ཕྱི་ཟླ་༤ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་རྗོ་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་གིས་སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་འཁུར་ཞུས་ཏེ་ཉིན་གྲངས་བརྒྱ་འཁོར་ཡོད་པ་དང་། ལས་དོན་བསམ་ཤོག་བསྡུས་པའི་ནང་སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་ལ་ཨ་རིའི་མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཕལ་མོ་ཆེས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཊོམ་ཕུ་མཆོག་ལས་ཀྱང་དགའ་མོས་ཆེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་གི་དལ་ལ་ངང་རྒྱུད་རིང་བའི་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་སྟངས་ཀྱིས་ཊོམ་ཕུ་མཆོག་གི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་རྙོག་དྲ་དག་མཚམས་འཇོག་བྱེད་དུ་བཅུག་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་དང་སྦྲགས། སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་ཡུན་ཉིན་བརྒྱ་འཁོར་བ་དང་བསྟུན་གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་ཀྱང་སྲིད་འཛིན་མཆོག་གི་ཉིན་བརྒྱའི་ལས་དོན་ཁག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག
ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས།
ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་སྔོན་འགོག་ནི་སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་གི་ཉིན་བརྒྱའི་ནང་ལས་དོན་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་འདུག ཁོང་གི་འཛིན་སྐྱོང་ནས་འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ནང་བསྐྱར་དུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་འཁུར་ཞུ་སྐབས། ཨ་རིའི་ནང་ཉིན་རེར་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་ཀྱི་ནད་པ་ ༣༠༠༠ ཙམ་རྐྱེན་འདས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ནའང་། འདས་པའི་བདུན་ཕྲག་གཅིག་གི་རིང་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པ་ཆ་སྙོམས་ཀྱིས་ཉིན་རེར་མི་གྲངས་ ༧༠༧ ཙམ་ཡིན་ལ། མུ་མཐུད་རྐྱེན་འདས་སུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་ཚད་ཉུང་དུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་དེ་ནི། ཁོང་གི་ཉིན་བརྒྱའི་ནང་སྔོན་འགོག་སྨན་ཁབ་ས་ཡ་ ༡༠༠ བརྒྱབ་ཐུབ་པ་གནང་རྒྱུའི་རེ་འདོད་དེ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། སྲིད་འཛིན་མཆོག་གི་སྐུལ་འདེད་འོག་ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམས་འགོག་བཅོས་ཀྱི་ལས་དོན་ཆེད་ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཨ་སྒོར་ ༡.༩(Trillion)བཀའ་འཁྲོལ་གནང་ཡོད་པ་རེད།
ཁོང་གི་ལས་དོན་གལ་གནད་ཆེ་ཤོས་གཉིས་པ་ནི་གཉན་རིམས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ད་ལྟའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་བབ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པ་དེ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། ད་ལྟ་སྔོན་འགོག་སྨན་ཁབ་མུ་མཐུད་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དང་རྐྱེན་འདས་སུ་འགྲོ་བའི་མི་གྲངས་ཀྱང་ཉུང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཨ་རིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་མུ་མཐུད་མདུན་དུ་སྐྱོད་མགོ་བརྩམས་པའི་ངེས་ཤེས་སྐྱེ་ཡི་ཡོད་པ་དང་། སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་གིས་ལས་འཁུར་ཞུ་སྐབས་གཉན་རིམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་ལམ་ཁག་འགག་ཡོད་ནའང་། བྷའེ་ཌིན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་མུ་མཐུད་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐབས་སུ་ཕྱི་ཟླ་ ༢ པའི་ནང་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ ༡༠༠༠ ཙམ་གྱི་ངལ་སེལ་རོགས་དངུལ་སྤྲོད་པར་གྲོས་ཚོགས་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་སྟེ། ཨ་རིའི་ལས་མེད་དང་ཚོང་ལས་གཉེར་མཁན་ལ་མ་འཛུགས་བྱེད་པ་དང་། བྱིས་པ་ལྟ་སྐྱོང་སོགས་ཀྱི་ཐད་རོགས་དངུལ་སྤྲད་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་ཡམས་སྐབས་ཀྱི་ཨ་རིའི་གཞོན་སྐྱེས་ཀྱི་ལས་མེད་གྲངས་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ཉུང་དུ་བཏང་ཡོད་འདུག་ལ། དཔལ་འབྱོར་གནད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པས་འདི་ལོར་ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡར་རྒྱས་བརྒྱ་ཆའི་ ༦ འཕར་ཏེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ ནང་ནས་བཟུང་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡར་རྒྱས་ཞིག་འགྲོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཚོད་དཔག་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་འདུག
ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ།
སྲིད་འཛིན་འོས་བསྡུའི་དྲིལ་བསྒྲགས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་ནས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་ནི་གོ་ལར་འཕྲད་བཞིན་པའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་ནན་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། སྲིད་འཛིན་ལས་འཁུར་གྱི་རྗེས་སུ་འཕྲལ་དུ་ཕ་རི་སི་གནམ་གཤིས་སྤྱི་ཆིངས་ (Paris Climate Accord) ནང་བསྐྱར་དུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁེ་ན་ཌ་ནས་ཨ་རི་དབར་གྱི་སྣུམ་འདྲེན་སྦུགས་ལམ་ (Keystone XL) འཛུགས་བསྐྲུན་གྱི་ལས་གཞི་མཚམས་འཇོག་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དེ་བཞིན་ཉེ་ལམ་བྷའེ་ཌིན་སྲིད་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༣༠ ལོ་བར་དུ་ཨ་རིའི་ནང་གི་ནག་རྫས་དུག་རླངས་ཕྱིར་འདོན་གྱི་བརྒྱ་ཆའི་ ༥༠ ཉུང་དུ་གཏང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཁས་ལེན་གནང་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལོའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁོར་ཡུག་ཉིན་མོ་དང་བསྟུན་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སྐོར་ལ་དྲ་ལམ་བརྒྱུད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་ཆེན་ཞིག་གོ་སྒྲིག་གནང་བ་སོགས་ལ་བརྟེན། སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་ནས་གོ་ལའི་ཁོར་ཡུག་གི་སྲིད་ཇུས་ཐོག་ཨ་རིས་སྣེ་ཁྲིད་གནང་གི་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད་པ་མཚོན་གྱི་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་བསྐྱར་དུ་ཐོབ།
ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས།
ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལས་དོན་དང་འབྲེལ་ནས་སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་མཆོག་ནས་ཊོམ་ཕུ་སྲིད་གཞུང་གི་ཨ་རི་དང་པོའི་ (America first) སྲིད་ཇུས་དོར་ཏེ། ཨུ་རུ་སུའི་ཐོག་ལ་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་སྔོན་མ་དག་ལས་ཀྱང་མཁྲེགས་པའི་སྲིད་ཇུས་བཟུང་སྟེ། ཨུ་རུ་སུའི་འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཉེས་ཆད་གཅོད་པ་དང་། ཨ་ཧྥེ་གྷ་ནེ་སི་ཐན་ (Afghanistan) ནང་གི་ཨ་རིའི་རོགས་དམག་ཕྱིར་འཐེན། ཨ་རིའི་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་མཉམ་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་ཐད་རྩོད་གླེང་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་དུ་གཏོང་བཞིན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་པ་དང་བསྟུན། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཨ་རིའི་མཐུན་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བསྐྱར་དུ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་གནང་སྟེ། འཛམ་གླིང་གི་དམངས་གཙོ་དང་དབང་ཆ་གཅིག་སྡུད་ལམ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཡོད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་འདུག
ཚོང་འབྲེལ་ཐབས་ལམ།
ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་སྔོན་མ་དག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་དབར་རྒྱལ་ཁྲལ་ཆུང་བའི་ཚོང་འབྲེལ་གྱིས་ཨ་རི་ལ་ཁེ་ཕན་བསྐྲུན་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་གི་ནང་ཆོད་གན་བཞག་པ་ཡིས་ཨ་རིའི་ཁྲོམ་ར་སྒོ་འབྱེད་དང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ཊོམ་ཕུའི་གཞུང་འཛིན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རྒྱལ་ཁྲལ་བཀལ་ཏེ་ཨ་རིའི་དཔལ་འབྱོར་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ཁེ་ཕན་བསྒྲུབ་ཐབས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། སྲིད་འཛིན་བྷའེ་ཌིན་གྱིས་ཉིན་བརྒྱའི་རིང་ཊོམ་ཕུ་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་ལ་རྒྱལ་ཁྲལ་འགེལ་བའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྲིད་ཇུས་དེ་དག་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་ལས་མ་བཏང་བར་རང་སོར་བཞག་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཉེ་ལམ་དཀྱིལ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡུ་ཨེ་ཨི་ (UAE) ཡི་ཐོག་ཧ་ཡང་གི་རྒྱལ་ཁྲལ་བསྐྱར་དུ་བཀལ་ཡོད་པ་རེད་ལ། བྷའེ་ཌིན་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་ཁྲལ་སྤྱད་དེ་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་བྱེད་ལུགས་དེ་འདོར་འདོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་མཐོང་གི་མེད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་འདུག
གསར་འགོད་པ། ཀླུ་མགོན་ཐར།
