༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ལ་འཚམས་འདྲི་མཛད།

༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཐོབ་མཁན་ཧྥ་རན་སིའི་ཚན་རིག་པ་ཨ་ལིན་ཨེ་སི་ཕེ་ཁི་ཌི་དང་ཨ་རིའི་ཚན་རིག་པ་རྗོན་ཁི་ལཱ་ཟིར། ཨོ་སུ་ཁྲི་རི་ཡའི་ཚན་རིག་པ་ཨེན་ཊོན་ཛེ་ལིན་གྷིར་བཅས་ལ་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་འདུག

ཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༤ ཉིན་ནོ་སྦེལ་གཟེངས་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་ནས་འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཧྥ་རན་སིའི་ཚན་རིག་པ་ཨ་ལིན་ཨེ་སི་ཕེ་ཁི་ཌི་(Alain Aspect)ལགས་དང་། ཨ་རིའི་ཚན་རིག་པ་རྗོན་ཁི་ལཱ་ཟིར་(John F. Clauser)ལགས།  ཨོ་སི་ཊི་རི་ཡའི་ཚན་རིག་པ་ཨེན་ཊོན་ཛེ་ལིན་གྷིར་(Anton Zeilinger)ལགས་བཅས་ལ་ཐོབ་པ་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཚན་རིག་པ་ཁོང་གསུམ་ལ་འཚམས་འདྲིའི་གསུང་འཕྲིན་སྩལ་ཏེ།  ཁོང་ཅག་གིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱིའི་ཁེ་ཕན་ལ་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབ་པར་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་འདུག

༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན་ནང་། འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་ངོས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཚན་རིག་པ་ཨེན་ཊོན་ཛེ་ལིན་གྷིར་ལགས་དང་།  ཨ་ལིན་ཨེ་སི་ཕེ་ཁི་ཌི་ལགས་དང་། རྗོན་ཁི་ལཱ་ཟིར་ལགས་བཅས་སུ་སྤྲད་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། ཁོང་ཅག་གིས་དུས་སྐབས་གསར་པའི་ཚད་རྡུལ་གྱི་འཕྲུལ་རིགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་འཕྲུལ་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལས་སུ་གཞོལ་ཡོད། ངོས་རང་ནས་ཁོང་ཅག་གི་གསར་གཏོད་ལྡན་པའི་ཉམས་ཞིབ་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུ། ཞེས་དང་། ངོས་ནས་མི་ལོ་བཞི་བཅུ་ཙམ་ལ་ཚན་རིག་པར་བགྲོ་གླེང་བྱས་པའི་ཁྲོད། ངོས་ནས་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨེན་ཊོན་ཛེ་ལིན་གྷིར་དང་ལྷན་ཚད་རྡུལ་དང་འབྲེལ་བའི་བགྲོ་གླེང་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ལན་འགར་བྱུང་། ངོས་རང་གཉིས་ཕྱི་ལོ ༡༩༩༧ ལོར་དྷ་ས་ནས་ཐོག་མར་ཐུག་ཅིང་། ཕྱི་ལོ ༡༩༩༨ ལོར་ངོས་རང་ཨིན་སི་བྷིག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་(University of Innsbruck) དུ་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་རྫས་འགྱུར་བརྟག་དཔྱད་ཁང་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན། དེའི་རྗེས་སུ་ངོས་རང་གཉིས་དྷ་སར་འཚོགས་པའི་སེམས་དང་སྲོག་གི་ཚོགས་ཆེན་དུ་ཐུག་པ་རེད། ཅེས་གསུངས་འདུག

 ཡང་མགོན་པོ་མཆོག་གིས། ངོས་ནས་དེང་རབས་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ལ་བསམ་བློ་གཏིང་ཟབ་དང་ཡུན་རིང་བཏང་ཡོད་ལ། དེར་གུས་བཀུར་ཡང་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེས་ང་ཚོར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་བཤད་ཐུབ་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་སྤྲད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ངོས་རང་འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་སླད་དུ་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ལས་ལ་གཞོལ་མཁན་གྱི་ཨེན་ཊོན་ཛེ་ལིན་གྷིར་ལགས་དང་ཁོང་གི་ལས་རོགས་ཚོར་གནང་བར་དགའ་པོ་བྱུང་། ཞེས་གསུངས་འདུག

ད་ལྟ་རང་ལོ་ ༧༧ ཡིན་པའི་ཚན་རིག་པ་ཨེན་ཊོན་ཛེ་ལིན་གྷིར་ལགས་ནི་ཡུ་རོབ་ཀྱི་ཨོ་སི་ཊི་རི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་། ཁོང་གིས་ཡུ་རོབ་ཁུལ་གྱི་ཨིན་སི་བྷིག་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་(University of Innsbruck) གཙོས་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་མང་དག་ཅིག་ལ་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོའི་ཕྱག་ལས་གནང་།  ཁོང་ལ་ད་བར་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གཟེངས་རྟགས་ཆེ་གྲས་གསུམ་ཐོབ་མྱོང་འདུག་ལ། ཁོང་ལ་འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཐོབ་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ནི་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་མཆོག་གི་ཐུགས་ཐག་ཉེ་བའི་གྲོགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། སེམས་དང་སྲོག་གི་སྐོར་བགྲེ་གླེང་མང་པོ་ཞིག་ལའང་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད་འདུག

ཨ་ལིན་ཨེ་སི་ཕེ་ཁི་ཌི་ (Alain Aspect) ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༧ ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་ཧྥ་རན་སིར་སྐྱེས་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོར་ཕ་རི་སི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་པ་མཐར་སོན། ཕྱི་ལོ་༡༩༨༠ ལོར་ཧེ་རོ་ཌི་ཝེ་ཁྲི་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་ནས་མཁས་པའི་མཚན་སྙན་ཐོབ། ཁོང་ལ་ད་ལྟ་བར་དུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཏུ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་བཞི་ཐོབ་ཡོད་ཅིང་། འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱང་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད།

རྗོན་ཁི་ལཱ་ཟིར་(John F. Clauser)ལགས་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༤༢ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡ ཉིན་ཨ་རིའི་ཁཱ་ལི་ཧྥོར་ནི་ཡ་མངའ་སྡེ་ནང་དུ་སྐྱེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ལོར་ཁོ་ལུམ་བྷི་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་སྒྱུ་རྩལ་དང་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཙུག་ལག་རབ་འབྱམས་པའི་བསླབ་པ་མཐར་སོན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོར་ཁོ་ལུམ་བྷི་ཡ་གཙུག་ལག་སློབ་གླིང་ནས་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་ཐོག་འབུམ་རམས་པའི་ལག་འཁྱེར་བླངས། ཁོང་ལ་ད་བར་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཏུ་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་གཅིག་ཐོབ་འདུག་ལ། འདི་ལོའི་ནོ་སྦེལ་དངོས་ཁམས་རིག་པའི་གཟེངས་རྟགས་ཀྱང་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད།

གསར་འགོད་པ། བྱམས་པ་ཚེ་རིང་། དཔལ་ལྡན།