ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་བབ་དེ་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་ནས་གོར་ཐིག་འོག་གི་གཉིས་ལ་ཟགས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་རང་དབང་ཆེས་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་གྱུར་ཡོད་པའི་སྙན་ཐོ་བཏོན་ཡོད་འདུག
ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་ཨ་རིིའི་རང་དབང་ཁང་པའི་སྙན་ཐོའི་རྒྱབ་ཤ།
ཉེ་ལམ་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རང་དབང་ཁང་ (Freedom house) པས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་འཛམ་གླིང་གི་རང་དབང་ (Freedom in the world 2024) ཞེས་པའི་ལོ་འཁོར་སྙན་ཐོ་བཏོན་པའི་ནང་། འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ ༡༡༠ ལྷག་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་བབ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཁྲོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོའི་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་བབ་དེ་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་ནས་གོར་ཐིག་འོག་གི་གཉིས་ལ་ཟགས་ནས། འཛམ་གླིང་གི་རང་དབང་ཆེས་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་གྱུར་ཡོད་པའི་སྙན་ཐོ་བཏོན་ཡོད་འདུག
ཨ་རིའི་རང་དབང་ཁང་པའི་སྙན་ཐོའི་ནང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོར་ནཱ་ཇི་རི་ཡ་( Nigeria) དང་། ཊོ་ནི་ཤི་ཡ་ (Tunisia) ། པི་རུ་ (Peru) སུ་ཌན་ (Sudan) སོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་བབ་ཇེ་ཞན་དུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། བོད་ནང་གི་རང་དབང་གི་གནས་བབ་དེ་ཛ་དྲག་ཅན་དུ་འགྱུར་མུས་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་དང་། ཧོང་ཀོང་། རྒྱ་ནག་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སོགས་སུ་ཚད་ལས་འདས་པའི་དྲག་གནོན་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་མུར། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་། རིག་གཞུང་། ཆོས་རིག་སོགས་རྩ་མེད་གཏོང་སླད། བོད་ཕྲུག་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་གཉེར་བའི་བཅའ་སྡོད་སློབ་གྲྭ་ཁག་ཏུ་མངགས་ནས། བོད་ཕྲུག་ཚོ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་ཕ་མ་སོགས་ནས་རྒྱང་དུ་བཀྱེད་དུ་བཅུག་གི་ཡོད་སྐོར་སོག་གསལ་འདུག
དེའི་ཐད་ཨ་རིར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་དོན་ལས་འགུལ་ཁང་གི་ཚོགས་གཙོ་བསྟན་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་གཞུང་གིས་འདས་པའི་མི་ལོ་ ༦༥ རིང་བོད་ནང་དུ་དྲག་གོན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་མང་དག་ཅིག་སྤེལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། དེང་སྐབས་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་བབ་ཛ་དྲག་ཅན་དུ་འགྱུར་མུས་ཡིན་པའི་ཁར། འདི་ལོའི་ཨ་རིའི་རང་དབང་ཁང་པའི་སྙན་ཐོའི་ནང་དུའང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བོད་ནང་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་སྲིད་ཇུས་དག་ལམ་ལྷོང་མ་བྱུང་བར་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད་སྐོར་སོགས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག
འདི་ལོར་ཨ་རིའི་རང་དབང་ཁང་པས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་སྐྱོང་ས་ཚིགས་ ༢༡༠ ཡི་སྤྱི་དམངས་རང་དབང་དང་། ཆབ་སྲིད་ཁེ་དབང་གི་གནས་སྟངས་ཐད་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པའི་ཁྲོད། རང་དབང་ཚད་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་གྲངས་ ༨༣ དང་རང་སྐྱོང་ས་ཚིགས་ ༡། ལ་རང་དབང་ཚད་ལྡན་དང་། རྒྱལ་ཁབ་གྲངས་ ༥༦ དང་རང་སྐྱོང་ས་ཚིགས་ ༣ ལ་རང་དབང་ཕྱེད་ཙམ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་ ༥༦ དང་རང་སྐྱོང་ས་ཚོགས་ ༡༡ ལ་རང་དབང་གཏན་ནས་མེད་པ་རེད་འདུག ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་ནི་གླིང་ཆེན་རིམ་པའི་ནང་ནས་རང་དབང་ཆེས་སྡུག་ཤོས་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་དེ་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་གླིང་ཆེན་ནང་རྒྱལ་ཁབ་གྲངས་ ༥༤ ལ་མི་གྲངས་ཐེར་འབུམ་ ༡།༤ ཡོད་པའི་ཁྲོད། མི་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༡༧ ལ་རང་དབང་ཚད་ལྡན་ཡོད་པ་དང་། བརྒྱ་ཆ་ ༣༧ ལ་རང་དབང་ཕྱེད་ཙམ་ཡོད་པ། མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆ་ ༤༦ ལ་རང་དབང་གཏན་ནས་མེད་པ་རེད་འདུག
གསར་འགོད་པ། དཔལ་ལྡན།
རྩོམ་སྒྲིག་པ། པདྨ་མཚོ།
