བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མི་གཉིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་མཉམ་ཞུགས་གནང་སྟེ། རྒྱའི་བཙན་འོག་གི་བོད་པའི་རྩོམ་པ་པོ་དག་གི་གནས་སྟངས་ཞུ་གཏུག་གིས་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་བདུན་སྤྱི་མོས་ཐོག་བཞག་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་བྱུང་།
.JPG)
དེ་རིང་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡ སྟེང་། ངྷ་སར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་ཡན་ལག་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ། ཚོགས་གཞོན་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ལགས་དང་དྲུང་ཆེ་གཡུ་སྒང་འོད་ཟེར་གཉིས་ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༩ ནས་ ༡༢ ཉིན་བར་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ཨ་ཡེ་སི་ལན་ཌིའི་(Iceland)རྒྱལ་ས་རེཀ་རྗ་ཝེཀ་ནང་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་དོན་དགུ་བ་ཚོགས་པའི་སྟེང་མཉམ་ཞུགས་གནང་སྟེ། རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་བཙོན་འཇུག་དང་སྟངས་འཛིན་འོག་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྩོམ་པ་པོ་སྒྲོལ་མ་སྐྱབས་དང་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན། མགར་རྩེ་འཇིགས་མེད། འཇང་རྩེ་དོན་ཁོ་སོགས་བོད་རིགས་རྩོམ་པ་པོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་པ་ ༤༠ ཙམ་མིང་འདོན་གྱིས་ཁོང་རྣམས་ཀློད་གྲོལ་དང་རང་དབང་སྤྲོད་དགོས་པ། དེ་བཞིན། བོད་མི་ ༡༢༠ ཙམ་གྱིས་རང་སྲེག་ངོ་རྒོལ་བྱས་པའི་ཐད་རྒྱ་དམར་གཞུང་གིས་བསྐྱར་ཞིབ་དང་། རང་དབང་ལྡན་པའི་གསར་འགོད་པ་ས་གནས་སུ་རྟོག་ཞིབ་ཆེད་འགྲོ་བསྐྱོད་བྱེད་འཇུག་དགོས་པ། བོད་ནང་གི་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་། སྐད་ཡིག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནད་དོན། ཆོས་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་དང་ཉམས་ལེན་གྱི་རང་དབང་སོགས་འཁོད་པའི་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་ ༧ སྤྱི་མོས་ཐོག་འཇོག་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་སྐོར་སོགས་བསྒྲགས་སོང་།
སྐབས་དེར་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ལགས་ཀྱིས་ངོ་སྤྲོད་གནང་པ་ལྟར་ན། ཐེངས་འདིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ ༧༠ ཡི་སྐུ་ཚབ་རྩོམ་པ་པོ་ ༡༩༦ ལྷན་འཛོམས་བྱུང་ཡོད་པར། ཁོང་དང་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་གཡུ་སྒང་འོད་ཟེར་གཉིས་མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས་བོད་དོན་སྐོར་ལ་གྲོས་གཞི་ཁག་ཅིག་ཕུལ་བར། ཚོགས་ཆེན་སྟེང་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཨ་མའི་འགན་འཛིན་གྱི་གཏམ་བཤད་སྐབས། བོད་ནང་གི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཙོས་བོད་དོན་གྲོས་གཞིའི་ཐོག་དམིགས་བསལ་དོ་ནན་པོས་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པ་དང་། བོད་དོན་སྐོར་ལ་གྲོས་ཆོད་འཇོག་སྐབས། རྒྱ་ནག་སྐམ་སའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ལ་དགག་བྱ་དང་། བསམ་འཆར་ཡོད་མེད་དྲིས་པར་ལན་འདེབས་གང་ཡང་མ་བྱུང་པར་སྤྱི་མོས་བྱུང་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་སོང་། གྲོས་ཆོད་འདི་དག་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་གཙོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་སྲིད་གཞུང་དང་གཞུང་ཚབ་ཁག་ལ་སྤྲོད་རྒྱུ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་གྱི་ཡན་ལག་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཁག་གི་དྲ་རྒྱ་སོགས་སུ་འགྲེམས་སྤེལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག
དེའི་རྗེས་སུ་དྲུང་ཆེ་གཡུ་སྒང་འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱིས་གསལ་བསྒྲགས་ཡིག་ཆ་སྒྲོགས་སྦྱང་བྱེད་སྐབས། ཚོགས་འདུ་ཉིན་བཞིའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཁག་སོ་སོའི་ལས་བསྡོམས་སྙན་ཞུ་དང་དེའི་ཐོག་བགྲོ་གླེང་དང་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གནང་བ། ཚོགས་ཆུང་ཁག་བགོས་ཀྱིས་སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་བཙོན་འོག་གི་རྩོམ་པ་པོའི་སྐོར་སོགས་གླེང་སློང་། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་དང་རྒྱུན་ལས་ཁག་གཅིག་གསར་འདེམས། སྨྲ་བརྗོད་རང་དབང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་གཏོང་བའི་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བཅུ་བདུན་ཐོག་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད་པ། དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་དང་ར་ཤི་ཡ། བྱང་ཀོ་རི་ཡ། སེ་རི་ཡ། ཨེ་ཇིབ། ཧང་གྷ་རི་ཡ་བཅས་ཚུད་ཡོད། དེ་བཞིན་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ཨ་ཡེ་སི་ལན་ཌིའི་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་དང་། རྒྱལ་ས་རེཀ་རྗ་ཝེཀ་གི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱིས་སྣེ་ལེན་དང་མཚམས་འདྲིའི་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་པར་བརྗོད་བྱུང་།
མཐར་དྲུང་ཆེ་ལགས་ཀྱིས་ཐེངས་འདིའི་ལྷན་ཚོགས་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱས་པའི་མྱོང་ཚོར་དང་འབྲེལ། འདི་འདྲའི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་ལ་བོད་མི་ཚོ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང་། ཐེངས་འདིར་ལྷན་ཚོགས་སྟེང་བོད་དོན་སྐོར་གྱི་དཔེ་དེབ་སོགས་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་བྱས་པར་ཚང་མས་དོ་སྣང་ཞུགས་ཆེན་བྱུང་ཡོད་པ། རྒྱ་ནག་ནི་དཔལ་འབྱོར་དང་མི་འབོར་གྱི་ཐད་ནས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཡིན་ཡང་། བདེན་པའི་སྟོབས་ཤུགས་མེད་སྟབས། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་སྟེང་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་ངོ་ཚ་བོ་དང་ཉམས་དམའ་བོ་ཞེ་དྲག་བྱུང་ཡོད་པ། དེ་ནི་འདི་འདྲ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཤེས་ཡོན་པའི་ཚོགས་སྡེ་ཆེན་པོའི་ཐོག་སྐྱག་རྫུན་བཤད་ས་མེད་པ་དང་། བདེན་པ་མེད་པ་དངོས་ཡོད་ཡིན་སྟབས་ཁ་གྲག་མ་ཐུབ་པར་ལྷག་དགོས་བྱུང་ཡོད་པར་བརྗོད་སོང་།
![Changpa nomads walk on a rugged path in Ladakh's Chushul valley [Tarushi Aswani/Al Jazeera]](https://tibettimes.net/wp-content/uploads/2026/10/Screen-Shot-2026-10-16-at-2.29.07-PM-360x180.png)
http://news.boxun.com/news/gb/intl/2013/09/201309200752.shtml#.UjwIP38_-ry
རྒྱལ་སྤྱིའི་པེན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་སྔོན་མ་ཁག་ཏུ་ཡང་བོད་དོན་སྐོར་གྲོས་ཆོད་འགའ་རེ་བཞག་ཡོད་ན་ཡང་སྐབས་འདིར་ཚོགས་གཞོན་དང་དྲུང་ཆེ་རྣམ་་གཉིས་བཅར་ཐུབ་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡང་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་གནང་ཐུབ་ཡོད་པ། ཕྱིར་ཕེབས་མ་ཐག་ཏུའང་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བ་འདིས་མང་པོ་ཞིག་ལ་གནས་ཚུལ་གསལ་རྟོགས་བྱ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཆེ།
གལ་ཆེ་ཤོས་གཞན་ཞིག་ནི་ཚོགས་མི་རྣམ་པ་སོ་སོ་གནས་གང་ཞིག་ཏུ་ཡོད་ན་ཡང་རང་ཉིད་རྒྱ་སྤྱིའི་པེན་གྱི་ཚོགས་མི་ཞིག་ཡིན་བསམ་པ་མ་བརྗེད་པ་གནང་ནས་རྩོམ་པ་པོའི་འགན་འཁྲི་ཅུང་རེ་སྒྲུབ་རྒྱུར་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་འབད་བརྩོན་གནང་རོགས་ཞུ།
པེན་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཞོན་དང་དྲུང་ཆེ་གཉིས་ལ་མཚམས་འདྲི་ཞུ་གི་ཡོད། ལས་དོན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བར་དགའ་བས་བརྟས་ཡོད། མུ་མཐུད་ཤུགས་རྒྱོབ་དང་ཡར་རྒྱས་ཡོང་གི་འདུག རེ་བ་ཆེན་པོ་བཅིངས་ཡོད།
བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཞོན་སྤྲོ་ཚིགས་ཆོས་གྲགས་ལགས་དང་དྲུང་ཆེ་གཡུ་སྒང་འོད་ཟེར་གཉིས་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཞུ། བོད་མིའི་རུས་རྐང་མེད་པའི་ཁྱེད་ཅག་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་རྒན་རབས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་མེད་པའི་དམིགས་བསལ་འཚམས་འདྲི་ཡོད། བུ་རྒོད། ཨ་ཕ་ཞིག་བུ་ཟེར་ནོ་རེད། ཁ་དྲོ་བཀྲ་ཤིས། རྒྱུ་མཚན་ཁྱེད་ཅག་མཐུན་ཚོགས་ཚང་ལ་མི་དྲི་མེད་མཁན་མང་པོ་ཡོད་ཙང་།
ཡག་པོ་འདུག རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད། མིང་སྟོང་པ་ཞིག་འཁུར་ནས་མ་བསྡད་པ་དེ་ཡག་པོ་འདུག