སྐྱུག་བྲོ་བའི་བོད་མི་རིགས།

(རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི་བོད་ནས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཟིན་བྲིས་ཤིག་ཏུ་བཀོད་འདུག་ཞིང་རྩོམ་པ་པོའི་མཚན་བྲིས་མི་འདུག)

                                                                                              བསྟན་ཟླ་ནས་བསྒྱུར།

ཨ་རིའི་མི་ཡིས<<སྐྱུག་བྲོ་བའི་ཨ་རིའི་མི།>>ཞེས་བྲིས་མྱོང་ཞིང་། ཉི་ཧོང་གི་མི་ཡིས་<<སྐྱུག་བྲོ་བའི་ཉི་ཧོང་གི་མི། >>ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། སྐུ་ཞབས་བཱོ་ཡང་(柏杨)གིས་<<སྐྱུག་བྲོ་བའི་ཀྲུང་གོའི་མི། >>ཞེས་བྲིས་ཡོད། དེ་བས་ང་ཚོས་ཅིའི་ཕྱིར་<<སྐྱུག་བྲོ་བའི་བོད་མི་རིགས།>>ཞེས་འབྲི་མི་རུང་པ་རེད། ཡང་ན་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་དེ་འདྲའི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའམ་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། ངས་བསམ་པར་ང་ཚོ་ནི་མི་རིགས་དེ་དག་ལས་ཀྱང་སྐྱུག་བྲོ་བ་ཞིག་རེད། དེ་ཡང་ངས་སྐད་ཆ་འདི་བཤད་དུས་སྤུན་ཟླ་མང་པོ་ཞིག་གིས་མི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་འདྲེན་ཞུ་མཁན་ཟེར་ནས་ང་ལ་སྡིགས་མོ་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ངས་ཧ་ཅང་གསལ་བོར་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་དང་དུ་ལེན་པའི་སྙིང་སྟོབས་དང་ནོར་འཁྲུལ་ངོས་ལེན་བྱེད་པའི་ཁོག་རྒྱ་དེ་མེད།

གྲོགས་པོ་ལགས། དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་གི་དུས་འདིར་ང་ཚོས་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞིག་ནས་མི་རིགས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྙེག་མ་ཐུབ་པ་རེད་དམ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་དྲན་མྱོང་ངམ། ང་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རྒྱུར་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་མ་ཟད། ད་དུང་ང་ཚོ་ནི་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་ཤོད་ཀྱི་ཡོད། གཅིག་བྱས་ན་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པའི་ཡར་སྔོན་དུ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་ད་ལྟའི་ཆར་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁ་མདོག་དང་ངོ་གདོང་ཆ་ཚང་འགྱུར་ཚར་ཡོད།  

སྐུ་ཞབས་བཱོ་ཡང་(柏杨)ལགས་ཀྱིས་གསུངས་རྒྱུར།“གལ་ཏེ་མི་རྣམས་མི་གཤིས་དང་བྲལ་ནས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་རྣམས་བརླགས་སོང་བ་ཡིན་ན་དུད་འགྲོ་དང་ཁྱད་པར་གཏན་ནས་མེད།” ཅེས་ཟེར། དེང་སྐབས་ང་ཚོ་མི་རིགས་འདིའི་གཤིས་རྒྱུད་ཉམས་རྒུད་ཚད་མེད་ཕྱིན་ཏེ་བཅོས་ཐབས་བྲལ་བའི་ཚད་དུ་ལྷུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་། དོན་དངོས་འདི་མི་ག་ཚོད་ཅིག་གིས་ངོས་ལེན་བྱ་སྲིད་དམ། དེས་ན་གླེང་སློང་གི་ཕྱིར་དུ་ངས་རྩོམ་ཡིག་ཐུང་ངུ་འདི་འབྲི་རྒྱུའི་སེམས་ཐག་གཙང་བཅད་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། ངའི་རེ་བར་མཁས་དབང་གང་མང་གིས་སྐབས་དོན་གང་མང་ཞིག་གླེང་བར་བྱ།

༡ ༽ ཟང་ཟིང་གིས་ཁེངས་པའི་རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཡོད་ནའང་ཆོག ལྷིང་འཇགས་སུ་གནས་པའི་སྤུ་ཧྲེང་དུ་ཡོད་ནའང་རུང་། ངའི་སེམས་ནང་དུ་དུས་རྟག་ཏུ་དྲན་པ་ནི་ལྷ་སའི་ཁྲོམ་གཞུང་ན་ལག་པ་གཉིས་པོ་བསྲིངས་ཏེ་མི་གཞན་ལས་དངུལ་དང་ཟས་སློང་མཁན་གྱི་ན་གཞོན་ཁྱུ་ཚོགས་དེ་རེད། ཅིའི་ཕྱིར་ཁོ་ཚོས་སོ་སོའི་ལག་པ་གཉིས་པོ་དེ་སྤྱད་ནས་རང་ཁ་རང་གསོ་མ་བྱས་པ་རེད། ཅིའི་ཕྱིར་མ་མཐར་ཡང་ཁོ་ཚོ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་མཐོང་དང་བརྩི་མཐོང་གང་ཡང་མེད་སོང་བ་རེད། ངས་བསམ་ན་འདི་ནི་གནད་དོན་ཆུང་ངུ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་རེད། འདི་ནི་ཏན་ཏན་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཐུན་མོང་དུ་ཡོད་པའི་གཤིས་རྒྱུད་ཀྱི་ལྐོག་ནད་ཅིག་རེད། དེའི་ཕྱིར་ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཕྱར་གྲུ་མཉམ་འདེགས་བྱས་ཏེ། ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་འདིའི་སེམས་རྒྱུད་ཀྱི་ཟབ་སར་འཐིམ་ཟིན་པའི་རེག་དུག་གི་ན་ཚ་འདི་རྦད་དེ་རྩ་མེད་བཟོ་དགོས། 
༢༽ སྦགས་བཙོག་དང་ལེ་ལོ། རྗེས་ལུས། ང་ཚོས་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་གལ་གནད་ཅུང་ཙམ་ཡང་མི་བརྩི་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་ངོས་ལེན་བྱེད་དགོས། གྲོང་གསེབ་ཁག་ཏུ་ང་ཚོ་བོད་མི་ཕལ་ཆེ་བས་གཟུགས་པོ་བཀྲུ་རྒྱུའི་གོམས་གཤིས་གཏན་ནས་མེད་ཅིང་། དེའི་མ་ཚད་གྲོང་སྡེ་ཁག་མང་པོར་སྐྱེས་པ་ཚོས་རྐང་པ་གཏན་ནས་མ་བཀྲུ་སྟབས་དྲི་ངན་གྱིས་མི་རྣམས་མགོ་ཡོམ་འཁོར་དུ་འཇུག་གི་ཡོད། ང་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་པོའི་ཆ་ཤས་རེ་རེ་ལ་ཞིབ་བལྟ་ཞིག་བྱོས་དང་། ཚང་མ་ཧ་ཅང་གིས་ནག་བཙོག་རེད་མི་འདུག་གམ། བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་སྐྲ་རིང་པོར་འཇོག་རྒྱུར་དགའ་བོ་ཡོད་ཀྱང་། བཀྲུ་རྒྱུ་ཉོབ་སྣང་སྐྱེས་ཏེ་མིའི་མིག་ལམ་དུ་སྦགས་ཤིང་བཙོག་པོ་ཟ་ངེ་ཟིང་ངེ་རུ་སྣང་།

ད་དུང་ང་ཚོ་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་སེན་མོ་འཐོག་རྒྱུའི་གོམས་གཤིས་མེད་སྟབས། སེན་མོ་རྣམས་ནི་རིང་ཞིང་ནག་པའི་དྲེག་པས་ཁེངས་ནས་ཡོད། བོད་པའི་གྲོགས་པོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ང་ལ “ཁོ་ཚོའི་ཕྱི་གཟུགས་དང་གྱོན་གོས་རྣམས་སྦགས་བཙོག་དང་དྲེག་པ་ཅན་ཡིན་ཡང་། ནང་གི་སེམས་པ་དཀར་པོ་ཡིན་ཟེར།” ངས་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་བསམ་གཞིག་བྱས་པའི་རྗེས་སུ། ད་གཟོད་གཞི་ནས་ངས་ཁོ་ཚོས་དེ་ལྟར་ལབ་པའི་དགོས་པ་དང་རྒྱུ་མཚན་ནི་གོང་གི་སྐད་ཆ་དེ་གུ་ཡངས་གཏོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་རྟོགས་སོང་། གལ་ཏེ་ནང་གི་སེམས་པ་དཀར་པོ་ཡིན་ན། ཕྱི་གཟུགས་གཙང་མ་ཡིན་མི་ཆོག་པ་རེད་དམ། ནང་སེམས་པ་ཡིན་ནའང་ཆོག ཕྱི་གཟུགས་པོ་ཡིན་ནའང་རུང་། ཚང་མ་དཀར་ཞིང་གཙང་བ་ཡིན་ན་དེ་ནི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ཞིག་མ་རེད་དམ། ངས་ང་ཚོའི་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་གློ་ནད་ཕོག་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་མཐར་གཏུགས་ན་འཕྲོད་བསྟེན་ཡག་པོ་མེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་འདུག

ད་དུང་སྤུན་ཟླ་མང་པོ་ཞིག་ནི་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་ལས་ལ་བརྩོན་ཞིང་དཔའ་ངར་ལྡན་པའི་མི་རིགས་ཡིན་ཟེར་ནས་འུར་བསྟོད་བྱ་རྒྱུ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་པོ་ཡོད་དེ། ང་ཚོའི་ལས་ལ་བརྩོན་པ་དེ་གང་དུ་ཡོད། ཇ་ཁང་ནང་ཡོད་དམ་ཆང་ཁང་ནང་ཡོད། ཡང་ན་ཉལ་ཐུལ་ནང་ཡོད་པ་རེད། ངས་ང་ཚོའི་མི་རིགས་ཀྱི་མདུན་སྐྱོད་བསམ་བློ་དེ་མི་རིགས་གཞན་པ་རྣམས་ལས་ཧ་ཅང་གིས་ཞན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། གོང་གི་ཤེས་ཡོན་པ་དག་ནས་བཟུང་འོག་གི་འབངས་མི་སེར་གྱི་བར་དུ། ལས་དོན་ཆུང་ངུ་ཞིག་འགྲུབ་པ་དང་ལས་འགན་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲུབ་པ་ལྟར་བྱས་ཏེ་དགའ་སྤྲོ་སྐྱེས་ཤིང་འདོད་བློ་ཚིམས་ཏེ། དུས་དེ་ནས་བཟུང་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་བསམ་བློ་གཏན་ནས་མེད། ཉེ་བའི་ལོ་ངོ་འདི་དག་གི་རིང་ལ་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་བསམ་བློའི་དཔེ་དེབ་གྲངས་མང་པོ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་ཀྱང་། དེ་རྣམས་བལྟ་ཀློག་བྱེད་ཡོད་མཁན་གྱི་བོད་མི་ནི་ཧ་ཅང་གིས་ཉུང་ཉུང་ཞིག་ཡིན་སྟབས་མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་བསམ་བློ་མེད་པའི་མི་རིགས་དེ་ཡར་རྒྱས་ཇི་ལྟར་འགྲོའམ།

༣༽ ང་ཚོ་ནི་སྙིང་སྟོབས་དང་སྒེར་ཚུགས་མེད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། ཤེས་ཡོན་པ་ཡིན་ནའང་ཆོག འབངས་མི་སེར་ཡིན་ནའང་རུང་། ཚང་མ་སྙིང་སྟོབས་དང་སྒེར་ཚུགས་མེད་མཁན་ཤ་སྟག་རེད། དབང་འཛིན་པ་ཞིག་དང་འཕྲད་མ་ཐག ང་ཚོས་ལྕེ་ནར་ནར་བརྐྱངས་ཤིང་མགོ་བོ་བྱིལ་བྱིལ་བྱས་ཏེ།  གུས་གུས་ཞུམ་ཞུམ་བྱེད་པ་ལས་གཞན་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཐུབ། ངས་ངའི་ཉེ་འཁོར་དུ་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་མཐོང་བྱུང་། ཁོ་ཚོ་ལ་དངུལ་སྒོར་ཉུང་ཉུང་ཞིག་དང་ཁེ་འབབ་ཅུང་ཙམ་ཞིག་སྤྲོད་མཁན་བྱུང་ན། ཁོ་ཚོ་ནི་རྒྱུག་ཁྱི་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ག་དུས་ཡིན་ནའང་མི་གཞན་གྱིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཆོག་ཆོག་ཡིན་པ་མ་ཟད། མཐའ་ན་གཞི་རྩའི་ཀུན་སྤྱོད་དང་འགལ་བའི་ལས་རིགས་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་འདུག

དབང་འཛིན་པ་(བླ་མ་རྣམས་ཁོངས་སུ་གཏོགས།)དེ་དག་གིས་བཀའ་མངགས་ཤིག་ཕེབས་པ་དང་། ཁོ་ཚོས་བཟང་ངན་དབྱེ་འབྱེད་གཏན་ནས་མ་བྱས་པར་གུས་གུས་ཞུམ་ཞུམ་གྱིས་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་རྐྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཐང་ཨཱ་ཆས་ (土耳其)ཀྱི་ཁ་རྒྱུན་དུ་”རང་ཉིད་ཀྱི་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱི་སྒང་ལ་དྲང་ཚུགས་ཀྱིས་ལངས་ཐུབ་པའི་མི་དེ་ནི་སྤུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ནས་གུས་གུས་ཞུམ་ཞུམ་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲགས་ཅན་མི་སྣ་ལས་གཟི་བརྗིད་ཆེ།”ཞེས་ཟེར། དེ་རིང་དོན་ངོ་མར་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་ལ་སོ་སོའི་རྐང་ཐོག་ཏུ་དྲང་ཚུགས་ཀྱིས་ལངས་ཐུབ་པའི་མི་སྣ་ག་ཚོད་ཡོད་དམ། ངས་བསམ་པར་ཧ་ཅང་གིས་གྲངས་ཀ་ཉུང་ཉུང་མཛུབ་རྩེར་བགྲང་རྒྱུ་ཙམ་ལས་མེད། དེར་བརྟེན། སྙིང་སྟོབས་དང་སྒེར་ཚུགས་ལྡན་པའི་མི་སྣ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་ང་ཚོ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ད་ལྟའི་མི་རབས་འདི་ལ་ལྷ་ཡུལ་གྱིས་བཀར་བའི་འགན་འཁྲི་ཞིག་ཡིན།

༤༽ བོད་མི་རིགས་ནི་མནའ་བསྐྱལ་རྒྱུ་ལ་ཆེས་དགའ་བའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། མནའ་བསྐྱལ་ཡུལ་ནི་སོ་སོས་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་བྱ་ཡུལ་གྱི་ལྷ་དང་བླ་མ། ཡང་ན་སྟོན་པ་དང་ཕ་མ་སོགས་ཡིན། ངས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པར་གཞིག་ན། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་མནའ་བསྐྱལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་གཞན་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱག་རྫུན་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་རེད་འདུག་ལ། དེང་སྐབས་དོན་མེད་དུའང་མནའ་བསྐྱལ་རྒྱུ་ལ་དགའ་བའི་བོད་མི་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། སྐྱག་རྫུན་བཤད་རྒྱུར་གོམས་གཤིས་ཆགས་ཚར་བའི་བོད་མི་ཡང་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་ཡིན། ཁོ་ཚོ་ནི་ཟེར་སྒྲོས་དང་འཁྱལ་གཏམ་འཆད་ཉན་བྱ་རྒྱུ་ལ་དགའ་ཞིང་། ཁོ་ཚོའི་ཁ་གང་བོ་སྐྱག་རྫུན་གྱིས་ཁེངས་པས་ཡིད་བརྟན་བྱ་རུང་བ་ནི་གཅིག་རྐྱང་མེད།

ནཱོ་པུའི་ཨཱ(诺贝尔)ཡིས་གསུངས་རྒྱུར“སྐྱག་རྫུན་ནི་ཉེས་དམིགས་ཁྲི་ཡི་རྩ་བ་ཡིན།”ཞེས་ཟེར། རེད་ལགས། མི་རིགས་ཤིག་ལ་མཐའ་ན་གཞི་རྩའི་ཡིད་བརྟན་ཡང་མེད་ན། མི་རིགས་དེ་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་གི་མི་རིགས་གཞན་རྣམས་ཀྱི་མིག་ལམ་དུ་མཐོང་ཚུལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་ཡོད་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད། སྐུ་ཞབས་མཱ་ཁུ་ཐང་བཱན་(马克吐温)གྱིས”དྲང་པོ་ནི་བདེན་པ་དང་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་ཡིན་”ཞེས་ཟེར། དེ་བས་ང་ཚོའི་མི་རིགས་འདི་ནི་དྲང་བདེན་མིན་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཀྱང་མེད་པར་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། སྤུན་ཟླ་ཚོས་ད་དུང་མཚན་སྙན་ལྡན་པའི་རྩོམ་པ་པོ་ཀླད་ཧྥང་ཐཱོ་སྲི་ཐཱེ(列夫托儿斯泰)ཡིས་གསུངས་པའི་སྐད་ཆ་ལ་གཅིག་ཉོན་དང་། ཁོང་གིས”སྐྱག་རྫུན་མ་བཤད། བདེན་པར་མ་སྐྲག”ཅེས་ཟེར།

༥༽ བོད་མི་རིགས་ནི་ཁེ་འབབ་ལ་རྔམ་པའི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁེ་འབབ་ཅུང་ཙམ་གྱི་ཆེད་དུ། མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་སྐད་དང་རིག་གཞུང་ཡོད་ཚད་སྣང་མེད་དུ་སྐྱུར་གྱི་ཡོད་ཅིང་། མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་སྤྱད་དེ་དར་སྤེལ་དང་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་རིན་ཐང་བྲལ་བའི་སྐད་དང་རིག་གཞུང་དག་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་གཞུང་དང་ཤ་ཚ་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་སྐྱུར་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དཔོན་པོ་ཡིན་ཟེར་ནས་གོ་ས་མཐོན་པོ་བཟུང་བའི་དབང་འཛིན་པ་དང་། ཤེས་ཡོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཆུང་ཆུང་ཞིག་གི་སླད་དུ། སྐད་དང་རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱིས་བཀར་བའི་འགན་འཁྲི་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་རྣམས་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དག་སློབ་ཁྲིད་མ་བྱས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་རང་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྦྱོང་ན་ངོ་ཚར་སྣང་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་ཁྱིམ་གཞིས་སུ་ཕ་མེས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་བྱ་དང་ཕ་སྐད་སྙན་པོའི་དབྱངས་རྟ་རྣམས་རྣ་བར་ཐོས་རྒྱུ་གཏན་ནས་མེད། ཡིན་ནའང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁོ་ཚོ་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་སྔོན་ཐོན་ཅན་གྱི་ཤེས་ཡོན་པ་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་བས་མི་རིགས་ཤིག་གི་བླ་སྲོག་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡང་འདི་ལྟར་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁེ་འབབ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་སླད་དུ། མི་རབས་ནས་མི་རབས་ལ་བརྒྱུད་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་བཟང་དེ་བློས་གཏོང་བྱེད་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན་ན་མི་མང་དཀྱུས་མ་ཚོ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་སྨོས་ཅི་དགོས།

༦༽ བོད་མི་རིགས་ཆེས་འཕོངས་བྱེད་ཀྱི་གནད་དོན་གཅིག་ནི་མཐུན་སྒྲིལ་མེད་པ་དེ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་དབྱེ་འབྱེད་དང་། ས་ཁུལ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཕྱོགས་རིས། ཆེ་ས་ནས་དབུས་གཙང་དང་ཨ་མདོ། ཁམས་པ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཕྱོགས་རིས་དང་། ཆུང་ས་ནས་གྲོང་སྡེ་བར་གྱི་དབྱེ་འབྱེད་རེད། ཁྱོད་རང་བོད་ཁུལ་དུ་ཞིབ་བལྟ་ཞིག་བྱེད་དུ་སོང་ན། འདི་ལྟ་བུའི་དབྱེ་འབྱེད་དང་ཕྱོགས་རིས་ནི་གང་སར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་བོད་མི་ཕལ་ཆེ་བས་གྲི་བཏག་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་ནང་ཁུལ་འཁྲུག་འཛིང་དང་གསོད་རེས་བྱ་བྱེད་ལས་བེད་སྤྱོད་གཞན་པ་གང་ཡང་མེད། ད་དུང་ཁྱོད་ཀྱིས་མིག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ཐུབ་པ་ནི་ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚོང་ལས་བྱེད་པའི་ཚོང་ཁང་(མགྲོན་ཁང་། ཟ་ཁང་། སྐྲ་ཁང་། སྣ་ཚོགས་ཁྲོམ་ར།)ཁག་ཏུ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཟིང་ཆ་བསླངས་ཏེ་འཁྲུག་འཛིང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། ཁ་ཆེའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཚོང་ཁང་དུ་འགྲོ་དགོས་བྱུང་ཡང་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚོང་ཁང་དུ་འགྲོ་འདོད་མེད་པར་གྱུར་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡང་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚོང་ཁང་ཁག་ཏུ་དེ་འདྲའི་དབྱེ་འབྱེད་དང་ཕྱོགས་རིས་ཡོད་པས་ཡིན།

༨༽ རྙོག་འཛིང་ཆེ་བའི་བོད་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་བབས། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོ་ན་ཉི་ཤུ་ཡས་མས་ཀྱི་ན་གཞོན་དེ་ཚོ་ཁྲོམ་ར་དང་སྲང་ལམ་དག་ན་འཁྱམས་ཉུལ་བྱས་ཏེ་སྡོད་པ་དང་། རྒྱན་འཛུགས་ཤོ་རྒྱག་བྱེད་པ། ཡང་ན་འཁྲུག་པ་རྒྱག་པ་དང་རྐུན་ཇག་བྱས་ཏེ་སྡོད་པ་སོགས་མཐོང་ཐུབ། ཁོ་ཚོ་ནི་སློབ་གསོ་མ་རེག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁྱིམ་མིས་ཀྱང་བདག་གཉེར་བྱེད་མ་ཐུབ་སྟབས། དོན་མེད་དུ་གང་སར་ཟིང་ཆ་བསླངས་རྒྱུར་འཛེམ་སོན་དང་རྙིང་རྗེ་གང་ཡང་གཏན་ནས་མེད། ལོ་རྒན་དྲུག་ཅུ་ཟིན་པ་ཚོ་ལའང་གྲི་འཕྱར་ཞིང་ལག་པ་བཀྱག་གི་ཡོད། མཚོ་སྔོན་མགོ་ལོག་ཁུལ་དུ་དེང་སྐབས་ཁ་ཆེའི་མི་རིགས་མག་པར་བསུ་རྒྱུ་རེག་ན་གཟི་བརྗིད་ཡིན་པར་དཔེ་གསར་དར་གྱི་ཡོད་ཅིང་། ཁྲོམ་གཞུང་དང་སྲང་ལམ་ཁག་ཏུ་མགོ་ལོག་ས་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་སྐད་འཆད་པའི་ཁ་ཆེ་དང་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་མག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཆས་སྤྲས་པའི་བོད་པའི་བུད་མེད་རྣམས་འཁྲིད་ནས་འགྲོ་བ་གང་སར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། གནས་ཚུལ་འདི་དག་ནི་དངོས་གནས་ཡ་ང་ཞིང་ཡིད་མུག་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་བླ་མ་རྫུན་མ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་། དེང་སང་རྒྱ་སྒོར་ཁྲི་ ༢༠ དང་ ༣༠ སྤྲད་དེ་བླ་མ་ཉོ་བཞིན་ཡོད། བླ་མ་(བླ་མ་དངོས་རྣམས་ཀྱང་ཚུད།)དེ་ཚོས་ལུས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ན་བཟའ་གྱོན་ནས་རྒྱ་ཡུལ་དུ་འཁྱམས་ཉུལ་བྱས་ཏེ། རྒྱུ་ནོར་དང་བུད་མེད་རྣམས་བསླུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་འཚོང་གི་ཡོད། འདི་དག་ནི་སྐྱུག་བྲོ་བའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཟུར་ཙམ་ཡིན།