དེ་རིང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐབས་བཅུ་དྲུག་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་མཐའ་མའི་ལས་ཉིན་གཉིས་པའི་སྔ་དྲོར། སྤྱི་འཐུས་ཁག་ཅིག་ནས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་ཐོག་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བགྲོ་གླེང་གནང་སྐབས། བཙན་བྱོལ་ནང་གནས་སྡོད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ནང་གི་བོད་མི་རྣམས་ལ་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་བྱེད་དགོས་ན་མཐུན་སྒྲིལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་དགོས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་ནང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་བསྡུ་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་འདིར་བོད་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱིས་ལས་འགུལ་མང་ཙམ་སྤེལ་ཐབས་དགོས་སྐོར་དང་། གྲོས་ཚོགས་ར་བའི་ནང་དབུ་མ་དང་རང་བཙན་གྱི་རྩོད་གླེང་གི་དགེ་སྐྱོན་སོགས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་བྱུང་སོང་།
དེ་ཡང་བགྲོ་གླེང་གི་ཐོག་མར་སྤྱི་འཐུས་ཚེ་རིང་ལྷ་མོ་ལགས་ཀྱིས། གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་གྲོས་འཆར་ཞེས་པ་དོན་དུ་ང་ཚོས་བོད་ནང་གི་མི་མང་ཚོའི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཡོད་ཟེར་ནས་གདེང་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་བོད་ནང་གི་མི་མང་གིས་ཚུར་ང་ཚོ་ལ་རེ་བ་དང་གདེང་འཇོག་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་མེད་ཐོག་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཅེས་དང་། བོད་ནང་གི་མི་མང་གིས་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་བཙན་བྱོལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་བརླག་འགྲོ་ཡི་མེད་ནའང་། རིམ་གྱིས་ང་ཚོར་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ཆུང་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་མཐོང་གི་འདུག་ལ། དྲ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ནང་བོད་ནང་གི་ཤེས་ཡོན་ཅན་རེ་ཟུང་གིས་དེ་འདྲའི་སྐད་ཆ་ལབ་ཀྱི་འདུག ༧གོང་ས་མཆོག་ནས་འདས་པའི་ལོ་ ༦༠ ནང་སྐུ་ལས་ཚད་མེད་བསྐྱོན་ནས་ང་ཚོ་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་དེ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་བཟོས་པ་ཞིག་ཆགས་པ་རེད། བོད་སིལ་བུར་འཐོར་རྗེས་ད་ལྟ་ནང་བཞིན་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་ངོས་འཛིན་དང་མཐུན་སྒྲིལ་གྱི་ལ་རྒྱ་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ཚང་མས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་དངོས་ཡོད་ཀྱང་རེད། འོན་ཀྱང་འདས་པའི་ལོ་ཁ་ཤས་ནང་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་གང་འདྲ་ཆགས་སོང་། ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོལ་ཁ་ཕྱོགས་ཞེན་གྱི་གནས་སྟངས་འདི་ཚང་མས་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འདི་ཧ་ཅང་ཐབས་སྐྱོ་པོ་རེད། འདི་མུ་མཐུད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ན་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ནུས་པ་དང་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་དེ་ཁ་འཐོར་དུ་འགྲོ་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་རེད་བསམ་གྱི་འདུག ཆོལ་ཁ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཐེན་འཁྱེར་དང་ཕྱོགས་ཞེན་དེ་ཚོ་ནད་དུག་ལྟ་བུ་ཆགས་འདུག ངས་བལྟས་ན་ད་ལྟའི་ཏོག་དབྱིབས་ནད་ཡམས་ལས་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆོལ་ཁ་ཕྱོགས་ཞེན་གྱི་འཐེན་ཁྱེར་དེ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་མཐོང་གི་འདུག ཅེས་གསུངས་སོང་།
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ལོར་རྒྱ་ནག་ནང་འཚོག་གཏན་ཁེལ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དང་འབྲེལ་ནས་བོད་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་སྐབས་བསྟུན་ལས་འགུལ་སྤེལ་དགོས་སྐོར་ལ་སྤྱི་འཐུས་བསམ་གཏན་ཆོས་སྒྲོན་ལགས་ཀྱིས། དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་རྒྱ་ནག་ནང་ཨོ་རྩལ་ཚོགས་སྐབས་བོད་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ། མི་མང་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ཐོག་ནས་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤེལ་ཡོད་པ་ལྟར། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་ནང་ཨོ་རྩལ་འཚོག་རྒྱུུར་ལོ་ ༡ མ་གཏོགས་མེད་སྟབས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་ནས་གྲ་སྒྲིག་དགོས་གལ་ཆེ་སྐོར་གསུངས་སོང་ལ། ཁ་སང་ཡང་སྤྱི་འཐུས་སྐོར་ཞིག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཨོ་རྩལ་དང་སྟབས་བསྟུན་ནས་བོད་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་དགོས་པའི་དགོངས་ཚུལ་བཏོན་གནང་སོང་།
སྤྱི་འཐུས་དགེ་བཤེས་སྨོན་ལམ་མཐར་ཕྱིན་ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ལོ་ཚིགས་གནད་འགག་ཅན་བེད་སྤྱོད་བཏང་ནས་འདི་ལོར་རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་ཏང་བཙུགས་ནས་ལོ་ ༡༠༠ འཁོར་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཟེར་བ་ཚོགས་ཚར་བ་དང་། བོད་ཞི་བས་བཅིངས་གྲོལ་བཏང་ནས་ལོ་ ༧༠ འཁོར་ཡོད་ཟེར་བའི་ཚོགས་འདུ་དེ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༣ ཉིན་འཚོག་རྒྱུ་ཡིན་དུས། སྐབས་དེར་ད་ལྟའི་བཀའ་ཤག་དང་གྲོས་ཚོགས་གཉིས་ཀ་ཡོད་སྟབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་བརྡ་ལན་ངེས་པར་དུ་སྤྲད་དགོས་པ་མ་ཟད། ལས་འགུལ་ཡང་སྤེལ་གལ་ཆེ་སྐོར་གྱི་དགོངས་ཚུལ་གསུངས་སོང་།
མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་གི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་དང་འབྲེལ་ནས་སྤྱི་འཐུས་གསེར་རྟ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལགས་ཀྱིས། ད་ལྟ་ང་ཚོའི་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་དང་དེའི་ལས་དོན་ཐོག་ལ་ང་རང་ངོས་ནས་གདེང་ཚོད་དང་རེ་བ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མཐོང་གི་མི་འདུག དེ་ཡང་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་དབུས་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དོན་གྱི་ཐོག་ནས་ཡིད་ཆེད་མ་སླེབས་པ་དེ་འདྲ་མ་རེད། ཡིན་ནའང་། ང་ཚོས་སྲིད་ཇུས་འདོན་སའི་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་མགོ་འཁྲིད་ཚོའི་འགྲོ་སྟངས་འགྲོ་ལུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཐོག་ནས་ང་ལ་དུས་ནམ་ཡང་ཡིད་ཆེས་སླེབས་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཡོང་གི་འདུག དེ་སྔ་ང་ཚོས་མི་རིགས་ས་གནས་རང་སྐྱོང་ཡོང་ཐབས་ཀྱི་བསམ་འཆར་ཡིག་ཆ་དེ་འབུལ་སྐབས། རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་མང་པོ་ཞིག་ལུང་འདྲེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་ ༣༦ པ་ཧོང་ཀོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་དང་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཞེས་པ་དེ་དཔེ་ལ་འཇོག་གི་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་ཚན་དེ་དག་ལུང་འདྲེན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་ཧོང་ཀོང་དང་ད་ལྟའི་ཧོང་ཀོང་གི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན། སྤྱི་ཡོངས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། ཉེ་བའི་ཆར་རྒྱ་ནག་གིས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་འགྱུར་བ་མང་པོ་བཏང་ཡོད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ད་ལྟའང་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་འདུག ཅེས་གསུངས་བ་དང་། སྤྱི་འཐུས་རང་ཉིད་ལ་མཚོན་ན། ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འཚར་ལོངས་ཡོང་བཞིན་པའི་ན་གཞོན་མང་པོའི་སེམས་ཁམས་ནང་། དགྲ་ལ་དགྲ་ཡི་འདུ་ཤེས་འཛིན་མ་ཐུབ་པ་དང་། དཀའ་ངལ་ལ་དཀའ་ངལ་གྱི་བསམ་བློ་འཁོར་མ་ཐུབ་པ། མ་འོངས་པར་མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་དང་རྒྱལ་ཁབ། རིག་གཞུང་གི་འདུ་ཤེས་བརླག་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དང་། དེ་སྔ་གྲོས་ཚོགས་ནང་རང་བཙན་དང་དབུ་མའི་རྩོད་པ་བརྒྱབ་ན་ཞབས་འདྲེན་ཡིན་སྐོར་གསུང་མཁན་བྱུང་ཡོད་ནའང་། སྐབས་དེ་དུས་སྤྱི་འཐུས་རང་ཉིད་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྩོད་རྙོག་མེད་ན་ཡག་པོ་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ནས་བལྟས་ན། ལམ་དབུ་མའི་ལངས་ཕྱོགས་བཟུང་ནས་རྩོད་གླེང་བྱེད་མཁན་དེའི་བསམ་བློའི་ནང་སྤྱི་དོན་འཁུར་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་རང་བཙན་བཤད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ནའང་བོད་པའི་སྤྱི་དོན་གྱི་བསམ་བློ་འཁུར་ཡོད་སྟབས། རྩོད་པ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཡག་པོ་ཡིན་པ་དང་། རིམ་པས་མ་འོངས་ལོ་ ༡༥ ནང་རྩོད་པ་དེ་ཡང་ཁག་པོ་ཆགས་སྲིད་པ་བཤད་མྱོང་བ་ལྟར། ད་ལྟ་ལོ་ ༡༥ ཕྱིན་མེད་ཀྱང་རྩོད་གླེང་དེ་ཉུང་དུ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཚར་ཡོད་པ་དང་། དེ་གཅིག་ནས་ཡག་པོ་ཡིན་སྲིད་ཀྱང་། ཕྱོགས་གཞན་ནས་སྤྱི་དོན་ལ་འཁུར་འཁྱེར་བའི་མི་དེ་ག་ཚོད་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཀྱི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་སྐོར་གསུངས་སོང་།
སྤྱི་འཐུས་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་བསྟན་འཕེལ་ལགས་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནས་ད་བར་རང་ལུས་མེར་སྲེག་གནང་མཁན་གྲངས་ ༡༥༥ བྱུང་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ ༡༣༣ འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་པ་དང་། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་བློས་གཏོང་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། བློས་གཏོང་གནང་མཁན་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་དང་བློས་གཏོང་དེ་ཚོ་ཆུད་ཟོས་སུ་མ་སོང་བར་དྲན་གསོ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དམིགས་ཡུལ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་ཕྱག་ལས་གནང་ཐུབ་དགོས་པ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཞུ་གཏུག་བྱེད་དགོས་པ་གལ་ཆེན་མཐོང་གི་ཡོད་སྐོར་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཁག་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཏེ་བོད་མིའི་རང་ལུས་མེར་སྲེག་དང་འབྲེལ་ནས་སྙན་ཐོ་འདོན་པར་འབོད་སྐུལ་ཞུ་དགོས་གལ་ཆེ་སྐོར་གསུངས་བྱུང་།
གཞན་ཡང་དེ་རིང་གི་ཚོགས་དུས་སྟེང་སྤྱི་འཐུས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་འདས་པའི་ལོ་གཅིག་ནང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་འགོས་ཁྱབ་ཤུགས་ཆེར་སོང་མིན་ལ་མ་ལྟོས་པར། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་དུ་མགྲོན་འབོད་བྱས་པ་དང་། གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་དང་བོད་མི་སྒེར་ངོས་ནས་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་ཀྱི་ལས་འགུལ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དྷ་ས་ནས་སྣ་ཐོད་ལ་བར་དང་། ལྡི་ལི་བཅས་ཀྱི་བར་གོམ་བགྲོད་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ཞུས་པ་དང་འབྲེལ། ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྱོན་ཡོངས་ནང་རྒྱ་ནག་ལ་ལྟ་ཕྱོགས་འགྱུར་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་མི་ཡོངས་ནས་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་དགོས་སྐོར་སོགས་ཀྱི་དགོངས་ཚུལ་བཏོན་གནང་སོང་། དེ་བཞིན་སྤྱི་འཐུས་རེ་ཟུང་གིས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བཀའ་ཤག་ངོས་ནས་འདི་ལོའི་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་གྱི་གཞུང་འབྲེལ་མཛད་སྒོའི་སྟེང་མི་མང་ལངས་གླུ་བསྐྱར་གསོ་གནང་བར་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས་སོང་།
གསར་འགོད་པ། པ་སངས་ཚེ་རིང་། ཀླུ་མགོན་ཐར།
