ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༩ ཉིན་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་(Human Right Watch) གིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ལོ་ ༡༠ བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་ངོས་ནས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་ཁོང་འཕྲལ་དུ་ཀློད་གྲོལ་གཏང་དགོས་སྐོར་གྱི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་འདུག
སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་དང་འབྲེལ་འདྲིས་ཡོད་པའི་བོད་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་མི་ཞིག་གིས་ལྟ་ཞིབ་ཁང་དེར་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ལ་གློ་བའི་ནད་གཞི་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཉེ་ལམ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་སྨན་བཅོས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་སྤྲོད་ཀྱི་མེད་སྐོར་བརྗོད་འདུག གཞན་ཡང་། ལྟ་ཞིབ་ཁང་དེའི་རྒྱ་ནག་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་ལྕམ་སོ་ཧྥི་རི་ཆར་ཌི་སོན་(Sophie Richardson) ལགས་ཀྱིས། ད་ལན་བསྐྱར་དུ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ནས་བཙོན་འཇུག་བྱས་པའི་བོད་མི་ཞིག་ལ་སྲོག་ཁྲིམས་ཕོག་རྒྱུའི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་པ་པོ་སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་འཕྲལ་དུ་ཀློད་གྲོལ་གཏང་སྟེ་སྨན་བཅོས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་དགོས། ཞེས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
ཧྥ་རན་སིར་གནས་སྡོད་སྐྱེས་སར་ཀླུ་སྒྲུབ་ལགས་ཀྱིས་འདི་གའི་གསར་འགོད་པར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་ལྟར་ན། སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བདེ་འཇགས་མི་སྣས་ཁྲིན་ཏུའུ་གྲོང་ཁྱེར་ནས་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། འདས་ལོར་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚན་པ་གསུམ་གྱིས་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་ཁོང་གི་གནས་སྟངས་སྐོར་འདྲི་ཞིབ་བྱས་པར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དང་། འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་ལྷ་སའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་ཁོང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་མགོ་རྟིང་སློག་ཐབས་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་བཙུགས་ཏེ་ཁྲིམས་བཤེར་བྱས་ཡོད་པ་ཙམ་ལས། ཁྲིམས་ཆད་ཅི་ཡིན་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ནས་གང་ཡང་བཤད་མེད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཕྱིས་སུ་ཁོང་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཡོད་པའི་མི་སྣས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ལ་ལོ་ ༡༠ ཡི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་དེ། ད་ལྟ་ལྷ་སའི་ཉེ་འཁྲིས་ཆུ་ཤུལ་བཙོན་ཁང་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་རེད།
འདས་པའི་ལོ་གཉིས་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཉེས་མིང་འོག་འཛིན་བཟུང་བྱས་པའི་བོད་མིར་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་བཏང་སྟེ་འདས་གྲོངས་སུ་སོང་བའི་གནས་ཚུལ་འགའ་ཤས་ཐོན་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། ཕྱི་ཟླ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༨ པའི་ནང་རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་རང་གི་སྤུན་མཆེད་ལ་དངུལ་བསྐུར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་པའི་བོད་ནག་ཆུ་ཁུལ་གྱི་འབྲི་རུ་རྫོང་གི་ལྷ་མོ་ལགས་ལ་རྒྱ་ནག་ཉེན་རྟོག་པས་ཉེས་རྡུང་ཚབས་ཆེན་བཏང་ནས་ཕྱིར་གློད་རྗེས་ཉིན་གྲངས་གཉིས་ལས་མ་འགོར་བར་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོའི་ཟླ་ ༡༡ པའི་ནང་རྫ་དབོན་པོའི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་མདུན་དུ་བོད་རང་བཙན་གྱི་ཤོག་དྲིལ་གཏོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཛིན་བཟུང་བཙན་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་སྡུག་སྦྱོང་མནར་གཅོད་བཏང་བའི་རང་ལོ་ ༡༩ ལ་སོན་པའི་གྲྭ་བསྟན་འཛིན་ཉི་མ་ལགས་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་ཟླ་ ༡༡ ནང་སྨན་ཁང་འདྲ་མིན་ནང་སྨན་བཅོས་བྱས་ཀྱང་དྲག་སྐྱེད་མ་སོང་པར་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསང་བ་ཕྱིར་གྱར་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ལོ་ ༢༡ རིང་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པའི་བོད་མི་དཀོན་མཆོག་སྦྱིན་པ་ལགས་འདས་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༦ ཉིན་ནང་མིར་ཤེས་རྟོགས་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་བཙོན་ཁང་ནས་ལྷ་སའི་སྨན་ཁང་ཞིག་ཏུ་སྤོས་རྗེས་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད།
འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྟ་ཞིབ་ཁང་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་ཐོག་ལ་ཐད་བྱུང་བྱ་རྒྱུ་མིན་ནའང་། མི་སུ་རུང་ཞིག་ལ་འཇིགས་སྣང་དང་གནོན་ཤུགས་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོག་ནས་རང་གི་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་འཆད་རྒྱུར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་དང་། སྤྱིར་སྒོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས་དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནས་ ༢༠༠༨ བར་ལྷ་སའི་སེ་ར་དགོན་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཡོད་པ་ཙམ་ལས། ཁོང་གི་སྡོད་གནས་དེ་སི་ཁྲོན་དུ་ཡིན་པ་མ་ཟད་འཛིན་བཟུང་ཡང་དེ་ནས་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཁོང་ལ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནང་ཁྲིམས་བཤེར་བྱས་པ་དེ་ནི་བློ་འཚབ་སྐྱེས་གཞི་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་འཛིན་བཟུང་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་དེས་བོད་མི་ཤེས་ཡོན་པ་དང་དགེ་འདུན་པ་གཞན་ལ་འཇིགས་སྐུལ་བྱ་ཆེད་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག་ལ། ལྕམ་སོ་ཧྥི་རི་ཆར་ཌི་སོན་ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཤེེས་ཡོན་པར་དྲག་གནོན་བྱེད་བཞིན་པ་དེས། རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་དོན་དངོས་ཐོག་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་སྐག་ཡིག ཆོས་ལུགས་བཅས་པ་གཏོར་བརླག་གཏོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། ཅེས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། པ་སངས་ཚེ་རིང་།
