ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོ་ནས་ད་ལྟའི་བར་སོ་མ་ལེ་ཡ་རྒྱལ་ནང་གི་དུས་ཟིང་ཁྲོད་རང་དབང་གསར་འགོད་པ་ ༡༡༨༩ དམར་གསོད་བཏང་ཡོད་འདུག
ཁ་སང་ནེའུ་ཡོག་དུས་བབ་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། སང་ཉིན་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་ཉིན་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་རང་དབང་ (WPFD) གི་ཉིན་མོ་ཡིན་པ་དང་སོ་མ་ལེ་ཡ་ (Somalia) རྒྱལ་ནང་དུ་གསར་འགོད་པའི་ཚེ་སྲོག་གི་འཇིག་ཉེན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ་ཌུལ་ཡར་ (Dulyar) ལགས་ཀྱིས། བདུན་ཕྲག་སྔོན་མར་སོ་མ་ལེ་ཡའི་རྒྱལ་ས་མོ་གྷ་ཌེ་ཤཱུ་ (Mogadishu) ནང་ཡོད་པའི་སོ་མ་ལེ་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་ (Horn Cable TV) གི་གསར་འགོད་པ་ཚོ་ལས་ཀར་འགྲོ་བའི་ལམ་བར་ནས་ལག་ཏུ་མེ་མདའ་ཐོགས་པའི་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་པ་ཞིག་གིས་གསར་འགོད་པ་ཚོའི་རླངས་འཁོར་ཐོག་མེ་མདའ་བརྒྱབ་སྟེ་འཇིགས་སྐུལ་བཏང་བ་ནས་བཟུང་། སོ་མ་ལེ་ཡ་རྒྱལ་ནང་དུ་ཉིན་རེ་བཞིན་གསར་འགོད་རང་དབང་གི་འཇིག་ཉེན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཁ་སང་རེས་གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་ངའི་ལག་འཁྱེར་ཁ་པར་ནང་བརྡ་འཕྲིན་ཞིག་འབྱོར་བའི་ནང་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མུ་མཐུད་གསར་འགོད་ལས་རིགས་བསྒྲུབ་ཚེ། ང་ཚོ་ཁྱོད་གསོད་དུ་ཡོང་ཞེས་འཇིགས་སྐུལ་བཏང་རྗེས། ང་ལས་ཁུངས་ནས་ཕྱིར་ཡུལ་ལའང་འགྲོ་མ་ཕོད་པར་ལས་ཁུངས་ནང་སྡོད་དགོས་བྱུང་ཡོད་སྐོར་དང་། ང་ཚོས་སྲིད་གཞུང་དང་ངོ་ལོག་ཤོག་ཁག་གཉིས་ཀྱི་གཉའ་གནོན་ལས་ཐར་ཐུབ་པའི་རེ་འདུན་བཅངས་ཡོད་ཀྱང་། གསར་འགོད་པའི་ཚེ་སྲོག་གི་འཇིག་ཉེན་མུ་མཐུད་འབྱུང་མུས་རེད། ཡིན་ནའང་ངས་འཇིག་ཉེན་འདི་ལ་མ་བལྟས་པར་མུ་མཐུད་གསར་འགོད་ལས་རིགས་ལ་ཞུགས་ཏེ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་བང་ཆེན་ཞིག་བྱེད་འདུན་ཡོད། ཅེས་སོགས་བརྗོད་འདུག
གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ (HRW) ཚན་པས་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏོན་པའི་ནང་། སོ་མ་ལེ་ཡ་རྒྱལ་ནང་གི་གསར་འགོད་པ་ཚོར་འཇིགས་སྐུལ་དང་དམར་གསོད་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་ནའང་། ཉེན་རྟོག་རུ་ཁག་ནས་གསར་འགོད་པའི་བདེ་འཇགས་ལ་རྟོགས་ཞིབ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་མེད་སྐོར་བརྗོད་ཅིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་སྲུང་སྐྱོབ་ལྷན་ཚོགས་ (CPJ) ནས་སོ་མ་ལེ་ཡ་རྒྱལ་ནང་གི་དུས་ཟིང་ཁྲོད་དུ་ ༡༩༩༢ ལོའི་ནས་ད་ལྟའི་བར་རང་དབང་གསར་འགོད་པ་ ༡༡༨༩ དམར་གསོད་བཏང་ཡོད་པ་དང་། ༢༠༡༥ ལོའི་གསར་འགོད་རང་དབང་ལ་འཇིག་ཉེན་ཆེ་ཤོས་དེ་སི་རི་ཡ་ (Syria) ཆགས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ཡུལ་ལུང་དེ་གར་ད་ལྟའི་བར་རང་དབང་གསར་འགོད་པ་ ༨༢ དམར་གསོད་བཏང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན། ཊུར་ཀིའི་རྒྱལ་ནང་གི་ཟིང་འཁྲུག་དང་སྒེར་གཅོད་སྲིད་གཞུང་གི་སྟངས་འཛིན་འོག གསར་འགོད་རང་དབང་གི་གནས་སྟངས་སྡུག་ཏུ་ཕྱིན་ཏེ། ཡུལ་དེ་གར་ཡང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་འགོད་རང་དབང་གི་ཉིན་མོ་སྲུང་གཙི་མི་ཆོག་པ་མ་ཟད། ད་ལོ་གཅིག་པུར་རང་དབང་འགོད་པ་ ༧༢༠ གསར་འགོད་ལས་རིགས་ཁག་ནས་ཕྱིར་བཏང་སྟེ། གཞུང་སྒེར་གཉིས་ཀྱི་གནས་འཕྲིན་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ ༡༠༠,༠༠༠ སྒོ་རྒྱག་ཏུ་བཅུག་ཡོད་སྐོར་སོགས་འཁོད་འདུག
གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། ༡༩༩༡ ལོར་སོ་མ་ལེ་ཡ་རྒྱལ་ནང་གི་དུས་ཟིང་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་། སྲིད་གཞུང་གི་འཇིགས་སྐུལ་དང་ངོ་ལོག་ཤོག་ཁག་གི་འཐབ་འཛིང་ཁྲོད་རང་དབང་གསར་འགོད་པ་ཁྱོན་ ༡༡༨༩ དམར་གསོད་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། སོ་མ་ལེ་ཡ་རྒྱལ་ནང་གི་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་མང་ཆེ་བ་ཨ་ཧྥི་རེ་ཁ་མཉམ་འབྲེལ་དམག་དཔུང་གི་སྲུང་སྐྱོབ་རམ་འདེགས་འོག་ཡོད་ན་ཡང་སོ་མ་ལེ་ཡ་སྲིད་གཞུང་དང་ངོ་ལོག་ཤོག་ཁག་གཉིས་བར་གྱི་འཐབ་འཁྲུག་མུ་མཐུད་འབྱུང་མུས་ཡིན་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།
