གཟའ་འཁོར་འདིའི་ནང་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་འབྱོར་བའི་ཡུལ་གྱར་བ་ ༤༠,༦༦༠ ཡོད་པ་དང་མཚོ་ཐོག་ནས་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་བའི་མི་གྲངས་ ༩༠༠ ནས་ ༧༠༠ ཡས་མས་ཟིན་གྱི་ཡོད་འདུག
དེ་རིང་ཨེ་ཕེ་གསར་ཁང་གིས་གནས་ཚུལ་སྤེལ་བ་ལྟར་ན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པས་ཤོག་ངོས་སོ་ལྔ་ཅན་གྱི་གནད་བསྡུས་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏོན་ཏེ་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང་ཊུར་ཀི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་གྷི་རེ་སིའི་གླིང་ཕྲན་ཁག་ཏུ་འབྱོར་བའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོ་ཕྱིར་ཊུར་ཀིའི་རྒྱལ་ནང་དུ་སློག་པ་ནི་ཁྲིམས་འགལ་དང་མིའི་བརྩི་ཐང་ལ་རྡོག་རོལ་བཏང་བ་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ཨེ་ཤེ་ཡའི་དབུས་ཁུལ་དང་ཡུ་རོབ་གླིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་རྗོན་ཌལ་ཧུ་སིན་ (John Dalhuisen) ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ཞི་ལྷིང་མེད་པའི་འབད་བརྩོན་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ངོས་ནས་སྐྱབས་བཅོལ་བ་འགོག་སྡོམ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མི་མཐུན་ཞིང་། ཡུ་རོབ་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པས་རང་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཊུར་ཀིའི་རྒྱལ་ནང་དུ་འབྱུང་བཞིན་པའི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་ལོག་འགྲེལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་ཅིང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པས་ཊུར་ཀིའི་རྒྱལ་ནང་དུ་སྐྱབས་བཅོལ་བར་སྣེ་ལེན་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཤུགས་དང་བདེ་འཇགས་གང་ཡང་མེད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། དེང་སྐབས་ཊུར་ཀིའི་སྲིད་གཞུང་གིས་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ས་ཡ་ ༣ ལ་སྣེ་ལེན་བྱས་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་སི་རི་ཡའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ས་ཡ་ ༢.༧༥ ཡོད་པ་དང་། ཊུར་ཀིའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྲོས་ཆོད་གཞིར་བཟུང་ཐོག་མུ་མཐུད་སྐྱབས་བཅོལ་བར་སྣེ་ལེན་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཅིང་། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ ༢༠ རྗེས་སུ་ཊུར་ཀི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གྷི་རེ་སིའི་གླིང་ཕྲན་ཁག་ཏུ་འབྱོར་བའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ཚོ་ཕྱིར་ཊུར་ཀིའི་རྒྱལ་ནང་དུ་ལེན་འཆར་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ལྟར་ཊུར་ཀིའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཡུ་རོབ་མཐུན་གྱི་རོགས་དངུལ་ཡུ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་ ༦ དང་རང་དབང་འགྲུལ་སྐྱོད་ཀྱི་མཐོང་མཆན་སོགས་རག་ཐབས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་འདུག
གཞན། གཟའ་འཁོར་འདིའི་ནང་ཡུལ་བྱོལ་བ་ ༤༠,༦༦༠ ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་འབྱོར་ཡོད་ནའང་། རེས་གཟའ་པ་སངས་ཉིན་ཡུལ་བྱོལ་བ་ ༧༠༠ ཙམ་ཡོད་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་གྷི་རེ་སིའི་གླིང་ཕྲན་ཁ་རི་ཊི་ (Crete) ནང་ནུབ་པའི་གྲས་ནས་མི་ ༢༥༠ སྐྱོབ་ཐུབ་ཡོད་ནའང་། ད་དུང་ཡུལ་གྱར་བ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བོར་བརླག་ཐེབས་ཡོད་པ་དང་། ཉེ་ལམ་ནས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནང་སྐྱབས་བཅོལ་དུ་ཡོང་མཁན་མང་ཆེ་བ་སུ་ཌན་ (Sudan) དང་ནེ་གྷི་རེ་ཡ་ (Nigeria)། ཨི་རེ་ཊ་རི་ (Eritrea) སོགས་གཙོས་པའི་ནུབ་ཨ་ཧྥི་རེ་ཁའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ཡིན་ཞིང་། ཡུལ་བྱོལ་བ་དེ་ཚོས་ལེ་བྷི་ཡའི་ (Libya) གྲོང་ཁྱེར་སབ་བྷ་ར་ཐ་ (Sabratha) ནས་ཨ་སྒོར་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་བྱིན་ཏེ་གླས་པའི་གྲུ་གཟིངས་མང་ཆེ་བ་མཚོ་ཐོག་ནག་ཚོང་གཉེར་མཁན་ཚོའི་གྲུ་གཟིངས་ཡིན་པ་དང་། ནག་ཚོང་གཉེར་མཁན་ཚོས་མཚོ་ལམ་ནས་ཡུལ་བྱོལ་བའི་གྲས་ཀྱི་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་དང་བུད་མེད་ཚོར་བཙན་གཡེམ་དང་མནར་གཅོད་གཏོང་མུས་ཡིན་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།
