(ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ཟླ་༠༣ཚེས་༡༠དང་ང་ཚོའི་ལས་འབྲེལ།)
འགྱུར་མེད་ཚེ་རིང་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས།
༄༅།། བོད་ཀྱི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་འདས་གསོན་ཡོངས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།
“What we want?” “We want freedom…..”
“हमें क्या चाहिए ?” ” हमें आज़ादी चाहिए…..”
” याद करो, याद करो, 1962 याद करो,”
” छोले पूरी तेल में, चीन का नेता जेल में,”
” ज़िंदाबाद, ज़िंदाबाद, दलाई लामा ज़िन्दाबाद,”
“༸རྒྱལ་དབང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། སྐུ་ཚེ་ཁྲི་ལོར་བརྟན་པར་ཤོག” དེ་དག་ནི་གསུམ་དུས་ཞི་རྒོལ་སྐབས་ཀྱི་འབོད་ཚིག་མང་དག་ལས་ཁ་ཤས་ཤིག་ཡིན། འབོད་ཚིག་དེ་དག་ནི་ང་ཚོ་སློབ་གྲྭའི་སྐབས་ནས་ཤེས་ཤིང་གསུམ་དུས་སོགས་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་ནམ་ཡིན་ལ་སྐད་ཤུགས་གང་ཡོད་སྤྱད་ནས། རྒྱ་གར་སོགས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྲང་ལམ་གང་སར་ངེད་ཅག་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོས་གུང་ཁྲན་གྱི་བཙན་ཤེད་དབང་བསྒྱུར་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་འབོད་ཚིག་ཏུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ང་ཚོ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཕྲུག་ཡིན་པའི་སྐབས། ཕྱི་ཟླ་༠༣ཚེས་༡༠ནམ་ཡིན་ལ་“གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན།”སྲུང་གཙི་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དྲན་པའི་ཡོལ་ངོས་སུ་ཡལ་མེད་ལྷང་ངེར་ད་ལྟའང་གནས་ནས་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་དེ་དུས་མི་རིགས་གཅིག་དང་། མི་རིགས་གཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དེ་ཉིད་གལ་གནད་ཀྱི་གནས་བབ་ཆེ་ཆུང་ཇི་ཙམ་ཆགས་མིན་ཤེས་རྟོགས་མེད། ད་ལྟ་བསམ་བློ་གཟབ་ནན་བྱས་ནས་བསམས་ཚེ། “གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་”ནི། ང་ཚོ་མི་ཡུལ་ཆ་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་གང་སར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཉིན་གྱི་ཐོག་མ་དང་། ཕ་མ་ཉེ་འབྲེལ་སོགས་མ་ཤི་གསོན་བྲལ་བྱེད་དགོས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མགོ་འཛུགས་སའི་ཉིན་མོ། ཕུ་ནུ་གཅེན་གཅུང་ཕོ་མོ་མང་པོས་རང་ཡུལ་རང་དབང་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་དོན་དུ་རང་སྲོག་ལེགས་སྐྱེས་སུ་ཕུལ་བའི་དུས་ཚིགས་དང་། ཡང་ཕ་མྱེས་ཡང་མྱེས་ཚོས་དམར་པོ་སེམས་པ་ཆགས་སའི་ཕ་གཞིས་དྲོད་མོ་དེ་དྲན་པའི་ཡུལ་ཙམ་ལས་དངོས་སུ་ཁྲ་ཆུང་མིག་གིས་སྤྱད་ཡུལ་དུ་མེད་པར་བཏང་བའི་ཡིད་དབང་རབ་ཏུ་སྐྱོ་དགོས་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་རེད་འདུག།
དེ་རིང་ནས་མི་ལོ་ཉེར་ལྔ་མ་ཟིན་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་ཞིག་སྟེ། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༨ལོར་ངེད་ནི་ལུས་ལ་བོད་ཕྲུག་ཁྱིམ་སྡེའི་སྒྲིག་ཆས་གྱོན་པའི་ལོ་ཆུང་བསམ་མེད་ཅིག་ཡིན། ལོ་དེའི་“གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན”གྱི་ཉིན་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིར་རྒྱལ་གཅེས་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབས་པ་མི་དྲུག་ཙམ་གྱིས་རང་སྲོག་བློས་གཏོང་བྱས་ནས་ཟས་གཅད་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་ནས་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་སོང་རྗེས་སྲོག་ལ་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་སྟེ། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༨ ཟླ་༠༤ཚེས་༢༥ཉིན་ལས་འགུལ་བ་རྣམས་ལས་འགུལ་སྤེལ་ས་ནས་བཙན་ཁྲིད་བྱེད་སྐབས། རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཐུབ་བསྟན་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་རང་གི་གཅེས་པའི་ལུས་སྲོག་ས་ཡ་དྲུག་གི་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་དོན་དུ་མེར་བསྲེགས་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་དང་། དེ་རྗེས་ཁོང་གི་སྐུ་ཕུང་རྡ་སར་ཞུགས་འབུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དངོས་སུ་མཐོང་དུས། རྡ་ས་སོགས་ཕྱི་ནང་བོད་རིགས་ཡོངས་ཀྱི་མིག་ལ་མིག་ཆུས་གཏམས་ཤིང་སེམས་ལ་ཚེར་མ་བཙུགས་པ་བཞིན་གྱི་སེམས་ཚོར་སྐྱོ་ལྷང་ལྷང་བཟོས་ཡོད། དེ་ནི་ང་སོགས་སློབ་གྲྭར་སྐྱོད་བཞིན་པའི་བྱིས་པ་མང་པོའི་སེམས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་པ་བཟོས་སོང་། མ་ཟད་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བཤད་ན། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་རྩ་དོན་དོན་དུ་གཞིས་བྱེས་གཉིས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཁྲོད་ལ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱི་ཞི་བའི་ངོ་རྒོལ་གནང་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲོད་ལ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐད་མང་པོར་བསམ་བློ་དབང་མེད་དུ་གཏོང་དགོས་པ་བཟོས་ཡོད།།
སློབ་གླིང་ན་སློབ་ཕྲུག་བྱིས་པ་ཞིག་ཡིན་དུས་འགན་འཁྲིའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡང་མེད་པས། གལ་གནད་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་ཆུ་ངོས་སུ་བཀོད་པའི་རི་མོ་བཞིན་དུ་དྲན་ངོས་སུ་བག་ཆགས་ཙམ་ལས་གསལ་པོ་ཞིག་མི་གནས་པར་ཤར་གྱིན་ཤར་གྱིན་ཡལ་གྱིན་ཡལ་གྱིན་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་དང་མཚུངས། དེ་ལྟར་ཡིན་ནའང་། རང་ཉིད་བཙན་བྱོལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་གར་ནི་རང་གི་ཕ་ཡུལ་ངོ་མ་དེ་མིན་པ་ནི་བརྗེད་མ་མྱོང་། ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་བ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེར་མནོ་བསམ་བྱེད་དུས། དེ་ནི་མི་ཞིག་ཡིན་ནའང་། དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་གསལ་པོ་ཞིག་མེད་པ་དང་གཅིག་པ་རེད་འདུག མི་ཞིག་མིར་སྐྱེས་ནས་ངོ་བོ་གསལ་པོ་ཞིག་མེད་པ་ནི། མིར་སྐྱེས་ཀྱང་མི་གྲལ་ལ་མ་ཚུད་པ་དང་གཅིག་པ་རེད་འདུག ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ནས་བསམ་ཚེ། ང་ཚོར་༸གོང་ས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལྟ་བུ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅིག་ཡོད་པས། བཙན་བྱོལ་དུ་བཙན་བྱོལ་གྱི་མི་ཚེར་རོལ་གྱིན་ཡོད་ནའང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་(CTA)ཤིག་ཡོད་པ་ནི། བསོད་ཁྲོད་ན་བསོད་ནམས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ཏན་ཏན་བསམ་ཆོག་པ་ཞིག་རེད་འདུག།
ཡང་བཙན་བྱོལ་བ་ཞིག་གིས་བཙན་བྱོལ་གྱི་འཚོ་བར་བསམ་དུས། ང་ནི་ཡུལ་མི་ཞིག་དང་མི་འདྲ་བར་དུས་མཚམས་ངེས་ཅན་རེའི་མཚམས་ན། གནས་སྡོད་མཐོང་མཆན་ལག་འཁྱེར་(Registration Certificate)གྱི་ཆེད་དུ་གནས་ཡུལ་གྱི་ལས་ཁུངས་མང་པོས་སྒོ་ཐེམ་འགྲིམས་དགོས་ཀྱི་ཡོད། ལས་ཁུངས་དེ་དག་གི་ནང་ན་ཡོད་པའི་ལས་མི་ག་གེ་མོས་གསུང་སྟངས་དང་། བཞིན་རས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན། ང་ཚོ་ནི་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་དང་། ཁོང་ཚོ་ནི་ཆེན་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་གནས་སྟངས་ལ་ཡང་ཡང་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེ་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ནི་མི་ཞིག་ལ་དགོས་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་མེད་ན་མིར་སྐྱེས་ཀྱང་མི་གྲལ་ལ་མ་ཚུད་པ་དང་ངོ་བོ་གསལ་པོ་མེད་པའི་མི་ཙམ་པོ་བ་ཞིག་ལ་འགྱུར་འདུག་སྙམ་པ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཡོངས་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཀྱིས་ང་ཚོར་རོགས་མགོན་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་པ་ནི། སུས་ཀྱང་བསྙོན་མི་ཐུབ་པའི་རོགས་ཕན་ཞིག་ཡིན།།
རྒྱ་ནག་གུང་ཁྲན་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ཡུལ་བཙན་བཟུང་བྱས་རྗེས། བོད་ཀྱི་ཐག་ཉེའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ལ་ཉེན་ཁ་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེར་ཇེ་ཆེ་ནས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན། ཉེ་དུས་བལ་ཡུལ་དུ་རྒྱ་མིས་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་ཐེ་གཏོགས་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། འབྲུག་གི་འབྲོག་ལམ་མཐའ་མཚམས་ལ་རྒྱ་དམག་གི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པ། དེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ཨ་རུ་ན་ཅལ་དང་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་མཐའ་མཚམས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་རྒྱ་མིས་དམག་མི་འགྲེམས་འཇོག་དང་། ཡང་ལོ་སྔོན་ལ་བོད་ས་མཚམས་སུ་རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་དམག་མིའི་དབར་ལ་གདོང་ཐུག་དྲག་པོ་བྱུང་ནས། ཕན་ཚུན་གཉིས་ཀྱི་དམག་མིར་གནོད་འཚེ་མང་པོ་ལྷག་ཡོད་པ་བཤད་མི་དགོས་པ་ཞིག་རེད། ངར་མཚོན་ན་དེ་དག་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ལོར་བོད་ཀྱིས་མྱངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དྲན་གསོ་བྱས་ཤིང་། རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་གྱིས་དེ་སྔོན་བོད་ཀྱིས་མྱངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལེགས་པར་རང་སྦྱོང་བྱས་ནས། རང་ཡུལ་རང་སྐྱོབ་ལ་ཐུགས་སྣང་བྱ་དགོས་པ་གལ་ཆེ་སྙམ། ཡང་ཉེ་དུས་ལ་དྭགས་པ་ཕུན་ཚོགས་སྟོབས་ལྡན་གྱིས་བརྙན་འཕྲིན་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཏུ་བརྗོད་གསལ་ “ངས་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་ཡིག་གསུམ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད། དེ་དག་ནི་སོག་སྐད། བོད་སྐད། ཡུ་གུར་(Uighur)གྱི་སྐད་ཡིན་”ཞེས་ཟེར། བརྗོད་བབ་དེ་ནི་དངོས་དོན་ལ་ཅི་ཡང་རྒྱུས་མངའ་མེད་པ་དང་གསར་དུ་འཚར་ལོངས་བྱེད་བཞིན་པའི་བྱིས་པ་མང་པོར་ལོག་རྟོག་ཆེད་བཟོ་བྱེད་པ་ཞིག་ལས་མ་འདས། བོད་སོག་ཡུ་གུར་གསུམ་ནི་རྒྱ་ནག་དམར་པོས་སྲིད་གཞུང་གི་འོག མི་སྤྱོད་འདས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱངས་དང་མྱོང་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་ཡིན། སོག་སྐད་དང་། བོད་སྐད། ཡུ་གུར་གྱི་སྐད་བཅས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་སྐད་དང་ཅི་ཡང་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། ཤེས་ཡོན་ཅན་ཞིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་མཁན་དང་། སྡུག་བསྔལ་གཏོང་མཁན་གཉིས་ཀྱི་དབར་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་མི་ཤེས་ན། ཡ་ང་དགོས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དགོས་པ་ཞིག་ལས་ཅང་མི་འདུག སྤྱིར་ན་བོད་ཡུལ་ནི་བོད་ཡུལ་ལས་རྒྱ་ཡུལ་མིན་ལ། བོད་སྐད་ནི་བོད་སྐད་ལས་རྒྱ་སྐད་ཡིན་པ་སྔོན་ཡང་མ་གྱུར་ལ། ད་དང་འབྱུང་འགྱུར་ཡང་དེ་བཞིན་ཡིན།།
ང་ཚོ་མི་ཡུལ་དུ་རང་ཡུལ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་སྣེ་འཛོམས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས། རང་ཡུལ་འདོར་མི་སྲིད་ལ་མི་ཡུལ་གྱི་པང་ལ་གཉིད་ནས་རང་ཡུལ་བརྗེད་ཀྱང་མི་སྲིད། འདི་ལོ་ནི་ང་ཚོས་མི་ཡུལ་དུ་གསུམ་བཅུའི་དུས་དྲན་ཐེངས་༦༣བར་དྲན་གསོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མི་ལོ་རེ་གསུམ་འདས་ཀྱང་ང་ཚོའི་དཀའ་ངལ་དེ་མུར་གནས་ནས་ཡོད་པས། ཕྱི་ལོ་༡༩༥༩ཟླ་༠༣ཚེས་༡༠ཉིནདང་། ས་བྱི་ཞི་རྒོལ་སྐབས་ཀྱི་ཆོལ་གསུམ་བོད་མིའི་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབས་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ཉམས་མེད་གནས་ངེས་ཡིན། ཇི་སྲིད་བོད་ཀྱི་བདེན་པའི་མཐའ་མ་གསལ་གྱི་བར་དུ་དེ་སྲིད་བཙན་རྒོལ་རྒྱལ་སྐྱོབས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཉམས་མེད་གནས་དགོས།།
