ཨོ་སི་ཊིར་ལེ་ཡའི་ཉམས་ཞིབ་པ་སྐུ་ཞབས་ལ་ཧྥེ་ཊི་ལགས་ཀྱིས་དེང་སྐབས་བོད་ཁུལ་དུ་འཕྲད་བཞིན་པའི་དཀའ་ངལ་གསར་བ་ཁག་ཅིག་དང་། དེས་བོད་མི་ཚོའི་ཐུན་མོང་གི་ཐོབ་ཐང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་དཔྱད་གླེང་གནང་སོང་།
དེ་རིང་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༢ པའི་ཐོག་དྷ་ས་ནོར་བུ་གསོལ་མགྲོན་ཁང་གི་ཚོངས་ཁང་དུ་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་གོ་སྒྲིག་འོག་ཨོ་སི་ཊིར་ལེ་ཡའི་ཉམས་ཞིབ་པ་དང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་མཁན་སྐུ་ཞབས་གྷ་བྷེ་རིལ་ལ་ཧྥེ་ཊི་(Gabriel Lafitte) ལགས་ཀྱིས་ “བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཐང་ལས་འདས་བའི་ཐུན་མོང་གི་ཐོབ་ཐང་གླེང་བ” ཞེས་པའི་བརྗོད་ཐོག་དཔྱད་གླེང་སྒྲོག་སྦྱང་གནས་སོང་།
སྐུ་ཞབས་གྷ་བྷེ་རིལ་ལ་ཧྥེ་ཊི་ལགས་ཀྱིས། ད་ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ལོ་ལྔ་རེའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི་ ༡༣ པའམ་ “ལྔ་ཚན་བཅུ་གསུམ”ཞེས་པ་མགོ་བཙུགས་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༣༠ བར་ཆུ་མཛོད་ ༡༨༡ འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་བའི་འཆར་གཞི་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁམས་དཀར་མཛེས་དང་ཨ་མདོ་རྔ་བ་ས་ཁུལ་ནས་འབྲུ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུན་རྒྱ་ནག་བྱང་ཕྱོགས་དང་རྨ་ཆུའི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གི་སོལ་རླངས་རྫས་འགྱུར་བཟོ་གྲྭ་མང་པོར་མཁོ་འདྲེན་བྱ་འཆར་ཡོད་པ་དང་། ཁམས་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ནས་མི་འགྱང་བར་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་མཛོད་རིང་ཤོས་དེ་རྒྱག་རྒྱུའི་ལས་གཞི་མགོ་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། ཆུ་མཛོད་དེའི་ཟབ་ཚད་ལ་མི་ཊར་ ༣༡༨ ཡོད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་བྱུང་།
ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཁུལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་གི་ཡོད་ལུགས་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་ནའང་། དོན་དངོས་སུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཁུལ་གྱི་འབྲོག་སྡེ་མང་པོ་གྲོང་ཁྱེར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་སྒྱུར་བཞིན་པ་དེས། དེ་སྔོན་གྱི་འབྲོག་སྡེ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་རང་བྱུང་འཚོ་གནས་ལ་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཏེ། དེང་སྐབས་འབྲོག་ཁུལ་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཆུ་མཛོད་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་མཁན་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གིས། འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་དེ་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་མ་ཟད། དེས་བོད་མིའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བར་ཁེ་ཕན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་སོང་།
གཞན། ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཁུལ་དུ་ཆུ་མཛོད་མང་པོ་རྒྱག་པ་དང་། འབྲོག་སྡེ་མང་པོ་བཙན་གྱིས་གནས་སྤོར་དུ་འཇུག་བཞིན་པ་དེ་ནི་གཞི་རྩའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་འགལ་ཡོད་སྟབས། བོད་མི་ཚོར་ངེས་པར་དུ་ས་ཆའི་བདག་དབང་དང་ཁོར་ཡུག་བདེ་འཇགས། བཟའ་བཏུང་གི་བདེ་འཇགས་སོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་སྤྲོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་མི་ཚོར་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་དེ་དག་སྤྲད་པ་ཡིན་ན། བོད་མིའི་འཚོ་གནས་དང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སོགས་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པ་ཡིན་སྐོར་སོགས་བརྗོད་སོང་།
སྐུ་ཞབས་ལ་ཧྥེ་ཊི་ལགས་ནི་འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༣༠ ལྷག་རིང་བོད་དོན་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་བ་མ་ཟད། ཁོང་ནི་བོད་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་གནང་མཁན་མི་སྣ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོར་ཁོང་གིས་ “བོད་གཏོར་བརླག རྒྱ་ནག་གིས་འཛམ་གླིང་ཡང་སྟེང་གི་རང་བྱུང་ལ་དོ་དམ་བདག་ཉར” “Spoiling Tibet: China and Resource Nationalism at the Roof of the World”ཞེས་དཔེ་དེབ་ཅིག་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དཔེ་དེབ་དེའི་ནང་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་ཁུལ་གྱི་གསེར་དང་ཟངས། དངུལ་དང་ཞ་ཉེ་སོགས་ཀྱི་གཏེར་རིགས་མང་པོ་སྔོག་འདོན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་བཀོད་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།
