‘ཆར་གདུགས་འོག་གི་གསར་བརྗེ’ལས་འཕྲོས་པའི་གཏམ།

༼ ངས་རྒྱ་མཚོར་ལྟ་འདོད། ༽

རྩོམ་མཁན་ཧན་རེ་ཝེ་ (Henry Wei Leung) དང་ལུ་ཡེ་སི། (Louise Law)

དགོང་མོ་དེར་ཁོ་ཚོས་མོང་ཁོག་ (Mong Kok) སྲང་ལམ་གཙང་བཤེར་བྱས་པ་ན། ང་རང་ཆེས་འབྲལ་སྙིང་མི་འདོད་པ་ཞིག་ནི་རང་ཁྱིམ་དང་ཁད་མི་རིང་སའི་མཐའ་ཡས་པའི་རྒྱ་མཚོ་རེད།

རྒྱ་མཚོར་བསྐྱོད་སའི་ལྕགས་ལམ་གྱ་གྱུ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་རྐང་ལམ་དང་ར་སྐོར་མཐོན་པོ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ན་རྡོ་བའི་ཆུ་རགས་དང་རྦ་རླབས་ཀྱིས་རྡེག་ཅིང་ཟད་པའི་བྲག་རྡོ་མང་པོས་བསྐོར་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཡང་མི་གཞན་པ་ཚོ་ནང་བཞིན་ར་སྐོར་དེའི་རྒྱབ་ལོག་ནས་ལང་བསྡད་ཚེ། སུས་ཀྱང་ང་ལ་བར་ཆད་གཏོང་མི་སྲིད་པ་ངས་གསལ་བོར་རྟོགས་མོད། འོན་ཀྱང་དགོང་མོ་དེར་ང་རང་གཙང་ངོགས་སུ་བཅར་སྙིང་འདོད་པས། ང་བྲག་རྡོ་དེ་དག་གི་སྟེང་བཙོག་པུར་བསྡད་ཡིན།

དེ་གར “ཆོག་མཆན་མེད་པར་རྒྱ་མཚོར་བལྟས་མི་ཆོག” ཅེས་པའི་བརྡ་ཁྱབ་ཅིག་སྦྱར་འདུག་ཀྱང་། དོན་དངོས་སུ། སྒྲིག་ལམ་དེ་སྔ་མོ་ནས་ཡུལ་མི་ཚོའི་སེམས་ན་གསལ་བོ་ཡིན་པས། བརྡ་ཁྱབ་དེ་དགོས་དོན་མི་འདུག ངའི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་ལམ་སྟེང་རྒྱུག་གིན་པའི་རླངས་འཁོར་གྱི་གློག་འོད་ངའི་ཐོག་ལ་འཕྲོས་ཡོང ། དེར་བརྟེན། མི་འགྱང་བར་ཉེན་རྟོག་དམག་ཡོང་ནས། ངས་གཏོར་བརླག་བྱེད་པར་དོགས་ཏེ། “ཕྱིར་ཤོག ཉེན་ཁ་ཆེ” ཞེས་ངག་འཇམ་པོའི་སྒོ་ནས་ང་ཕྱིར་ལོག་ཏུ་འཇུག་ངེས་པ་གོར་མ་ཆགས།

ངས་ཉེན་རྟོག་དམག་ལ“ངས་རྒྱ་མཚོར་ལྟ་གི་ཡོད། ང་ལམ་སང་ཕྱིར་ལོག་ཡོང”ཞེས་དེ་སྐད་བཤད་པ་ཡིན།

ཁོས་ང་ལ“གལ་ཏེ་ཁྱོད་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ལྷུང་སོང་ན་ཅི་ཆ”ཟེར།

“ང་རྒྱ་མཚོར་ལྷུང་མི་སྲིད”

མཇུག་མཐར་ཁོས་ཨ་ཕ་ཞིག་གི་ཚུལ་གྱིས“ཕྱིར་ལ་ཤོག བུ་མོ་ཡ་རབས་ཤིག་བྱེད་རྒྱུ་གལ”

དྲང་མོར་བཤད་ན། དགོང་མོ་དེར་ངས་ངོ་མ་རྒྱ་མཚོར་བལྟ་འདོད་པ་ཡིན། ང་རང་གི་བསམ་སྦྱོར་དང་ང་རང་གི་བདེ་འཇགས་དེ་ང་རང་ཉིད་ཀྱི་དོན་དག་ཅིག་ཡིན་པ་ལས། གཞན་ལ་འབྲེལ་བ་མེད། དེ་བས། ང་རྡོ་ཐོག་ནས་མར་འབབ་དུ་འཇུག་པའི་བཀའ་དབང་སུ་ལའང་ཡོད་པ་མ་རེད།

གྲོང་ཁྱེར་འདི་ལ་རང་དབང་མི་འདུག དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་སྔར་བཞིན་སྲོན་དགོས་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་ང་ཚོས་དུས་ཡུན་ག་ཙམ་རིང་བཟོད་དམ། མི་མང་འཇུ་བཟུང་བཀག་བསྐྱིལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག མི་མང་འཛིན་བཟུང་བྱེད་མཁན་ནི་སྒྲིག་ཆས་གྱོན་མཁན་ཞིག་རེད། ཁོས་མི་མང་ལ་ཁོ་རང་གི་ཁ་ལ་ཉན་དགོས་པའི་བཙན་སྐུལ་གཏོང་། གཅིག་བྱས་ན་ཁོས་དེ་ལྟར་བྱས་པས་མི་ཕན་སྙམ། མ་གཞི་ནས་མིའི་ཚེ་སྲོག་ནི་དེ་འདྲའི་རིན་ཐང་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མ་ཡིན། དོན་ཆེན་ཞིག་བྱུང་རྗེས། མི་མང་གིས་ད་གཟོད་ཟམ་མི་ཆུད་པའི་དྲག་གནོན་འདིའི་མཇུག་འབྲས། གཅིག་བྱས་ན་རྒྱལ་དམངས་བདེ་འཇགས་དང་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བའི་སླད་དུ་ཡིན་ཡང་སྲིད་པའི་ངེས་ཤེས་འདྲོངས། ཡིན་ནའང་། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དུ། མི་ཞིག་གི་གཞི་རྩའི་ཁེ་དབང་སྲུང་ཕྱིར་དུ། ཁོ་ཚོས་མི་དེ་ཅི་ཡང་མི་ནུས་པའི་དབང་ཤེས་སྐྱོན་ཅན་བཟོ་འགྲོ་གི་ཡོད།

བཅར་ སྡོད་ཉེན་རྟོག་དམག་ (ཁོ་ཚོས་ལམ་འགྲོ་བ་རིག་རིག་ཐུག་ཐུག་ལ་དབྱུག་པས་རྡུང་བ་མ་ཟད། མཁས་དབང་གྲེས་པོ་དག་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད) དང་ཁོང་ཚོའི་དབང་ཤེད་དེ་དགོང་མ་གཅིག་ལ་བསྐྱེད་འོངས་པ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཡུན་རིང་བོར་སྡོད་ས་ཆགས་ས་མེད་ལ་གཞན་གྱི་རྐུབ་གཡོག་ཏུ་རྒྱུག་མཁན་གཞོན་ སྐྱེས་འཁྱམ་པོ་དང་འཆལ་མོ་མང་པོས་མུན་ནག་གི་གྲུ་ཟུར་དག་མི་མཐོང་ཁུལ་བྱེད་ ཅིང་། ཁེ་བཟང་མི་རེག་མཁན་ཚོར་རྒྱུ་རྐྱེན་ཅི་ཡང་མེད་པར་རྒོལ་རྡུང་གཏོང་བ་དང་བཙན་ གཡེམ་བྱེད་པ། བཙོན་འཇུག་བྱེད་པ་དང་རྒྱང་ཕུད་གཏོང་གི་རེད། རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ཚོ་ཚང་མ་ནུས་མེད་ཉམ་ཆུང་ཡིན་པས། ཁོ་ཚོའི་ངུ་འབོད་སུས་ཀྱང་མི་གོ་བ་རེད། དཀའ་སྡུག་འདི་དག་ཁོ་ཚོས་དུས་ག་ཙམ་བར་བཟོད་པ་དེ་ཙམ་དུ། ཁོ་ཚོས་གཅིག་རྗེ་གཅིག་གིས་དེད་ནས་སྲང་ལམ་དུ་འཁྱམ་ཞིང་ཉུལ་དགོས། ཁོ་ཚོ་ཚོང་མས་འདི་འདྲའི་ཕྱོགས་རིས་དབྱེ་གཅོད་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་ཉམས་སུ་མྱོང་ དགོས་པ་རེད། དེ་ལྟར་ཡང་། ཉེན་རྟོག་དམག་གི་དབང་ཤེད་ཁྲིམས་ར་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཐ་ན་སྒྲིགས་ཁྲིམས་སྲུང་མཁན་ (ཁོ་ཚོས་རང་གི་སྐྱེས་ཐོབ་ཀྱི་ཁེ་དབང་ལ་ཐུག་ཀྱང་། ད་དུང་དམུས་ལོང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་བཟུང་འགྲོ) མི་མང་གི་སྟེང་ལའང་བཀོལ་ཡོང་།

དེ་ལ་དོགས་དཔྱོད་ཙམ་ཡང་མི་གཏོང་མཁན་མང་པོ་ཞིག་གིས་གླིང་ག་དང་ཁྲོམ་སྲང་། ཡང་ན། མི་མང་འདུ་གནས་གང་སར་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་ཚེ་ཐུང་ཐུང་འདི་ནོར་སྐྱོན་དང་རྙོག་འཛིང་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཁྲུལ་ནས། རང་ཉིད་ལ་དལ་ཁོམ་དང་ངལ་གསོ། འདྲ་པར་ལེན་པ་དང་ལྕགས་རྟར་བཞོན་པ། ཟས་ལ་རོལ་བ་དང་གཉིད་ཉལ་བ། ཐ་ན་གྲོགས་ཉེ་དུ་ལྷན་འཛོམ་གྱི་ཁོམ་ལོང་ཙམ་ཡང་མེད་བཞིན་དུ། ད་དུང་ཚུལ་མིན་ལུགས་ལྡོག་གི་སྒྲིག་སྲོལ་འདི་དག་བརྩི་ཡི་ཡོད།

དེར་མ་ཟད། ཁྱོད་ཀྱིས་དེང་རབས་ཐོན་གསར་གྱོན་ནས་ཁྲོམ་སྲང་གི་གྲུ་ཟུར་གང་རུང་དུ་འཁྱུག་ཙམ་སྡོད་པའམ། ཡང་ན་ལམ་འགྲམ་དུ་བསྡད་ནས་ལྟད་མོར་གཡེང་སྐབས། ཁྱོད་ཀྱིས་དྲག་ཆས་དམག་གི་སྒྲིག་བཀོད་དང་བསྟུན་དགོས་ཀྱི་རེད།

མི་ཚང་མས་ཡུལ་མི་དང་ཉེན་རྟོག་དམག་གཉིས་ཀྱི་སུ་ཡིན་རུང་། བློ་ངོར་མི་ཤོང་བའི་སྒྲིག་བཀོད་འདི་དག་གིས་ཁོ་ཚོ་ཧ་ལས་ཤིང་ཧང་སང་དུ་བཅུག་ཡོད་པ་ངང་གིས་དཔག་ཐུབ། དེ་ཡང་སྔ་རབས་པ་ཚོས་གཡུང་མོ་ལུག་གི་སྤྱི་སྲོལ་ལྟར་དུ་སྒྲིགས་ཁྲིམས་འདི་དག་བརྩི་མ་ཤེས་པས་ཟིང་ཆ་བསླངས་པ་རེད། ཕྱི་རབས་པ་ཚོས་དེ་འདྲའི་སྒྲིག་སྲོལ་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་མཁན་ཚོའི་བཀའ་བཀོད་དང་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པའི་དབང་གིས། ཁོ་ཚོར་མེ་མདས་རྒྱག་པ་དང་དབྱུག་པས་རྡུང་བ། ལྕགས་སྒྲོག་རྒྱག་པ་དང་མནར་གཅོད་གཏོང་གི་ཡོད།

འདི་ ནི་གཟེབ་ཏུ་ཚུད་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་རང་གི་ཞ་ཀྱོག་ཏུ་བཏང་བའི་གཟུགས་པོ་དགྱེ་ སྒུར་མི་ནུས་པར་ཀྲོང་ངེར་ལངས་ཏེ། གློ་བུར་གློ་བུར་གཟེབ་དྲའི་ངོས་ལ་གྲུ་སུག་རྒྱག་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད། དེ་ལོས་ཡིན། ཁོ་ཚོར་སྦྱོང་བརྡར་སྤྲོད་མཁན་དང་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མཁན་ཚོས་རེ་དོགས་ངང་ཁོ་ཚོར་ བལྟས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།

མི་མང་མཉམ་རུབ་ཀྱི་ལྕགས་རི་ཡིན་ཡང་རྩ་ནས་སློག་ནུས་མོད། འོན་ཀྱང་། ཐོག་མར་སྙིང་དབུས་སུ་བརྩིགས་པའི་ལྕགས་རི་དེ་མགོ་སྟེང་སློག་དགོས། འདི་ནི་མི་གཅིག་གིས་ཀྱང་སྒྲུབ་ནུས་པ་ཡིན། ཁྱོད་རང་མོང་ཁོག་ཁྲོམ་སྲང་ནས་ཧད་དེ་སྡོད་པ་ལས། ཁྱོད་རང་གྲོགས་པོ་དང་ལྷན་དུ་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག་པའམ། སྤྱི་གླིང་དང་ར་སྐོར། ལས་ཁུངས། ཡང་ན་མི་མང་འདུ་གནས་གང་དུའང་སོང་ཆོག་གི་རེད།

ངའི་ཡིད་ལ་གསལ་བོར་དྲན་པ་ཞིག་ལ། གླིང་ཕྲན་འདིའི་སྟེང་འཚོ་ཞིང་སྡོད་པའི་མི་སེར་སུ་ཡིན་ཡང་། ཁོ་ཚོས་རྒྱ་མཚོར་བལྟ་བའི་གཞི་རྩའི་ཁེ་དབང་ཅི་ནས་ཀྱང་ཡོད་སྟབས། ང་ཚོར་ཚུགས་ཐུབ་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ངེས་པར་དུ་ཡོད་དགོས། རྒྱུ་མཚན། སྐྱི་གཡའ་བའི་ཉེན་རྟོག་དམག་མི་ཕ་གིས། ང་རང་མཚོ་ངོགས་འདི་ནས་སོང་ཟེར་གྱི་འདུག ཡིན་ནའང་། ངས་རང་གི་མིག་མདུན་དུ་ལངས་སྡོད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་། ང་རང་དང་འདྲ་བར། སྔོན་ཆད་དུས་ཡུན་རིང་བོར་ཁྲི་མུན་དུ་བསྡད་མྱོང་བ་ཤེས་ཡོད། ངོ་མ་འཇིགས་ཡེར་བ་ཞིག་ལ། གལ་ཏེ་ང་རང་སྒྲིག་བཀོད་ལ་གཏོར་བརླག་བྱེད་མཁན་ཆེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ན་ནི། ཉེས་དོན་དེས་ཁོ་དང་ཁོའི་མི་ཚེ་དཀའ་སྡུག་ལ་གཏད་ཡོད་ཤག་རེད། སེམས་སྡུག་ལ་འཕྲད་ཅིང་སྡོད་པའི་མི་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ཆེས་སྤྱིར་བཏང་གི་དོན་དངོས་ (སྤྱིར་རྒྱ་མཚོར་ལྟ་བ་དང་རྒྱ་མཚོའི་ནང་མཆོང་བ་གཉིས་དོན་དག་ཁ་ཁ་རེད) ཤིག་ལ་ཡིད་རྟོན་རྒྱུ་དེའང་དཀའ་མོ་རེད་དེ། མཇུག་འབྲས་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་ནི་བཙོན་ཁང་རེད་པས། ཁོ་རེ་དོགས་ཀྱིས་ཞེད་ཅིང་། ང་དཀའ་རྙོག་ལ་སྐྲག།

དྲག་སྙོམས་སྒོས། སྤྱི་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ཐོབ་དབང་ནི་དམིགས་འདུན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དེ་ཡང་བསམ་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། དེས་གསང་བའི་འོས་འདེམ་ལས་ལྷག་ཅིག་མཚོན་གྱི་ཡོད་དེ། དེས་ནི་མི་སེར་ཞིག་གི་ཆེས་མ་མཐའི་ཆེ་མཐོང་དང་ཐོབ་ཐང་འགའ་ཞིག་བསྐྱར་གསོ་གནང་གི་ཡོད། དེ་ལྟར་ཡང་། གལ་ཏེ་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ནང་འབྲེལ་ཐག་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་ཐབས་མེད་ཚེ། འབོད་ཚིག་ནི་འབོད་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྐད་ཆ་དེ་ལག་ལེན་དུ་བསྟར་ཐུབ་པ་མ་རེད།

གླིང་ཕྲན་འདིར་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཆག་གྲུམ་ཤོར་གི་ཡོད་ཅིང་། ལས་འགུལ་འདི་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ལྟར་སྣང་། དེ་ཡིན་རུང་། དོན་དངོས་སུ་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་ནང་འཚོ་ཞིང་སྡོད་པའི་མི་ཚང་མས་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་འདི་ལས་ལྡོག་སྟེ། དཀའ་སྡུག་གཞན་ཞིག་ལ་གདུང་ལེན་བྱེད་ཀྱི་འདུག ལས་འགུལ་འདི་གློ་བུར་བའི་རླུང་འཚུབ་ཅིག་གི་ཚུལ་དུ་ཕྱུང་ཙ་ན། མི་ཚང་མ་རླུང་འཚུབ་དེའི་དཀྱིལ་དབུས་སུ་ཡོད་ མོད། འོན་ཀྱང་རླུང་འཚུབ་དེ་རང་སོར་འཇགས་སོང་། ཡིན་ནའང་། མི་ཚང་མས་རླུང་འཚུབ་དེའི་མཇུག་འབྲས་ལེགས་པོར་རྟོགས་ཡོད་མེད་ང་ལ་སོམ་ཉི་ བསྐྱེད་འོངས། དེ་ལྟར་ཡང་། འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོའི་ (SARS) རྗེས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་ལས་འགུལ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ངེས། ཉིས་སྟོང་གསུམ་ལོར། གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་མི་དམངས་ཚང་མས་ལས་དོན་གཅིག་ཁོ་ན་རྩོད་ལེན་བྱས་པ་རེད། སྐབས་དེར་ཁྲོམ་སྲང་དུ་འཁྱམ་མཁན། སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་ནང་སྡོད་མཁན། ཟ་ཁང་དུ་ཟས་ལ་རོལ་མཁན། ཐ་ན་ཁོར་ར་ཁོར་ཡུག་གི་མི་ཚང་མས་སྐབས་དེའི་ལས་འགུལ་སྐོར་བགྲོ་གླེང་གྲོས་མོལ་བྱེད་ཀྱི་འདུག

ཕྱི་དྲོ་དེར། བདག་གིས་སྟབས་བདེ་ཟ་ཁང་ཞིག་ནང་མངར་ཟས་ཟ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ། བདག་གི་འཁྲིས་སུ་སྡོད་པའི་སྐྱེས་མ་འགས་འཚོ་གཞིས་རྩོད་གླེང་སྐོར་སྐོར་ལ་གྲོས་མོལ་དོན། “ཧོང་ཀོང་ནང་མི་ས་ཡ་ ༧ ཡོད། བཤད་ཚུལ་ལྟར་ན། དེའི་ནང་གི་ས་ཡ་ ༢ རམ་འདེགས་རོགས་སྐྱོར་ལ་རྟེན་ནས་འཚོ་ཞིང་གནས། ཕྱིས་སུ་མི་ས་ཡ་ ༥ དེ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བྱས་འདུག དེས་ན། ཅིིའི་ཕྱིར་ང་ཚོས་ཀྱང་གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས། ཁོ་ཚོའི་ཁ་གཏད་དུ་མི་ལང་བ་ཡིན་ནམ”

“རྒྱུ་མཚན། ང་ཚོ་གནས་ལུགས་བརྩི་སྲུང་མཁན་ཡིན་པས། ང་ཚོ་ཕྱི་ལོག་ལ་སོང་ནས་རང་གི་བྲང་ཁ་ཁུ་ཚུར་གྱིས་རྡུང་དོན་མེད”

“འདི་གར་གཞིས་སྡོད་མི་མང་གིས་སྒྲིགས་ཁྲིམས་བཤིག་གིན་ཡོད། དེའི་རྐྱེན་པས། ཉིན་མཚན་དབྱེར་མེད་ལ་ཉེན་རྟོག་དམག་གིས་འགན་སྲུང་ཡོད་པ་མིན་ནམ”

“བདེན་པ་རེད། དེ་མིན་ན། མི་ཡུལ་འདིར་ཉེན་རྟོག་དམག་འདི་འདྲ་མང་པོ་མངགས་གཏོང་བྱས་པའི་ཡུལ་ལུང་ཞིག་ཡོད་མི་སྲིད། དེར་མ་ཟད། ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་ཚབས་ཆེ་བའི་རྨས་སྐྱོན་འདི་འདྲ་གཏོང་སྲིད་ཀྱི་མ་རེད”

“ད་ནི་ཁྲབ་ལྡན་འཁོར་ལོ་ཡོང་ནས། ཁོ་ཚོར་དྲག་གནོན་བྱེད་དགོས་ནི་རེད”

ངས་མངར་ཟས་ཟ་ཞོར། ཁ་རོགས་གེར། ཕ་རོལ་བོར་བརྩི་འཇོག་གི་སྒོ་ནས། རང་ཉིད་ལ་རང་གི་གྲོགས་ཉེ་དུ་ཚོའི་ཁ་ནས་གོ་མ་མྱོང་བའི་སྐད་ཆ་འདི་དག་ལ་གཟབ་ནས་ཉན་དགོས་པའི་དྲན་སྐུལ་བཏང་བ་ཡིན། ཁོ་མོ་ཚོས་འདི་ལྟར་བསམ་དོན་ག་རེ་ཡིན་ནམ།

ཡང་བུད་མེད་གཞན་ཞིག་གིས་བཤད་རྒྱུར། “གལ་ཏེ་ཁོ་ཚོ་ཧོང་ཀོང་ལ་དགའ་བོ་མེད་ན། མི་འདི་ཚོ་ས་ཆ་གཞན་ལ་རང་ཁ་གསོ་རུ་འགྲོ་ཐུབ་དགོས་ནི་རེད། ང་ཡང་སྔོན་ཆད་ལོ་ན་ཆུང་དུས། འཚོ་གནས་ཧ་ཅང་དབུལ་བོ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ངས་ལས་ཀར་ཧུར་བརྩོན་བསྐྱེད་ནས་ལམ་གྱི་འགྲོ་དངུལ་ཙམ་བསོགས་རྗེས། སྐམ་ས་ཆེན་མོར་ཕྱིར་ཡོང་ནས། ཚོང་ལས་གཉེར་བ་ཡིན། ཧྲང་ཧེ་གྲོང་ཁྱེར་ཡག་པོ་ཡོད་རེད། དེ་གར་ཆབ་སྲིད་གླེང་མཁན་མེད། དེ་བས། ཁོ་ཚོ་འདི་འདྲ་ཕྱུག་པོ་ཆགས་རེད”

དེ་ལྟར། ཁོ་མོ་ཚོས་རང་རང་གི་བྱིས་དུས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་ནས། དོན་མེད་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་མི་གནང་མཁན་ཚོ་དེང་སྐབས་འབྱོར་ཕྱུག་ག་འདྲ་རྒྱས་ཡོད་ལུགས་སོགས་གསལ་བཤད་བྱེད་དུས། ངས་ནི་རང་ཉིད་ལ་བསམ་གཞིག་གཏོང་རྒྱུ་མ་གཏོགས། ཁོ་མོ་ཚོར་རྩོད་གླེང་བྱེད་ཐབས་བྲལ་ཏེ། མི་སུ་ཡིན་རུང་། རང་གི་མི་ཚེ་མྱོང་གྲུབ་ལས་རང་ཉིད་ལ་གོ་རྟོགས་རེ་བསྐྱེད་ཅིང་། ད་དུང་དེའི་ཞར་ལ་ཕ་རོལ་བོར་ཉེས་དོན་ཁག་དཀྲི་ཡང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་འདྲའི་ཉེས་སྐྱོན་ཁག་དཀྲི་རེ་རེ་ལའང་རང་རང་གི་རྒྱུ་མཚན་ལྟ་དགོངས་རེ་ཅི་ནས་ཀྱང་ཡོད་པ་རེད།

 གལ་ཏེ་མི་ཚོས་ཁྲི་མུན་དུ་བཅུག་པའི་མིའི་མགོ་ལ་རྡོག་རྫིས་བཏང་ཚེ། ད་གཟོད་ཁོ་ཚོར་གཞི་ནས་བདེ་ཚོར་འཐོབ་པ་ཡིན་ན། ཁོ་ཚོས་བཙོན་ནས་ཐར་ཐབས་སུ་བརྩོན་མཁན་ཚང་མ་རང་གི་དགྲ་བོར་སེམས་ཤིང་། ཡང་ཁྲི་མུན་དུ་ཞི་ལྷོད་ཉམ་ཆུང་གིས་སྡོད་པ་ནི་ཁོ་ཚོའི་དབང་ཤེད་ལ་བརྩི་སྲུང་དང་ཡི་རངས་བྱས་པར་སྙམ་སྲིད་པ་རེད།

འདི་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་ལས་འགུལ་སློང་མཁན་ཚོར་བྱས་པ་ཡིན། ཁོ་ཚོའང་སྤྱི་ཚོགས་འདིའི་བཟློག་དཀའ་བའི་རྩོད་རྙོག་ལ་ཕྲད་ཀྱང་། ཁོ་ཚོས་དྲང་བདེན་སྲུང་བ་དང་གཏོར་བཤིག་གཏོང་རྒྱུ་གང་ཡང་མི་ནུས་པར་འདུག དེས་ན། དོན་དངོས་སུ་ང་ཚོའི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོ་མ་ཡིན་པའི་ཕུགས་འདུན། དེ་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་ཡོད་ཚད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནམ།

གཅིག་བྱས་ན། མི་མང་དབྱེ་གཅོད་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་འདྲ། ང་ཚོ་ཕན་ཚུན་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་པས་མ་ཡིན་པར། དེ་ལས་ལྡོིག་སྟེ། ང་ཚོའི་ནུས་སྟོབས་དང་འདོད་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ཡང་གཅིག་པ་རེད།

མཇུག་མཐར་ང་ཁོར་ཡུག་གི་མི་འདི་ཚོའི་གན་དུ་བཅར་ནས་ཁོང་ཚོར་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་དགོས་ཡོད་དམ།

ང་རང་ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་པར། ངས་ཨ་མ་ལགས་འགྲོ་རོགས་སུ་འཁྲིད་རྩིས་མེད། རྒྱུ་མཚན་ཕ་རོལ་བོའི་ཕྱི་རྒོལ་གནོན་ཤུགས་འོག ངས་རང་གི་ཁྱིམ་མི་ཚོ་ལས་འགུལ་འདིའི་ནང་ཚུད་དུ་འཇུག་མི་འདོད། ཡིན་ནའང་། བདག་གི་ཨ་མ་ལགས་རང་འགུལ་གྱིས་ང་དང་ལྷན་དུ་ལས་འགུལ་འདིའི་ནང་ཞུགས་སོང་། རྒྱུ་མཚན་ནི། སྐབས་དེར་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་ཐེབས་པའི་གཅར་རྡུང་དང་ཚབས་ཆེ་བའི་རྨས་སྐྱོན་དེས་ཁོང་མོར་སེམས་སྡུག་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་བྱུང་ཟེར། ཁོང་མོའི་གྲོགས་མོ་ཚོ་ལས་འགུལ་སྤེལ་མཁན་ཚོའི་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ཏེ། ཁོང་ཚོས་གྲོང་ཁྱེར་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བར་ཁ་རྡུང་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས། ངའི་ཨ་མ་ལགས་ན་རེ“ངས་ཁོ་ཚོར་རྩོད་ཤག་རྒྱག་མི་འདོད། ཁོ་ཚོས་ཐ་ན་ (The Water Margin) ཞེས་པའི་བརྩམས་ཆས་འདི་ཡང་ཀློག་མྱོང་མེད་པ་མ་ཟད། ད་དུང‘ངོ་ལོག་མཐའ་སྐྲོད’ཅེས་པའི་གོ་དོན་ཡང་མི་རྟོགས་པར་འདུག ཡིན་ན་ཡང་། ངས་ཁོ་ཚོར་སྐད་ཆ་གཅིག་གཏམ་སྙིང་འདོད་དེ། གལ་ཏེ་མི་མང་གིས་བདེན་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པ་མིན་ན་ནི། ཁོ་ཚོ་འདི་ལྟར་ཅི་སྙམ་དུ་ཁྲོམ་སྲང་ནས་ཉལ་དོན་ཡོད་པ་མ་རེད”

ཉེ་ལམ་བདག་གི་ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས་རྒན་གསོ་ཁང་ཞིག་ཏུ། ལས་འགུལ་སློང་མཁན་ཚོར་ཕྱིར་རྒོལ་བྱེད་དགོས་པའི་སྙན་ཞུ་ལ་མིང་རྟགས་འགོད་པའི་སླད་དུ་ལྐོག་རྔན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་པ་མཐོང་འདུག་ལ། མཐོང་ནས་ཀྱང་སྤོ་པོ་རྨོ་མོ་འདི་ཚོས་ཁོང་མོར་ཁོང་ཁྲོ་བསླངས་སོང་ཟེར། ཨ་མ་ལགས་ན་རེ“ང་རང་ཉིད་དང་འདྲ་བར། ཁོ་ཚོ་ཡང་སྔོན་ཆད་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ཐར་རག་བར་དུ་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་ནང་སྡུག་པོ་ཡ་ང་བ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོས་རང་ཉིད་ཀྱིས་མྱངས་ཟིན་པའི་དཀའ་སྡུག་དག་འདི་འདྲ་མགྱོགས་པོར་ཇི་ལྟར་བརྗེད་པ་ཡིན་ནམ། ཁོ་ཚོས་ངོ་མ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་བྱེད་ཐབས་ཅི་ཡིན་ཧ་གོ་གི་མེད་ཚོད་རེད”

ངའི་ཨ་མ་ལགས་དགུང་ལོ་བདུན་བཅུ་ཡིན། ཁོང་མོས་དྲ་ཚིགས་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་མེད། ཁོང་མོར་སྡོད་གནས་ཀྱང་མེད། ཁོང་མོས་གཟར་འཁོར་གཅིག་གི་ནང་ཐེངས་གཉིས་ལ་ (Ming Pao) གསར་ཤོག་ཀློག་གི་ཡོད། ཁོང་མོས་ (Apple Daily) གསར་ཤོག་རྩ་བ་ཉིད་ནས་ཀློག་གི་མེད། ཁོང་མོ་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་བརྙན་འཕྲིན་ལ་བལྟ་རྒྱུར་དགའ་བོ་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་མོའི་བརྗོད་པའི་སྐད་ཆ་དེང་གི་ང་ཚོ་མི་རབས་འདིའི་སྐད་ལུགས་དང་འདྲ་བོ་ཡོད། ངས་ཁོང་མོར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོད་སེམས་འདི་འདྲ་ཇི་ལྟར་བཅངས་ཡིན་ཞེས་འདྲི་དུས། ཁོང་མོས་བཤད་རྒྱུར། ལས་འགུལ་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་། ངས་ནམ་རྒྱུན་གསར་གནས་ལ་ལྟ་གི་མེད་ཟེར།

ཕྱིས་སུ་བསམ་དུས། ངས་ཁོང་མོའི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་སྔོན་ཆད་སྤོ་བོ་ལགས་ཀྱི་སྡུག་སྦྱོང་བཟོད་བསྲན་དང་། ཡང་ན་ཁོང་མོ་ལོ་ན་ཆུང་དུས་གཞིས་རྙིང་ (རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་མོར་གོ) དུ་རེག་པའི་དཀའ་སྡུག་གི་མྱོང་བ་དག་ཡིན་ནམ་སྙམ་དུ་ཧ་ལས་བྱུང་། ཁོང་མོས་ནམ་ཞར་དཀའ་སྡུག་གིས་བསྐྱལ་བའི་འདས་དོན་དག་བརྗེད་ཁག་པར་འདུག

ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན། སྔོིན་ཆད་ང་རང་མ་སྐྱེས་ཡར་སྔོན། ཁོང་མོས་སྲིད་དབང་སྒེར་གཅོད་པའི་ (ཡང་ན་སྲིད་ལུགས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་དབང་ཤེད་སྒེར་སྤྱོད་མཁན་ཚོ) ཁྲིམས་འཆལ་དེ་འདྲ་རྩ་ནས་མྱངས་མྱོང་མི་འདུག དེས་ན། ཁོང་མོས་ལས་འགུལ་འདི་ལ་ངོ་རྒོལ་གནང་སྲིད་དམ། དེས་ན། ང་ཁོང་མོའི་ཁ་གཏད་དུ་ལང་ནས་རང་གི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་དུ་གླེང་ངམ།

བཙོན་ར་ནི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་གམ། སྲིད་གཞུང་ཞིག ཡང་ན། ཁྲིམས་སྲོལ་གྱི་སྟོགས་ཤུགས་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཡོད་ཚད་བཙོན་ར་ཡིན་འདུག བཙོན་རར་བརྟེན་པས། སྲང་ལམ་གྱི་འཁྱམ་པོ་དང་ཁྱིམ་མི། ད་དུང་ང་ཚོ་རང་ཉིད་དང་བཅས་རྒྱལ་སྲུང་དམག་འགྲེམ་འཇོག་གིས།  ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་བ་ཚོར་དབྱུག་པས་རྡུང་བ་དང་དུག་རླངས་གཏོར་བ། རྐང་ལག་གི་བཟུང་ནས་འདྲུད་པ། འཛུན་བཟུང་བྱེད་པ། བརྙས་བཅོས་གཏོང་བ། དཔུང་སྟོབས་ཚད་ནས་ཐུབ་ཚོད་གཏོང་བ་བཅས་བྱེད། ཡིན་ན་ཡང་རིམ་གྱིས་རིམ་གྱིས་ངས་མི་རེ་རེ་བཞིན་དང་། ཁོ་ཚོའི་བསམ་སྦྱོར་རེ་རེ་བཞིན་གསལ་བོར་ཧ་གོ་ཡོང་། ‘ཞི་བའི་སྒེར་ལངས་ལས་འགུལ’གྱི་གཙོ་འཛིན་གསུམ་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་མིན་དང་། ཁོ་ཚོས་ཟང་ཆ་སློང་མིན། ཁོ་ཚོས་འཛིན་བཟུང་དང་དུ་ལེན་མིན། ཁོ་ཚོིའི་ལུས་སེམས་གཉི་གར་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་མིན། ཁོ་ཚོས་ཉིན་མཚན་ཟླ་མཐུད་ཀྱིས་ཟས་བཅད་ངོ་རྒོལ་བྱེད་མིན་སོགས་གང་ལྟར་ཡང་། བཙོན་ར་ནས་དོན་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་བྱུང་སོང་། དུས་སྐད་ཅིག་མའི་ཛ་དྲག་གི་གནད་དོན་དེ་ལས། ང་ཚོ་རང་དབང་རྩོད་ལེན་གྱི་ཉེ་སར་བཅར་ཡང་། མཚོ་གླིང་འདིའི་མུན་ནག་དང་འཇིག་ཉེན་ལས་ཐར་བའི་རང་དབང་གི་སླད་དུ། ང་ཚོའི་ལས་གྲོགས་ཚོས་ང་ཚོ་ཅི་སྙམ་དུ་བསྐྱར་སྲིད་ལ། ང་ཚོར་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་མནར་གཅོད་དང་སྒྲིགས་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེས་ཆད་མ་གཏོགས། ཅི་གང་ཡང་མི་འཐོབ་སྲིད། ཡིན་ནའང་། ང་ཚོས་འདི་ལྟར་རང་འགུལ་གྱིས་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་དང་ཁེ་དབང་རྩོད་ལེན་བྱེད་དོན། ང་ཚོ་རང་དབང་རྟག་བརྟན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་ཏུ་འཚོ་ཞིང་གནས་ཐུབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

གལ་ཏེ་དུས་སྐབས་འདི་འདྲ་རང་གི་ཁེ་དབང་རྩོད་ལེན་གནང་མཁན་རེ་འགའ་ཙམ་ལས་མེད་ཚེ། ད་དུང་ཡང་རང་དབང་གི་འོས་འགན་འདི་སྣང་མེད་རྒྱ་ཡན་དུ་གཏོང་མཁན་ནི་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་སྲིད་ལ། དེིའི་རྗེས་སུ། རང་གི་ཁེ་དབང་བརྩོན་ལེན་བྱེད་མཁན་རེ་གཉིས་ཤིག་ལས་ཡོད་སྲིད་ཅིང་། མཚོ་ཁུལ་འདིར་རང་དབང་དང་དྲང་བདེན་གྱི་དཔལ་ཡོན་རིག་གནས་དར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་ཁག་པོ་རེད།

གླིང་ཕྲན་འདིར་ཟམ་མི་ཆད་པར་ཆག་གྲུམ་ཤོར་གི་ཡོད། གླིང་ཕྲན་འདིར་ཆག་གྲུམ་ཤོར་དོན་ཡང་། གྲོང་ཁྱེར་འདི་ཁྱོད་རང་དང་ང་རང་། ཡང་ན་ཁོ་རང་། སུ་ལའང་མི་དབང་བ་སྨོས་མ་དགོས། འོན་ཀྱང་མི་ཚང་མའི་འཆར་རྟོག་གི་མེ་ལོང་ཆག་གྲུམ་ཤོར་བའི་གླིང་ཕྲན་འདིའི་སྟེང་ལ་འཕྲོས་ཡོད།

གླིང་ཕྲན་འདིའི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་དང་། གླིང་ཕྲན་འདི་ལ་དགའ་མིན་སྡང་མིན་ལ་མ་བལྟས་པར། གྲོང་ཁྱེར་འདི་གར་མངའ་བའི་གཙང་ཆུ་དེ་ཐུན་མོང་གི་རྩོད་གླེང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་། གལ་ཏེ་རྩོད་གླེང་འདི་ཕན་ཚུན་བར་བསམ་ཤེས་གུ་ཡངས་དང་བགྲོ་གླེང་གྲོས་བསྡུར་གནང་བ་ཡིན་ན། གོང་མོས་འཆར་རྟོག་དེ་འདྲ། འགྲོ་བ་མིའི་རྨོངས་འཐོམ་མུན་ནག་ལས་སྒྲོལ་ཐུབ་པར་ཁོ་མོས་འདོད་དོ།།

 མ་རྩོམ་འབྲེལ་ཐག http://theoffingmag.com/department/essay/