ཚན་རིག་སློབ་ཚན་ཡང་རྟགས་གསལ་གྱི་ལམ་ནས་སྦྱོང་རྒྱུ་ཡིན།

བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཅིག་ནང་རིགས་ལམ་སློབ་ཁྲིད་དང་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་གནང་གི་ཡོད་པའི་ཐོག་ད་ཆར་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་དོ་སྣང་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སློབ་ཚན་གཞན་དག་ཀྱང་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཁྲིད་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་འདུག་ལ། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན་རིགས་ལམ་གྱིས་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་ཚུན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་འདུག་ཟེར།

བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུཊ་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་རིགས་ལམ་སློབ་ཁྲིད་དང་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་སོགས་ཀྱི་ལས་འཆར་ཞིག་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ནས་ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༤ བར། དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་དུ་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་ཁུལ་གྱི་བོད་པའི་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༡༩ ཡི་ཆོས་དགེ་དང་སློབ་མ་ ༡༣༦ ཙམ་འདུ་འཛོམས་གནང་སྟེ། རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་ཐེངས་ལྔ་བ་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། ཐེངས་འདིའི་འདུ་འཛོམས་ཐོག་༧གོང་ས་མཆོག་དང་། ནོ་བྷེལ་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་མྱོང་མཁན་ལྕམ་ཇོ་ཌེ་ཝེ་ལིམ་སི་( Jody Williams )། ལྕམ་ཤེ་རིན་ཨི་བྷ་ཌི་ (Shirin Ebadi )། སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་དང་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་དངོས་གྲུབ་ཚེ་རིང་བཅས་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་དང་སློབ་མ་ཚོའི་རིགས་ལམ་རྩོད་སྟངས་ལ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་ཡོད།

ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་རིགས་ལམ་སློབ་ཁྲིད་གནང་བའི་ལས་འཆར་དེ་ཐོག་མ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་བཞིན་ ༡༩༦༠ ལོ་ཡས་མས་ལ་མ་སུ་རུ་བོད་ཁྱིམ་དུ་མགོ་བཙུགས་ཡོད་ཀྱང་ཆོས་དགེ་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་གྱི་དབང་གིས་མཚམས་ཆད་ཡོད་འདུག ༢༠༠༢ ལོར་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགན་འཁུར་འོག ད་ཆར་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་འཛིན་རིམ་ ༦ པ་ནས་ ༡༠ པའི་བར་གྱི་སློབ་མ་ཚོར་རིགས་ལམ་སློབ་ཁྲིད་གནང་གི་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རེར་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་འཛིན་གྲྭ་སོ་སོའི་རྩོད་རྒྱུགས་རྩེ་ཕུལ་བུ་རེ་དང་བུ་མོ་རེ་བཅས་སློབ་ཕྲུག་ ༦ རེ་དང་ཆོས་དགེ་བཅས་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་སྟེ། བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་བར་རིགས་ལམ་རྩོད་པ་དང་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་གནང་གི་ཡོད་འདུག

རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་དེ་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་རིགས་ལམ་འགྲོ་སྟངས་ཤེས་འཇུག་རྒྱུ་དང་། ཉམས་མྱོང་བརྗེ་རེས་དང་རིག་པ་སྤེལ་ཐབས། དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་ཚན་གཞན་རྣམས་རིགས་ལམ་བརྒྱུད་ནས་འཁྲིད་ཐབས་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ། ༢༠༡༢ ལོར་ཅོན་ཏ་ར་སམ་བྷོ་ཊ་སློབ་གྲྭ་རུ། དྷ་རམ་ས་ལ་དང་ལ་དྭགས་བཅས་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༡༡ གི་སློབ་མ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་ཐེངས་དང་པོ་གནང་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༡༢ ལོར་སེ་ལ་ཀུལ་བོད་ཁྱིམ་དུ་མ་སུ་རུ་གཡས་གཡོན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༧ གྱི་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་ཐེངས་གཉིས་པ། ༢༠༡༣ ལོར་སྦེལ་ཀོབ་བོད་ཁྱིམ་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༡༠ ཡི་འདུ་འཛོམས་གསུམ་པ། ༢༠༡༤ ལོའི་ལོ་སྟོད་དུ་སོ་ན་དྷ་ཉིན་སློབ་དུ་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་དང་བལ་ཡུལ་གྱི་སློབ་སློབ་གྲྭ་ཁག་ ༡༣ གྱི་འདུ་འཛོམས་བཞི་བ། ད་རེབ་དྷ་སྟེང་བོད་ཁྱིམ་དུ་འདུ་འཛོམས་ཐེངས་ལྔ་བ་བཅས་ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༡༥ ལོར་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ཁག་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་ཐེངས་དྲུག་པ་གོ་སྒྲིག་གནང་འཆར་ཡོད་འདུག

གསར་འགོད་པས་གྷོ་པ་པུར་དང་སིམ་ལ་གཏན་སློབ། ལ་དྭགས་བོད་ཁྱིམ། ཧ་པ་པུར་གཏན་སློབ་བཅས་ཀྱི་དགེ་ཆེ་དང་སློབ་མ་ཁག་ཅིག་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་དོན་ལྟར་ན། ད་ཆར་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་བརྒྱད་དང་གཏན་སློབ་ཁག་ཏུ་འཛིན་རིམ་དྲུག་པ་ནས་བཅུ་བའི་བར། ཐོག་མར་རིགས་ལམ་གྱི་རྨང་གཞི་ཁ་དོག་དཀར་དམར་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སློབ་མཚན་གཞན། སུམ་ཅུ་བ་དང་རྟགས་འཇུག ཚན་རིག་དང་ཨང་རྩིས། སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སོགས་ཀྱང་ཆོས་དགེ་དང་སློབ་ཚན་གཞན་གྱི་དགེ་རྒན་མཉམ་རུབ་ཐོག་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་འཁྲིད་སྤེལ་གནང་ཐབས་ལ་འབད་བརྩོན་གནང་གི་ཡོད་འདུག

དེང་སྐབས་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་ཚོ་རིགས་ལམ་ཐོག་དོ་སྣང་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སློབ་ཚན་གཞན་དག་དང་། ཉིན་རེའི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་ཚུན་ལ་རིགས་ལམ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་དེས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་ཡོད་པའི་ངོས་ཟིན་སྐྱེ་བཞིན་ཡོད་འདུག་ཀྱང་། སློབ་གྲྭ་མང་ཆེ་བར་བདུན་ཕྲག་རེའི་ནང་རིགས་ལམ་ཚོགས་ཐུན་གཅིག་རེ་ལས་མེད་པ་དང་། སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་རིགས་ལམ་སློབ་ཁྲིད་ལ་དུས་ཚོད་གཏན་ཁེལ་མེད་པ་སོགས་ཀྱིས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་འདུག

ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༢ ཉིན་དྷ་ས་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་གཙུག་ལག་ཁང་དུ། ༧གོང་ས་མཆོག་གིས་ཞི་བདེ་གཟེངས་རྟགས་བཞེས་ཏེ་ལོ་ ༢༥ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ཐོག སློབ་མ་ཁག་ཅིག་གིས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་མདུན་དུ་རིགས་ལམ་རྩོད་པ་གནང་བ་དང་འབྲེལ་ནས་༧གོང་ས་མཆོག་གིས་བཀའ་གནང་དོན། དེ་རིང་འདིར་རྟགས་གསལ་གཏོང་མཁན་སློབ་ཕྲུག་གཉིས་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཡོད། སྔོན་མ་ ༡༩༦༠ ནང་ང་ཚོའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་ཆོས་དགེ་དོན་གཉེར་ཅན་འགའ་ཤས་ཀྱིས་དངོས་ནས་དྲང་གནས་འཁུར་དུ་བླངས་ཏེ་རྟགས་གསལ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་ངོས་ནས་ཀྱང་སློབ་མ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་རྟགས་གསལ་བཏང་སྟེ་འབད་བརྩོན་འདྲ་བོ་བྱས་པ་རེད། སྐབས་དེར་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་མཚན་ཉིད་དང་རིགས་ལམ་སློབ་རྒྱུ་ཟེར་བ་དེ་ཉམས་ཆུང་འདྲ་བོ་རེད། རིམ་པས་དོ་སྣང་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཏེ་ད་ལྟ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱིན་འདུག རིགས་ལམ་སློབ་པ་ཟེར་བ་དེ་མཚན་ཉིད་ལྟ་མཁན་དང་། ཆོས་དོན་གཉེར་བྱེད་མཁན་ཙམ་མིན་པར། མི་ཞིག་གི་མི་ཚེ་སྐྱེལ་བའི་ཐོག་ལའང་རིགས་ལམ་བསླབ་པ་ཡིན་ན། སོ་སོའི་བསམ་བློ་གཏོང་བར་གྲུང་པོ་དང་ཕྱོགས་ཚང་མ་མཐོང་ཐུབ་པ། སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན། འཕྲལ་དང་ཕུགས། ཆ་ཚང་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་རྟགས་གསལ་བཏང་ནས་རྩོད་ཡོང་སྐབས། བསམ་བློ་གུ་ཡངས་པོ་དང་རྒྱ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བར་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། རིགས་ལམ་ཟེར་བ་དེ་མིའི་ལག་ཆའི་བཟོ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད།

སྔོན་མ་ང་ཚོ་ཚན་རིག་པ་དང་མཉམ་དུ་ཚོགས་འདུ་ཚོགས་པ་དེ་འདས་པའི་ལོ་ ༣༠ ལྷག་གི་རིང་བྱུང་བ་རེད། ཚན་རིག་པ་ཚོ་ང་ཚོའི་རྟགས་གསལ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་པའི་ཁ་ཐུག་ལ། ཁྱེད་རང་ཚོའི་རིགས་ལམ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་དེ་དེང་དུས་ཀྱི་སློབ་ཚན་གཞན་གྱི་ནང་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐུབ་ཀི་རེད་དམ་ཞེས་སྐད་ཆ་འདྲི་མཁན་བྱུང་། ངས་དེ་ཡོང་གི་རེད། ང་ཚོས་འདིར་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། སློབ་གྲྭ་ཚང་མའི་ནང་རིགས་ལམ་གྱི་ཐོག་ནས་བསླབ་ཐུབ་པར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ལབ་རྒྱུ་བྱུང་། ང་ཚོ་བོད་ལ་རྟགས་གསལ་གཏོང་རྒྱུའི་རིགས་ལམ་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་ཡོད་བསྡད་པ་དེ་བོད་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་འཛམ་གླིང་གང་དུའང་མི་འདུག དེར་བརྟེན། ང་ཚོ་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལྗོངས་ལ་རིགས་ལམ་འགྲོ་སྟངས་ཚད་མའི་རྩ་བའི་གཞུང་གཙོ་ཆེ་བ་ཆ་ཚང་བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་བོད་རང་གི་མཁས་དབང་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཐུགས་སྣང་གནང་སྟེ། དཔེར་ན། ས་སྐྱ་པཎ་ཆེན་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རིག་གཏེར་མཛད་ནས་བོད་པའི་མཁས་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་རྩོམ་གྱི་ཐོག་ནས་ཚད་མའི་གཞུང་དེ་འདྲ་མཛད་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་ཆ་བ་ཆོས་སེང་ཡབ་སྲས་ནས་མར་བརྒྱུད་དེ་ང་ཚོའི་རྟགས་གསལ་འགྲོ་སྟངས་དེ་ཚོའི་གྲས་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་ཕྱིན་འདུག

དེ་རིང་ཁ་སང་གི་དུས་ཚོད་འདིར་ཐལ་ཕྱིར་ཟེར་བ་དེ་བོད་སྐད་ནང་གོམས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། བྱང་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ཡིག་ནང་མི་འདུག ཧིན་རྡུའི་ནང་དུའང་མི་འདུག དེའི་རིགས་ནུབ་ཚར་བ་རེད། དེར་བརྟེན། བོད་ཡིག་རང་གི་ནང་ཐལ་ཕྱིར་ཞེས་པའི་འགྲོ་སྟངས་ཆ་ཚང་ཆགས་འདུག དེ་རིང་ཁ་སང་རྒྱ་སྐད་དང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ནང་ཡོང་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ང་རང་ཚོ་བོད་པའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་ལས་ཐོན་པའི་རིག་པའི་དཔྱད་པའི་འགྲོ་སྟངས་ཤིག་རེད། འདིས་ག་ལེར་འཛམ་གླིང་འདིའི་སྒང་ལ་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་ཡོང་གི་རེད། ཁྱེད་རང་ཚོ་སྐྱ་སེར་དབྱེར་མེད་ཐོག་སློབ་སྦྱོང་གནང་རྒྱུ་དང་། རབ་བྱུང་ཡིན་ནའང་ཕོ་མོ་དབྱེར་མེད་ཐོག་གཞུང་ཆེན་ལྟ་རྒྱུ་དང་རིགས་ལམ་སློབ་རྒྱུའི་སྐོར་ལ་ཡག་པོ་བྱོས་དང་། རྗེས་ཕྱོགས་ཁྱེད་རང་ཚོ་དངུལ་ལ་དགའ་བོ་ཡོད་ན། ཕོར་བ་ཆེན་པོ་རག་རྒྱུའི་རེ་བ་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་གསུངས་སོང་།

ཉེ་ལམ་གྱི་རིགས་ལམ་འདུ་འཛོམས་ཐེངས་ལྔ་བའི་དབུ་འབྱེད་མཛད་སྒོའི་ཐོག་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས། ཉེ་ཆར་སློབ་གྲྭ་ཁག་ནང་དགེ་རྒན་རྣམ་པས་གཙོ་འགན་བཞེས་ཐོག་སློབ་ཁྲིད་གནང་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད། རིགས་ལམ་སྦྱང་ན་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཐོག་ཁྱད་པར་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ཁྱེད་རང་ཚོས་རིགས་ལམ་ཐོག་སྔར་ལྷག་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་སོགས་གསུང་བཤད་གནང་ཡོད་འདུག

གསར་འགོད་པ། དོན་གོ