བོད་མི་དང་ཡུ་གུར་བ་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བསྐྱོད་པར་དམ་དྲག

འདི་ཟླའི་ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཧོང་ཀོང་རང་དབང་གསར་ཁང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་རྟོག་ཚོགས་པ་(HRW)ཞེས་པའི་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་པའི་ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྔར་རྗེས་སུ་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཀག་སྡོམ་གྱི་སྲིད་ཇུས་སྤེལ་ཏེ། བོད་མི་དང་ཡུ་གུར་བ་གཙོས། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་དང་ཁོ་ཚོའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་བཅས་ལ་དམ་དྲག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྟབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་རྟོག་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཀག་སྡོམ་སྲིད་ཇུས་མྱུར་དུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག

ཡང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༢ ཉིན་བསྒྲགས་པའི་གནས་ཚུལ་ནང་བཀོད་དོན་ལྟར་ན། བོད་དང་ཡུ་གུར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་གི་ཡུལ་མི་ཚོས་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཟོ་བར་ཉུང་མཐར་ཡང་ལོ་ ༥ ལྷག་ལ་སྒུག་སྡོད་དགོས་པ་མ་ཟད། ཡུལ་མི་ཁ་ཅིག་ལ་རྒྱུ་མཚན་གསལ་བཤད་གང་ཡང་མེད་པར་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་འདུག གནས་ཚུལ་དེའི་ནང་མུ་མཐུད་བཀོད་དོན། སྤྱིར་བཏང་ཡིན་ན་རྒྱ་ནག་ཧན་གྲངས་མང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་ནང་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་ཞིག་ཉིན་ ༡༥ ནང་བཟོ་བཞིན་ཡོད་ནའང་། ཉེ་ལམ་ནས་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཟོ་བའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ། བོད་མི་ནང་བ་ཚོ་རྒྱ་གར་ནང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གསུངས་ཆོས་ཞུ་རུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡུ་གུར་ཁ་ཆེ་དང་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ཚོ་སུ་ཌེ་ཨ་ར་བྷེ་ཡ་ (Saudi Arabia) ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་མི་ཁའི་ (Mecca) ནང་མཆོད་མཇལ་དུ་འགྲོ་བ་སོགས། རྒྱ་ནག་ནང་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་གནས་སྐོར་མཆོད་མཇལ་དུ་བསྐྱོད་པར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་དམིགས་བྱ་གཙོ་བོ་དེ་ཡང་ཆོས་དད་ས་ཁུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་རྣམས་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་ནང་ཞུགས་པར་བཀག་འགོག་བྱ་ཆེད་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་ ༢༠༡༢ ལོར་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་བའི་ནང་། ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་གསུངས་ཆོས་དེ་ཡང་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྲིད་དབང་མགོ་སྟེང་སློག་འདོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་པ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་དགོས་ཚུལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་འདུག

གནས་ཚུལ་འདིའི་ནང་མི་སྒེར་དྲ་ཚིགས་གཉེར་མཁན་བོད་མི་ཞིག་གི་སྐད་ཆ་དྲངས་དོན། གཞིས་སྡོད་བོད་མི་ཞིག་ལ་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་རེག་རྒྱུ་དེ་ཡར་ལྷ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ཀྱང་དཀའ་སྡུག་ཆེ་ནི་རེད། འདི་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་ང་ཚོ་བོད་པ་ཚོར་བཟུང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལངས་ཕྱོགས་ཤིག་ཡིན་འདུག ཅེས་བཀོད་འདུག

༢༠༡༢ ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་མིའི་སྡོད་གནས་ས་ཁུལ་ཁག་ནང་དྲིལ་བསྒྲགས་སྒོས་ཡུལ་མི་དཀྱུས་མ་ཚོའི་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཙན་འཕྲོག་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཏེ། ད་ལྟའི་བར་ས་ཁུལ་དེ་དག་ནང་ཡུལ་མི་ས་ཡ་ ༣ ལྷག་གི་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་རྟོག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་ལྕམ་སོ་ཧྥེ་ཡ་རེ་ཆར་ཌི་སོན་ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོིའི་བསམ་པར་ཁོ་ཚོས་འཆར་གཞི་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བོད་མི་ཚོའི་ཡུལ་སྐོར་ལྗོངས་རྒྱུའི་ཁེ་ཐོབ་འཕྲོག་པ་དེས་བོད་ནང་སྔར་བས་བརྟན་ལྷང་ཡོང་བར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོར་ཡང་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་འདྲ་མཉམ་དུ་འཐོབ་པ་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱས་པ་ཡིན། ད་གཟོད་གཞི་ནས་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ངེས་རེད། ཅེས་ཟེར།

གནས་ཚུལ་བཀོད་གསལ་ལྟར་ན། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་རྟོག་ཚོགས་པའི་ངོས་ནས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཁག་ཐག་ལག་བསྟར་དགོས་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་ནང་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་ཆབ་སྲིད་འགུལ་རང་དབང་གི་ཐོབ་ཐང་ཐད་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩ་ཁྲིམས་དང་བསྟུན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་རུང་། རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་དེ་དོན་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པར། ཁོ་ཚོས་ཆོད་དད་ས་ཁུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཚོའི་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཀག་སྡོམ་བྱས་མེད་ལུགས་དང་། ལས་རིམ་འདི་ལ་འགོར་འགྱང་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཕྱི་སྐྱོད་ལག་འཁྱེར་བཟོ་བའི་སྙན་ཞུ་ཁག་ཅག་ལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་ཚུལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་གོང་བཀོད་གནས་ཚུལ་འདི་དག་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་ཡིག་ཆ་དང་གཞིས་སྡོད་བོད་མི་སོགས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ཡུལ་མི་ཁག་ཅིག་ལ་བཅར་འདྲ་ཞུས་པ་གཞིར་བཟུང་བ་ཡིན་ནའང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཐེངས་འདིའི་ཁུངས་འཕེར་གནས་ཚུལ་འཚོལ་བསྡུ་ལ་བཀག་འགོག་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་དགྲ་རུ་བཟུང་ ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་བསྐྱོན་བརྗོད་བྱས་འདུག་ལ། གནས་ཚུལ་འདི་ཉེ་ལམ་བོད་པའི་མི་གྲྭ་བ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞིང་གིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་དམ་དྲག་བྱེད་མུས་ཡིན་པར་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཏེ། རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བཏང་ནས་ཉིན་འགའི་རྗེས་སུ་སྤེལ་བ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་ད་ལོའི་བོད་མིའི་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་ངོ་རྒོལ་ལས་འགུལ་ཐེངས་དྲུག་པ་དེ་ཆགས་ཡོད་ལ། ༢༠༠༩ ལོ་ནས་ད་ལྟའི་བར་བོད་མི་ ༡༤༢ ལྷག་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ལས་འགུལ་ཁྲོད་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་འདུག

གནས་ཚུལ་འདིའི་ནང་མུ་མཐུད་བརྗོད་དོན། རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་དད་ས་ཁུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོ་ཚོ་མི་སེར་གྲལ་རིམ་གཉིས་པར་དབྱེ་གཅོད་བྱེད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་གིས་དྲག་པོའི་འཁོན་ལན་ཡང་སློག་གི་ཡོད། ཡང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་དང་ཞིན་ཅང་གཉིས་དམིགས་འབེན་དུ་བཟུང་སྟེ། རྒྱལ་ནང་གི་ཟིང་འཁྲུག་དང་ཁ་བྲལ་གྱི་བམས་སྦྱོར་བཅས་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱེད་ཆེད། དྲག་སྤྱོད་རིང་ལུགས་པར་ཡ་ལན་སློག་གི་ཡོད་ལ། ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡༣ ཉིན། རྒྱ་ནག་གི་ཉེན་རྟོག་པས་ “ཆོས་ལུགས་དམག་འཁྲུག་གི་འབོད་ཚིག”སྒྲོག་མཁན་ཞིན་ཅིང་ཡུ་གུར་བ་ (རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོ་ཚོ་ཁ་ཆེ་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པར་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད) གསུམ་དམར་གསོད་བཏང་བ་རེད། ཉིན་དེའི་སྔ་ཉིན་དགུང་ལོ་ ༦༥ སོན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་རིན་པོ་ཆེ་བཙོན་ནས་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་རེད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་འགལ་གཏོར་ཟིང་འཁྲུག་གི་ཉེས་འཛུགས་འོག་ལོ་ ༢༠ ནས་ ༡༣ རིང་གི་ཁྲིམས་ཆད་བཅད་པ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་པར་ཡ་ལན་སློག་པའི་བྱེད་ཐབས་དེ་དག་ནི་བོད་ནང་བརྟན་ལྷང་མ་ཡོང་བའི་འབྱུང་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་གཞུང་གིས་ཞིན་ཅང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཡུ་གུར་ཁ་ཆེ་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་དམ་དྲག་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཆོས་དད་ས་ཁུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་དམ་དྲག་བྱེད་བཞིན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་རེད།