ཕྱི་ཚུལ་མར་བབས་ཡོད་ཀྱང་ནང་དོན་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།

རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་བསྡུས་པའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་བའི་ཐོག་གི་གཏན་འབེབས་ཁག་དང་། བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་དགུ་བའི་ཐོག་གི་གྲོས་དོན་ཁག་གཉིས་བར་གཤིབ་བསྡུར་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ས་རཱ་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་ལོ་རྒྱུས་དགེ་རྒན་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་ལགས་སུ་བཅར་འདྲི་ཞུས་ཡོད། 

དྲི་བ། ས་རཱ་མཐོ་སློབ་ནི་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཀྱི་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ་མཐོ་གྲས་ཤིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། སྐུ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་གར་ལོ་རྒྱུས་དགེ་རྒན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་རྒྱུན་རིང་ཕྱིན་ཡོད་སྟབས། ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་དེ་གང་འདྲ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་གིན་ཡོད་དམ། 

ལན། ཕྱི་ལོ་ ༡༧༢༥ ཡས་མས་ནང་ཁཱང་ཤི་ཡིས་ཇིང་གར་ལ་དམག་བརྒྱབས་ཏེ། མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་རེད། སྐབས་དེ་དུས་ནས་ཁཱང་ཤི་ཡིས་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་། བོད་ཧམ་བཟུང་གི་འཆར་གཞིའི་རྨང་བཏང་ཡོད། རྨང་གཞི་གཏིང་ནག་དེའི་འོག་ནས་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་གིས་བོད་ཁ་ཐོར་བཟོ་རྒྱུ་དང་། བོད་ནང་སིམ་འཛུལ་བྱ་རྒྱུ་གཉིས་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༠ ཡས་མས་ནང་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ལྷ་སར་དམག་བཏང་སྟེ། བོད་དགའ་ལྡན་གཞུང་གི་ཁྱབ་ཁོངས་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་བཏང་བ་རེད། གོ་མིན་ཏང་གི་དབང་སྒྱུར་སྐབས་འབྲི་ཆུའི་ཤར་ནུབ་དབྱེ་ཞིང་། ༡༩༥༩ ལོ་ནས་བོད་ས་ཧྲིལ་བོ་དམར་གཞུང་གི་འོག་ཏུ་ཤོར་རྗེས་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་ལ་ངོས་འཛིན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད། རྒྱ་ཕྱོགས་ནས་བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་དེ་བདག་དབང་གི་གནད་དོན་མིན་ལ། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནད་དོན་ཡང་མིན། ཁ་བྲལ་དང་ཁ་བྲལ་མ་ཡིན་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་ཟེར་གྱིན་ཡོད། བོད་ཕྱོགས་ནས་བོད་རྒྱའི་རྩོད་རྙོག་དེ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་མིན་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཀྱང་མིན། དྲང་བདེན་དང་དྲང་བདེན་མ་ཡིན་པའི་འཐབ་རྩོད་ཅིག་ཡིན་ཟེར་གྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ང་རང་གི་བསམ་པར་བོད་རྒྱ་མི་རིགས་གཉིས་མ་འཆམ་པའི་གནད་དོན་མིན་ཡང་། མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དང་བདག་དབང་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་གནད་དོན་ལས་གཡོལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་རེད་དྲན་ཡོད།

དྲི་བ། ཟླ་སྔོན་མར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་བ་བསྐངས་པ་དང་། ཕྱི་ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་དགུ་བ་མགོ་འཛུགས་བྱས་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་བསལ་འབྲེལ་བ་འདྲ་མཐོང་གི་འདུག་གམ།

ལན། བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དེའི་སྐོར་ལ་ངར་རྒྱུས་མངའ་ཞེ་དྲག་མེད་སྟབས། ཁ་ཚོན་བཅད་དེ་བཤད་རྒྱུའི་སྤོབས་པ་མི་འདུག་མོད། རྒྱང་ལྟ་དང་ཚོད་དཔག་ལྟ་བུས་བཤད་པ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དེ་ ༢༠༠༨ ལོའི་བོད་ནང་གི་དོན་རྐྱེན་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ནང་གི་དོན་རྐྱེན་དེའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྐབས། བོད་རིགས་མི་དམངས་ཀྱི་འདོད་པ་མ་ཚིམས་ས་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། ༧གོང་ས་མཆོག་གཙོས་པའི་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་རིགས་ཚོ་སྣང་མེད་དུ་འཇོག་ཐབས་མེད་པ་སོགས་གསལ་བོར་ཤེས་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་། རྒྱ་རིགས་ནང་ཁུལ་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་སོགས་ལ་ཉན་ཡོང་དུས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་དོགས་པ་ཞིག་སྐྱེས་ཏེ། ཁ་སྣོན་རྒྱག་དགོས་ས་དང་ཁ་གསལ་བཟོ་དགོས་ས། བསྐྱར་སྒྲིག་བྱ་དགོས་ས་སོགས་མཐོང་སྟེ། ཉེ་ཆར་གློ་བུར་དུ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དེ་བསྡུས་པ་རེད། འབྲེལ་མོལ་ཐེངས་དགུ་བའི་བོད་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་ཀྱང་གོ་སྐབས་དེ་དང་བསྟུན་ཏེ་སྐད་བཏང་བ་རེད་སྙམ། འདི་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་གི་འབྲེལ་བ་དམིགས་བསལ་ཡོད་མེད་གསལ་བོ་མི་ཤེས་མོད། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་གྲོས་ཆོད་ཁག་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐོང་སྣང་ལ་བོད་ཐོག་ལ་དོ་སྣང་ཐུགས་འཁུར་ཆེ་མདོག་སྟོན་རྒྱུ་གཙོར་འདོན་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

དྲི་བ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་ཐོག་མར་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་ལམ་མགོ་འཛུགས་བྱས་པ་ནས་རིམ་གྱིས་འབྲེལ་མོལ་གྱི་ལས་རིམ་དང་གྲོས་གཞིའི་ནང་དོན་སོགས་རྒྱ་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། ༢༠༠༢ ལོར་འབྲེལ་མོལ་བསྐྱར་མཐུད་བྱས་རྗེས་མང་ཚོགས་ལ་བསམ་ཚུལ་དེ་སྔར་ལས་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པའི་ཐད་བསམ་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།

ལན། འདི་ལ་ལྟ་སྟངས་གཉིས་ཡོད་པ་རེད་སྙམ། དང་པོ། སྔོན་མ་དང་བསྡུར་ན་བོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོའི་གཟིགས་སྐོར་གྱི་ས་རྒྱ་ཇེ་དོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདེན་པ་རེད། ༡༩༧༩ ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་ལྷ་སར་འབྱོར་སྐབས། མང་ཚོགས་ཀྱིས་དེ་འདྲའི་གདེང་འཇོག་ཅིག་ཐོབ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རྨི་ལམ་དུའང་འཁོར་ཡོད་པ་མ་རེད། དེའི་རྗེས་ནས་བཟུང་རིམ་པས་གཟིགས་སྐོར་གྱི་ས་རྒྱ་ཇེ་དོག་དུ་བཏང་པ་རེད། སྐབས་དེ་དག་ཏུ་བོད་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོ་པེ་ཅིན་ལ་འབྱོར་སྐབས། ༧ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ང་ཕོད། འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་སོགས་སུ་མཇལ་འཕྲད་བྱས་ཏེ་ཟུར་ནས་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་རེས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། རིམ་པས་དེའང་མེད་པ་ཆགས་སོང་། གཉིས་པ། གྲོས་གཞིའི་ནང་དོན་ཐད། ཕྱི་ཚུལ་ནས་བལྟས་ན་མར་བབས་ཡོད་ཀྱང་ནང་དོན་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་ཡོད། ཐོག་མར་ང་ཚོས་རང་བཙན་གཙང་མ་བརྩད་པ་རེད། དེ་ནས་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་བརྩད་པ་རེད། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་འོག་ནས་འདུག་རྒྱུ་ཞིག་བཤད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཞིབ་ཚགས་ཀྱིས་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོའི་ཡར་སྔོན་ལ་ལྷ་སའི་བོད་སྡེ་བ་གཞུང་གི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཅིག་དང་འབུམ་གཉིས་ཁྲི་དྲུག་ ༡༢༦༠༠༠༠ ཙམ་རེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་འབྲེལ་མོལ་བྱེད་པའི་གནད་དོན་གྱི་ས་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ས་ཡ་གཉིས་དང་འབུམ་ལྔ་ ༢༥༠༠༠༠༠ ལྷག་ཡོད། འདི་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་ཞིག་བྱས་པ་ཡིན་ན། ངས་གྲོས་གཞིའི་ནང་དོན་རྒྱ་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མཐོང་གི་མེད། དེ་ཡང་། བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ས་ཁྱོན་དང་བསྡུར་ན་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ས་སྐྱའི་བདག་དབང་འོག་གི་ས་ཁྱོན་ཡོངས་རྫོགས་ད་ལྟ་ང་ཚོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་སུ་རྩོད་ལེན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།

དྲི་བ། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་བའི་སྟེང་གི་གྲོས་དོན་ཁག་གི་ཐད་དགོངས་ཚུལ་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།

ལན། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་བའི་སྟེང་། འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྟན་བརླིང་གཉིས་ཤུགས་ཆེན་བཤད་འདུག བོད་མི་རིགས་ལ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྐྲུན་དགོས་ཟེར་བ་དེ་སྐད་ཆ་གསར་པ་རེད། འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྟན་བརླིང་ཐད་སྔོན་མ་ནས་རྒྱ་ནག་གིས་བྱ་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཡོད། ཐོག་མར་སློབ་ཡོན་མི་དགོས་པའི་སྲིད་བྱུས་དང་། དེ་ནས་མང་ཚོགས་ལ་སྡོད་ཁང་རྒྱག་པ། ཞིང་གྲོང་ལ་སྨན་རིན་མི་ལེན་པ། ཉེ་ཆར་ནས་གཞུང་ཞབས་མིན་ཡང་ལོ་ ༦༠ བརྒལ་ན་རྒན་ཕོགས་སྤྲོད་པ་སོགས་རེད། མིའི་རིགས་ལ་དཔལ་འབྱོར་འབེལ་བོ་བྱུང་ན། དངུལ་གྱི་ནང་ལ་མགོ་འཁོར་ཏེ་ཕུགས་འདུན་བརྗེད་འགྲོ་བ་རེད་ཟེར་བའི་བཤད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད། ལྟ་བ་དེ་ནི་མའོ་དང་ཏིན་སོགས་ནས་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ཡོང་བ་ཞིག་རེད། བོད་མི་རིགས་ལ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསྐྲུན་དགོས་ཀྱིན་འདུག་ཟེར་བ་དེ་རྙོག་དྲ་ཆེན་པོ་ཞིག་རེད། སྲིད་དོན་རྒྱལ་རབས་ལ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ལན་འདེབས་བྱས་པའི་དབྱིན་སྒྱུར་མའི་ནང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་སྐོར་ལ་ཤོག་ངོས་ ༣༠ ལྷག་འདུག ཐ་ན་རི་མོའི་ལམ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་གི་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ Chinese  ཟེར་བ་དེའི་ཁོངས་སུ་བསྒྲུབ་ཡོད། སྔོན་མ་རྒྱ་ནག་ལ་ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་ང་དྲུག་ལ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཡོད་མེད་དོགས་པ་ཙམ་ཡང་མེད། ཕྱི་རྒྱལ་བ་ཚོས་ཀྱང་ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་ཡོངས་རྫོགས་ Chinese ཟེར་བ་དེར་གོ་བཞིན་ཡོད། ངའི་རོགས་པ་རེ་ཟུང་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་སྐྱབས་བཅོལ་ཞུ་སྐབས་ཡིག་ཆའི་ནང་ Chinese འགོད་དགོས་བྱུང་སྟེ། སྐབས་བཅོལ་མ་བླངས་པར་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་དེ་འདྲ་བྱུང་འདུག

དྲི་བ། བོད་ཀྱི་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་སྔོན་མ་དག་གི་སྐབས་སུ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གཅིག་པུ་ལས་བཀོད་མེད་ཀྱང་། ཐེངས་འདིར་ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན། ཟི་ཁྲོན། ཡུན་ནན་བཅས་སུའང་ཁྱབ་དགོས་ཚུལ་བཀོད་འདུག་པ་དེ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་གིན་ཡོད་དམ།

ལན། དེ་ཡར་རྒྱས་ཟེར་ན་འདྲ། གང་ལྟར་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་གསར་པ་ཞིག་རེད། ཐེངས་འདིར་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ནས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལས་གཞན་པའི་ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན། སི་ཁྲོན་སོགས་གླེང་དོན་དཀའ་ངལ་ཞིག་གི་འོག་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེ་ལ་ཕྱི་རྐྱེན་དང་ནང་རྐྱེན་གཉིས་ཡོད། སྔོན་མ་ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཚང་མས་བོད་ཟེར་དུས་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གཅིག་པུར་གོ་བཞིན་ཡོད་ལ། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་ནས་ཀྱང་ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན། ཟི་ཁྲོན་སོགས་བོད་ཁོངས་སུ་ངོས་ལེན་བྱ་སྲོལ་མེད། འོན་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་རིམ་པའི་ཕྱི་ལོགས་ནས་༧གོང་ས་མཆོག་དང་ཡུལ་གྱར་བོད་མི་ཚོས་སྐད་བརྒྱབས་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་པ་དངོས་ར་སྤྲོད་བྱས་པར་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་པ་རེད། ཉེ་རབས་ཤིག་ལ་ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་བོད་ཟེར་བ་དེ་ཆོལ་ཁ་གསུམ་གྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། དེ་འབྲེལ་གྱི་ས་ཁྲ་ཞིག་ཀྱང་བཟོས་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ཀྱང་བོད་ཟེར་བ་དེ་བོད་རིགས་འདུས་སྡོད་བྱེད་སའི་སྤྱི་མིང་ཡིན་ཚུལ་ངོས་ལེན་གནང་ཡོད། དེ་བཞིན། ལོ་སྔ་ཕྱིར་བོད་ས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་གྱེན་ལངས་བྱས་པ་དང་། བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ཞེས་མགྲིན་གཅིག་དབྱངས་གཅིག་གིས་འབོད་སྒྲ་སྒྲོག་གིན་ཡོད་པ་སོགས་ལ་བརྟེན་བོད་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ལ་ཡོངས་ཁྱབ་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་མི་གཏོང་ཐབས་མེད་ཆགས་པ་རེད།

དྲི་བ། ད་ལྟའི་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་མོལ་གྱི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་དང་གྲོས་གཞིའི་ནང་དོན་ཐད་འགྱུར་བ་འདྲ་གཏོང་དགོས་པར་མཐོང་གིན་ཡོད་དམ།

ལན། སྔོན་མ་ནས་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་འབྲེལ་མོལ་གནང་ཐེངས་རེ་རེའི་མཚམས་སུ་གྲུབ་འབྲས་སོན་མི་འདུག སྐུ་ཚབ་བརྗེ་བོ་རྒྱག་དགོས་ཀྱིན་འདུག་ཅེས་སྐད་རྒྱག་མཁན་སྐོར་ཞིག་ཡོད། ཁག་ཡོད་པ་མ་རེད་ཁོང་ཚོར་སྲིད་དོན་བསམ་བློའི་གནས་ཚད་ཀྱིས་མ་འདང་བ་རེད། བོད་རྒྱའི་གནད་དོན་དེ་ལས་སླ་བོ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་མ་རེད། འདིའི་ཐད་ང་རང་གིས་ཀྱང་བསམ་བློ་མང་པོ་བཏང་བ་ཡིན། ཕྱོགས་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ད་ལྟའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ལས་ལྷག་ཅིག་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྙེད་ཁག་པོ་རེད། ལྷག་པར་དུ་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ལ་མཚོན་ན། བརྒྱད་ཅུ་གྱ་གྲངས་ནས་བཀའ་བློན་གྱི་ལས་འཁུར་དང་དགུ་བཅུ་གོ་གྲངས་ནས་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས་པ་རེད། ཁོང་བོད་རྒྱའི་བར་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཐོག་མའི་གྲས་རེད། ༧ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་ང་ཕོད། འབའ་བ་ཕུན་དབང་སོགས་དང་མཇལ་ཏེ་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་རེས་བྱས་མྱོང་ཞིང་། བོད་ནང་གི་གནས་བབ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་པ། སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཙོ་དང་གཞོན་ནུའི་ཚོགས་གཙོ་སོགས་གནང་སྟེ་བཙན་བྱོལ་གཞུང་དམངས་གཉིས་ལ་ཐུགས་རྒྱུས་ཟབ། ཁོང་ལས་ལྷག་པའི་བོད་རྒྱའི་བར་གྱི་སྐུ་ཚབ་ཅིག་ཁག་པོ་རེད། པེ་ཅིན་གྱི་འབྲེལ་མོལ་རིམ་པའི་སྐབས་སུ་མཐོང་ཐོས་ཡོད་མཁན་ང་རང་སྒེར་གྱི་ངོ་ཤེས་པ་དེ་འདྲ་ཡོད། ཁོང་ཚོར་ང་ཚོའི་སྐུ་ཚབ་ཀྱིས་འདང་གིན་མེད་པའི་བསམ་ཚུལ་ཁྱོན་ནས་མི་འདུག སྐད་ཆ་བཤད་སྟངས་དང་རྣམ་འགྱུར་སྟོན་སྟངས། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གནད་འགག་མགོ་ཚོས་སྟངས་སོགས་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་འདུག གཅིག་ལན་དུ་གཅིག་དང་གཉིས་ལན་དུ་གཉིས་བྱེད་ཀྱིན་འདུག རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་ལྟར་གནད་དོན་རེ་ཟུང་ཐོག་འཚེར་སྣང་དང་། སྦས་སྐུང་སོགས་མེད་པར་སྐད་ཆ་མདུན་ཅོག་སྟེང་སྤུངས་ཐུབ་ཀྱིན་འདུག་ཟེར། གྲོས་གཞིའི་ནང་དོན་ལའང་བསམ་འཆར་གང་ཡང་མེད། འོན་ཀྱང་། དེ་ལ་ཁ་སྣོན་རྒྱག་རྒྱུ་ཞིག་ལ། ༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་རྒྱ་ནག་ལ་ཕེབས་ཐུབ་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་རྒྱུ་ཧ་ཅང་གནད་འགག་རེད་སྙམ། གནད་དོན་འདིའི་ཐད་སྐུ་ཚབ་ཙམ་མ་རེད། བོད་གཞུང་དམངས་གཉིས་ཐོག་ནས་ཐབས་ལམ་འཚོལ་དགོས་པ་རེད་དྲན་ཡོད།

དྲི་བ། བོད་པའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ཕྱིར་རྒྱ་གར་ལ་འཁོར་མ་ཐག རྒྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་ཏུའུ་ཆིན་ལིན་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་ཐད་གླེང་མོལ་བྱ་ཐབས་མེད་སྐོར་དང་། རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚད་གཞི་རྡོག་རོལ་དུ་བཏང་མི་ཆོག་ཚུལ། “བོད་ཆེན་པོ”དང་“ཚད་མཐོའི་རང་སྐྱོང་”ཟེར་བ་དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་འགལ་ཡོད་སྟབས། བཤད་སྟངས་དེ་རིགས་མེད་པ་བཟོ་དགོས་སྐོར་བརྗོད་པ་དེར་ལྟ་སྟངས་གང་འདྲ་ཡོད་དམ།

ལན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་གི་སྐད་ཆ་ཞིག་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་པ་དེ་དོགས་པ་རྣམ་རྟོག་ཅིག་གི་དབང་ནས་ཡོང་གིན་ཡོད། ༧གོང་ས་མཆོག་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་དེ་ཁ་བྲལ་གྱི་སྲིད་བྱུས་རེད་སྙམ་སྟེ། ང་ཚོའི་ཚད་མཐོའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ལ་དགག་པ་རྒྱག་གིན་ཡོད་པའི་བཟོ་ལྟ་རེད། ན་ནིང་ཁོང་ཚོས་ཅུང་ཁ་གསལ་བོས་ཐོག་ནས་བརྗོད་ཡོད། བོད་དང་ཐེ་ཝན་གྱི་གནས་སྟངས་མི་འདྲ་ལ། བོད་དང་ཧོང་ཀོང་གི་གནས་སྟངས་ཀྱང་མི་འདྲ་ཚུལ་བཤད་ཡོད། ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱ་དགོས་ཟེར་བ་དེ་ནི་གོ་བརྡ་མ་འཕྲོད་པའི་གནད་དོན་ཞིག་རེད། ཁོང་ཚོའི་བསམ་བློའི་ནང་བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་མངའ་ཁོངས་སྙོན་མེད་རེད་སྙམ་པའི་བསམ་ཚུལ་བཅོས་མིན་ཞིག་ཡོད། དེར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་ལ་བརྩི་བཀུར་བྱ་དགོས་ཟེར་གྱིན་ཡོད། འདི་དག་གི་རྩ་བ་གཡོན་ཐལ་ཆེ་བའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཤིག་གི་སྟེང་ནས་ཡོང་གིན་ཡོད། ཡོད་ཚད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོ་གཞི་རྩར་འཛིན་གྱིན་ཡོད་སྟབས། ལོ་རྒྱུས་རྫུན་བཟོ་བྱ་རྒྱུ་མང་དྲགས་པ་དང་། གུ་དོག་སྒེར་གཅོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་ཤུགས་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་རེད། རྩ་ཁྲིམས་ལ་འགལ་བའི་རིགས་བྱ་མི་ཆོག་ཟེར་བ་དེ་བོད་རིགས་ཡོངས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བའི་རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་པ་འདྲ། འོན་ཀྱང་། ང་ཚོས་བཏོན་པའི་བསམ་འཆར་དེ་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ལ་འགལ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་མ་རེད། འབའ་པ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་དེང་སྐབས་༧རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ཡིས་འདོན་བཞིན་པའི་བོད་རིགས་ཡོངས་ལ་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་རང་སྐྱོང་ཟེར་བ་དེ་རྒྱ་ནག་གི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་མི་རིགས་ས་ཁོངས་རང་སྐྱོང་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་དུའང་ཡོང་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད་ཅེས་བསྟན་ཡོད་པ་རེད།