ་ལ་ས་གནས་ཁག་ཏུ་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་ཀ་སྤྲད་ཡོད།”ཅེས་བཤད་ཡོད། འོན་ཀྱང་གནད་དོན་འདི་དག་བདེན་རྫུན་གང་ཡིན་གཙོ་བོ་མ་རེད། བོད་མི་ས་ཡ་གསུམ་ཙམ་ཡོད་པའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དེར། ལོ་གཅིག་ནང་ལ་རྒྱ་ནག་ཧན་མི་འབོར་ས་ཡ་ ༢༠ ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་དུ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འཇིགས་སྐྲག་སྐྱེ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཆགས་ཡོད།
ད་དུང་རྒྱ་ནག་གི་མགོ་དཔོན་ཚོའི་ཕུ་ཐུང་ནང་དུ་གཡོ་ཇུས་གཞན་ཁག་ཅིག་ཀྱང་སྦེད་ཡོད། ད་ཆ་ཁོང་ཚོས་“ཆབ་སྲིད་སློབ་སྟོན་པ་ཚོར” རྒྱབ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་གཞུང་གི་གནད་དོན་རྣམས་བརྒྱུད་བསྒྲགས་བྱེད་དུ་འཇུག་གིན་ཡོད། ཤིན་ཧྭ་གསར་ཁང་གིས་བསོད་ནམས་ཕུན་ཚོགས་ཞེས་པའི་བོད་མི་ཞིག་སྲིད་སྐྱོང་ར་སྒྲེང་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཏེ། ཁོང་གིས་“ནང་པ་ཡིན་ཡང་རུང་མིན་ཡང་རུང་། ང་ཚོས་སོ་སོ་རང་ཉིད་ཚུད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་དགོས།”ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལུང་འདྲེན་བྱས་ཡོད། སྐད་ཆ་དེ་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ནས་རྒྱ་གཞུང་ལ་ངོ་ཚ་ཁ་སྐྱེངས་བཟོ་རྒྱུ་དེ་མཚམས་འཇོག་གྱིས་ཟེར་གྱིན་ཡོད་པ་རེད།
ར་སྒྲེང་སྐུ་གོང་མའི་སྒེར་གྱི་གཤིས་སྤྱོད་ཐོག་ལ་ནན་གྱིས་ལྟོས་མི་དགོས་པར། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༠ སོ་གྲངས་ནང་ཁོང་གིས་སྲིད་སྐྱོང་གི་ཕྱག་ལས་གནང་པ་དང་། ཁོང་ནི་གོ་མིན་ཏང་དང་འབྲེལ་བ་ཉེ་བོ་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ལོར་ཁོང་གིས་བོད་ནང་དུ་མི་སེར་ནང་འཁྲུག་འདྲ་བའི་རྙོག་ཟིང་ཞིག་བཟོས་ཡོད་པར་བཤད་ཆོག ད་ལྟའི་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་འདི་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་ཡིད་རྟོན་འོས་པའི་བླ་མ་གཞན་གང་ཞིག་གིས་ཀྱང་ལུགས་མཐུན་གྱི་ངོས་ལེན་མེད་པར། རྒྱ་ནག་དྲིལ་བསྒྲགས་ལྷན་ཁང་གིས་ཐད་ཀར་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།
ད་དུང་པེ་ཅིན་གྱིས་སྟོད་ལུང་བདེ་ཆེན་གྲོང་ནས་ཡིན་པའི་དིན་དགའ་རིན་པོ་ཆེ་པ་སངས་རྣམ་རྒྱལ་ཞེས་པ་ཞིག་“ཆབ་སྲིད་སློབ་སྟོན་པར་”བེད་སྤྱོད་གཏོང་མུས་ཡིན། ཁོང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས“གང་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་གྱིས”ཞེས་གསུངས་ཡོད་པར་ལུང་འདྲེན་གྱིན་ཡོད། ཁོས་ཕལ་ཆེར་གང་ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་དེ་“དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ལ་གང་ལེགས་པ” ཟེར་བའི་དོན་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཡང་“ཆབ་སྲིད་སློབ་སྟོན་པ་” རྒྱ་མཚོ་གླིང་རིན་པོ་ཆེ་ཐུབ་བསྟན་གྲགས་པ་ཞེས་པས་ཀྱང་ “སྐྱེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་འདྲ་མཉམ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སོ་སོའི་ཚེ་སྲོག་ལ་བརྩི་མཐོང་བྱེད་དགོས།”ཞེས་གསུངས་ཡོད་པར་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། འདི་ནི་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་དུ་གྱུར་པའི་ས་གནས་མང་ཚོགས་རྣམས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་དཀྲོག་གཏམ་ཡིན་པ་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཆགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་། གཡོ་ཇུས་དེ་དག་གིས་ས་གནས་བོད་མི་ཚོར་བསླུ་བྲིད་གཏོང་ཐུབ་ཀྱི་མེད།
རྒྱ་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དཔྱད་ཞིབ་པ་མང་པོས་སྲིད་གཞུང་གསར་པ་དེ་བརྒྱུད་ནས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཞིག་འགྲོ་བར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འབྱུང་འགྱུར་ཟླ་བའི་ནང་གསར་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བའི་ཆབ་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་རྒྱུན་ལས་ཡུས་ཀྲན་ཧྲན་(དམར་ཤོག་རྒྱུན་ལས་ཨང་རིམ་ ༤ པ་ཡིན་པ་)ཞེས་པ་དེ་ཅཱ་ཆིན་ལིན་ཞུ་བ་དེའི་ཚབ་ལ་བོད་དུ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་དབུས་འབྲེལ་མཐུད་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོར་བསྐོ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག ཡུས་ཀྲན་ཧྲན་གྱིས་ཉེ་སྔོན་ནས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་ལྟ་སྐོར་བྱེད་མགོ་ཚུགས་ཟིན་ཞིང་། ཉེ་ཆར་ཁོ་སི་ཁྲོན་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་སྐབས་(དེར་ཁོང་ས་གནས་བོད་མི་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་པར་འགའ་ཤས་བསྒྲོན་རྒྱུ་བྱུང་ཡོད།)ཁོང་དཔོན་པོར་བསྐོ་རྒྱུ་དེ་གཏན་ཁེལ་བའི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་འདུག གལ་ཏེ་བསམ་བློ་རྙིང་པ་དེར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་ཚེ་ཁོང་གི་སྐད་ཆ་དང་པོ་དེ་བློ་ཕམ་བྱུང་པའི་སྐོར་ཡིན་ངེས། ཡུས་ཁོང་ཡུལ་སྐོར་རྟོག་ཞིབ་དུ་ཕེབས་སྐབས “དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་དང་མི་མང་གི་བདེ་སྡུག་ལེགས་བཅོས་ཆེད་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་ཅིག་སྐྲུན་པ་ལ། ཏཱ་ལའི་རུ་ཚོགས་ལ་ཁ་གཏད་མུ་མཐུད་ནས་བྱེད་དགོས་”ཞེས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་ཡོད།
ཉེ་ཆར་པེ་ཅིན་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤོག་ཁག་འགའ་དང་ཐུག་འཕྲད་སྐབས། ཡུས་ཀྱིས་“ཆོས་དེ་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་”ཤིག་ཡིན་པར་བཤད་ཡོད། ད་དུང་ཁོས་དམིགས་བསལ་གྱིས་ཆོས་དེ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཕན་ཐོཊ་ཡོད་སྐོར་བཤད་འདུག ཁོང་གིས་“ཆོས་དེ་རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་པ་ཚོའི་མི་ཚེའི་དངོས་པོ་དང་བསམ་བློ་གོང་འཕེལ་གཏོང་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་”ཞེས་བཤད་འདུག ཉེ་ཆར་ཨེ་ཤ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གིས་སྙན་ཐོ་ཞོག་བཏོན་པའི་ནང་“བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནང་བོད་མི་ལས་བྱེད་ཁག་ཅིག་ལ་དགོས་དབང་གིས་གཞུང་འབྲེལ་ཕྱིར་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་སྤྲད་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བསླེབས་རྗེས་ཕྱིར་ལོག་དགོས་ཀྱི་ཡོད་འདུག དེ་མིན་བོད་མི་སྒེར་པ་སོ་སོར་ཕྱིར་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་གསར་པ་དེ་སྤྲད་ཡོད་མི་འདུག”ཅེས་བཀོད་འདུག
ཐེ་ཝན་བོད་གནས་ལས་ཁང་ནང་ཉམས་ཞིབ་པའི་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་བསོད་ནམས་རྡོ་རྗེ་ཡིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་ན། རྒྱ་མི་རིགས་ཚོ་དང་མི་འདྲ་བར་བོད་མི་རྣམས་“ཕྱིར་སྐྱོད་ལག་ཁྱེར་རག་པར་ཧ་ཅང་མགོ་རྙོག་ཚ་པོ་དང་དཀའ་ཚེགས་ཅན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་འདུག”ཅེས་བཤད་འདུག དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཏུ། རྒྱ་གཞུང་གི་ལག་གཡོག་རང་ཉིད་བླ་མར་རློམ་མཁན་ཚོས་བོད་མི་ཚོར་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ། བཟོད་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཆོས་འཆད་ཀྱིན་ཡོད།
