ཚཱའི་ཡི་བཟོད་གསོལ་གྱིས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་དེང་རབས་རྣམ་པར་སྣེ་འདྲེན་པའི་ཐེ་ཝན་གྱི་གོ་ས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་།

རྩོམ་པ་པོ། ཀེ་རི་སྦོ་རོན།
སྒྱུར་པ་པོ། ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།

རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་མི་རིགས་སྲིད་བྱུས་ཀྱིས་ཚཱའི་ཡི་བཟོད་གསོལ་ནས་བསླབ་བྱ་རེ་ཟུང་ཞིག་བླང་ཐུབ།

ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཐེ་ཝན་མཚོ་གླིང་གི་གདོད་མའི་མི་རིགས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཝན་སྲིད་འཛིན་ཚཱའི་ཨིན་ཝེན་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་བཟོད་གསོལ་ཞུས་པ་དེ་ནི་ཐེ་ཝན་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་དང་གོ་ལ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་དེང་རབས་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེས་ཧན་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་(རྒྱ་ནག་གི་མི་འབོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༩༣ དང་། ཐེ་ཝན་ལ་མཚོན་ན་བརྒྱ་ཆ་ ༩༧ བརྒལ་ཡོད་)སྡེར་གཏོགས་པར་ངོས་འཛིན་པའི་ཚོགས་སྡེ་དག་གི་ནང་དུ་ཤིན་ཏུ་ནས་ཚོར་བ་ཟབ་ཅིང་། རྩོད་གཞི་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་དང་དེར་གདོང་ལེན་བྱེད་མགོ་ཚུགས་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཁག་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ནི་རྒྱུན་དུ་ནས་དོགས་མི་བདེ་ཞིང་ཆ་མི་སྙོམས་པའི་གནས་སྟངས་ཀྱང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད།

ཐེ་ཝན་གྱི་གདོད་མའི་མི་རིགས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་སྡེ་ཁག་ ༡༦ ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོར་ལོ་རྒྱུས་དམིགས་བསལ་བ་རེ་ཡོད། ཁག་ཅིག་ནི་ནེའུ་ཛིའི་ལན་ཌི་ཡི་མཱའོ་རི་སི་མི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་སྡེ་ཁག་གཅིག་མཚུངས་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཙམ་གི་གོང་ནས་བྱུང་བའི་རང་མི་རིགས་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཁྱད་ནོར་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད། ཁོང་ཚོས་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཞི་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་ཐེ་ཝན་མཚོ་འགག་གི་ཕ་རོལ་ནས་ཡོང་བའི་གཞིས་སྡོད་བྱེད་མི་རྣམས་ཀྱི་ལག་ནས་གདུག་རྩུབ་དང་དྲང་བདེན་མིན་པའི་མནར་གཅོད་མྱངས་ཡོད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་ ༡༩༤༨ དང་ ༡༩༤༩ ནང་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་ནང་གི་སྡེ་གཟར་གྱི་དམག་འཁྲུག་ནང་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཅཱང་ཀེ་ཤེག་གི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམག་མི་ཕོན་ཆེ་ཞིག་ཐེ་ཝན་ཏུ་གནས་སྤོ་བྱས་རྗེས་ཁོང་ཚོའི་སྟེང་དུ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་དྲག་གནོན་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཡོད།

ཅཱང་གིས་མཚོ་གླིང་འདི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཙམ་རིང་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་རིང་ “གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་བར་ཆམ་མཐུན་དང་འདྲ་མཉམ་” ཞེས་འབོད་པའི་སྙན་འཇེབས་ལྡན་པའི་བརྗོད་ཚིག་ནས་འདྲ་མཉམ་མེད་པའི་གནས་སྟངས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ངོ་མའི་ནང་ཞུགས་པའི་ནང་ཁོས་རང་ཉིད་རང་གི་དགྲ་བོ་མཱོ་ཙེ་ཏུང་ལས་བཟང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཐུབ་མེད། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་མནར་གཅོད་མྱངས་ཡོད། སྔར་སོང་གི་རྣམ་པ་དེའི་རྗེས་ཤུལ་ནི་དེང་གི་དུས་སུའང་རྒྱུན་མཐུད་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ནང་མཚོ་གླིང་དེའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཚབ་མཚོན་མི་སྣ་དང་། རྒྱུ་ནོར་གྱི་ཚད་གཞི། ཚེ་ཚད་བཅས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཧན་མི་རིགས་ལས་ཧ་ཅང་གིས་དམའ་བ་ཡོད་པ་ལས་རྟོགས་ཐུབ། ཚཱའི་ཨིན་ཝེན་གྱི་རྨོ་ལགས་ནི་པཱའི་ཝན་འཚོ་པའི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་སྟབས། ཚཱའི་ཡི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཁོ་རང་གི་ཕ་མེས་ཀྱི་ཁྱད་ནོར་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། བྱ་སྤྱོད་དེས་ད་དུང་ཐེ་ཝན་གྱི་མང་གཙོའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ད་ཆ་འདས་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ཤིན་ཏུ་ནས་ཚོར་བ་ཟབ་ཅིང་། རྩོད་གཞི་ཆེ་བའི་གནད་དོན་འགའ་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་མགོ་ཚུགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པའི་གོ་བརྡ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད། ལངས་ཕྱོགས་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་གནས་སྟངས་ལས་འགལ་བ་ལྟག་སྤྲོད་དུ་གནས་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་སྐམ་སའི་ནང་གནད་དོན་དེའི་ཐོག་གླེང་སློང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ད་དུང་ཡང་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གི་རྗེས་སུ་ལུས་ཡོད་ལ། མི་རིགས་དང་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་ཐད་གླེང་སློང་བྱ་འདོད་ཡོད་མཁན་ཚོར་ཉེས་ཆད་དྲག་པོའི་ཡ་ལན་གྱིས་བསུ་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། ཡུ་གུར་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཨི་ལྷམ་ཀྲོ་ཀྲི་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་དྲང་གཞག་ལུགས་མཐུན་གྱི་ལྟ་སྐྱོང་ཞིག་དགོས་སྐོར་གྱི་གཏམ་བཤད་བྱེད་ཐབས་བྱས་སྐབས་བཙོན་འཇུག་གི་ཉེས་ཆད་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོས་ཁ་བཀག་ཡོད་ཅིང་། ཐ་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྱིམ་མི་རྣམས་ལའང་ཉེས་ཆད་ཕོག་པའི་སྐྱེ་བོ་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ཡོངས་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད།

གནད་དོན་དེ་ནི་ཧང་ཅང་ཆེན་པོ་གཅིག་རེད། རྒྱ་ནག་གི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་ཐོག་ལ་ཧན་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་སྟངས་ནི་གླེང་སློང་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་ཆེས་མུན་ནག་གི་གནད་དོན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ནང་སོག་མངའ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་སོག་པོ་མི་རིགས་ཀྱིས་ ༡༩༦༦ ལོ་ནས་མགོ་བཙུགས་ཏེ་རིང་གནས་གསར་བརྗེའི་ནང་སྐྱི་གཡའ་བའི་སྡུག་སྦྱོང་མྱངས་ཡོད་ཅིང་། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་བཏོན་པའི་གཞུང་འབྲེལ་གྲངས་ཐོར་གཞིགས་ན་སྐབས་འདིར་མི་ ༢༠,༠༠༠ ལས་བརྒལ་བ་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་ཡོད། ཁ་ཆེ་རྣམས་ལ་བཙན་ཤེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕག་ཤ་བཟའ་རུ་བཅུག་ཡོད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་དགོན་པ་རྣམས་སྒོ་བརྒྱབ་པ་མ་ཟད་མང་དག་ཅིག་ནི་རྩ་གཏོར་དུ་བཏང་ཡོད། དེང་སང་གི་དུས་སུའང་རྒྱ་ནག་གི་ངོས་འཛིན་ཡོད་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ ༥༥ ནང་དབུལ་ཕོངས་དང་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཅིག་མཚུངས་སུ་གནས་ཡོད། གནད་དོན་དེ་དག་ཐོག་སྲིད་གཞུང་གི་འགན་ཁུར་ལན་འདེབས་ཐོབ་ཐབས་བྱེད་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཀུན་སློང་གི་འོག་ནས་བརྩམས་པའི་ཁ་བྲལ་བའི་རྒོལ་བརྡུང་ཞིག་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་ངེས་པའི་ཉེན་ཁ་དང་དུ་ལེན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་ལྟ་ཞོག་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གི་ནང་དུའང་རང་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་། ཁོང་ཚོས་མྱངས་པའི་དཀའ་སྡུག་རྣམས་ལ་ཚཱའི་ཡི་རྣམ་པ་དང་ཆ་མཚུངས་པར་པེ་ཅིན་གྱིས་བཟོད་གསོལ་ཞུ་སྲིད་པའི་ལྟ་ཚུལ་ནི་ད་ལྟའི་ཆར་བློ་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད།

ཚཱའི་ཡི་བཟོད་གསོལ་ནི་ཐེ་ཝན་མཚོ་འགག་གི་ཕ་རོལ་དུ་དྲིལ་བསྒྲགས་རྒྱ་ཆེན་ཞིག་མི་བྱེད་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་མོད། དེ་ནའང་དེ་ནི་ཐེ་ཝན་གྱི་རྒྱ་རིགས་ཙམ་དུ་མ་ཟད་རྒྱ་རིགས་ཡིན་ནོ་ཅོག་ལ་གནད་འགག་ལྡན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་ལས་འགུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད། དེས་ཧན་རྒྱ་རིགས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཚོགས་སྡེ་ཞིག་གི་ནང་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་བརྒལ་བའི་རིང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཁག་རྣམས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། དེའི་ཐད་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱ་མགོ་ཚུགས་ཏེ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགའ་ལ་ཁས་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད། འདིའི་ནང་ཨོ་སི་ཀྲོ་ལི་ཡའི་སྲིད་བློན་ཀེ་ཝིན་རུ་ཌ་ལྟ་བུའི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་ཚཱའི་ལ་བློ་སྟོབས་སྦྱིན་ཡོད་སྲིད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ༢༠༠༨ ལོར་སྲིད་བློན་དུ་བསྐོ་བཞག་སྐབས་རུ་ཌ་ཡིས་(ཨོ་སི་ཀྲོ་ལི་ཡའི་)རྒྱལ་ཁབ་དེའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་རྣམས་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་བཟོད་གསོལ་ཞུ་རྒྱུར་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་དེ་ནི་བློ་སྟོབས་ལྡན་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། ཕལ་ཆེར་ཁོང་རང་སྲིད་བློན་དུ་འཁོད་སྐབས་ཀྱི་གལ་འགངས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་གྲས་སུ་གཏོགས་ཡོད་པ་རེད།

ཚཱའི་ཡི་ཐག་གཅོད་དེའང་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གཅིག་མཚུངས་ཆགས་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རེད། འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་བཞིའི་རིང་ཐེ་ཝན་གྱིས་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་དེང་རབས་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པའི་གདོང་སྣེ་དྲངས་ཡོད། ༡༩༨༠ ནང་དྲག་པོའི་ཁྲིམས་གཞི་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་པ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ནང་གུ་ཡངས་ཀྱི་སྟོང་ཆ་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྣ་མང་རང་བཞིན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་དང་ལེན་བྱེད་ཚད་ཀྱང་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཡོད། འདིས་མཐར་ ༡༩༩༦ ལོར་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་སྣ་མང་ལྡན་པའི་འོས་བསྡུ་བྱས་ཏེ་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་འོས་བསྡུའི་ཐོབ་ཐང་ཐེངས་དང་པོར་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད་ལ། ༢༠༠༠ ལོར་ཐེངས་དང་པོར་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་གཅིག་ནས་གཞན་ལ་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་འཕོ་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། ༢༠༡༦ ལོའི་བཟོད་གསོལ་དེས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་དེའི་ནང་མཚམས་རྟགས་གཞན་ཞིག་འགོད་པ་རེད།

དེ་ལྟར་ནའང་ཨོ་སི་ཀྲོ་རི་ཡ་དང་ཨ་རིས་འདས་པའི་ནང་རང་ཉིད་ཀྱི་མི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཁག་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་རྣམས་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་ཐད་འགྲིག་འཇགས་བྱས་ཡོད་པས་ཚཱའི་ཡིས་གནད་དོན་དེའི་གལ་གནད་རང་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་ཨོ་སི་ཀྲི་རི་ཡ་དང་ཨ་རི་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ལ་མནོ་བསམ་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ཨ་རིས་ཐེངས་དང་པོར་མི་རིགས་ནག་པོ་ཡིན་པའི་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པ་དེས་ཨ་རིའི་ནང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཁག་དབར་དུ་གནས་པའི་དོགས་མི་བདེ་བའི་གནས་སྟངས་རྣམས་འགྲིག་འཇགས་ཐུབ་མེད་པར། འདས་པའི་ལོ་ངོ་འགའ་ཞིག་གི་ནང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྡན་པའི་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་དང་། མེ་མདའ་བརྒྱབ་པ། བརྡུང་རྡེག་སོགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཇེ་ཆེར་ཕེལ་ཡོད། ཨོ་སི་ཀྲོ་རི་ཡའི་ནང་དུ་གདོད་མའི་མི་རིགས་རྣམས་ཀྱིས་ད་དུང་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་མྱོང་བཞིན་ཡོད་ལ། འདས་མ་ཐག་པའི་ཟླ་བའི་ནང་ཕྱིར་ཐོན་པའི་བྱང་ཕྱོགས་མངའ་ཁུལ་ནང་དུ་བཙོན་པ་རྣམས་ལ་སྐྱི་གཡའ་བའི་མནར་གཅོད་བཏང་བའི་དཔང་རྟགས་དེ་ནི་ཆེས་ཉེ་དུས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་དེ་ཆགས་ཡོད་པས། རུ་ཌ་ཡི་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོས་གདོད་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་རྣམས་ལ་ད་དུང་ཡང་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད།

ཚོགས་སྡེ་གང་རུང་ཞིག་གི་ནང་མི་རིགས་ཀྱི་སྡེ་ཁག་བར་དུ་བྱུང་བའི་འབྲེལ་བ་རྣམས་ལ་བསྐྱར་བཅོས་དང་སྲ་བརྟན་གཏོང་བའི་ལམ་བུའི་ཐོག་ཏུ་བསྐྱོད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་ནི་དུས་སྐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད། འདས་དུས་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེ་ནི་དཀའ་ཚེགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ངལ་དུབ་ཀྱིས་མནར་བའི་འགྲུལ་བཞུད་ཅིག་བྱ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཚཱའི་ཡི་ཐེ་ཝན་གྱིས་མ་མཐར་ཡང་འགྲུལ་བཞུད་དེ་བྱེད་མགོ་ཚུགས་པའི་སྙིང་སྟོབས་དང་ཆོད་སེམས་དེ་བསྟན་ཡོད་པས། དེ་ལ་ང་ཚོས་བསྔགས་བརྗོད་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས།

ཨིན་ཡིག་གི་མ་རྩོམ་དྲ་གནས་ཁ་བྱང་ http://tibet.net/2016/08/tsais-apology-strengthens-taiwans-place-at-front-of-chinese-modernity/ ཐོག་གཟིགས་པར་འཚལ།