བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བྱུང་པའི་སྐུ་དྲག་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཅིག་གི་རྗེས་རབས་པ་དང་། བོད་གསར་རྙིང་གི་སྲིད་གཞུང་ལ་དུས་དང་བསྟུན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ལེགས་བཅོས་གསར་གཏོད་པ་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་བརྒྱུད་རིམ་ལས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་དྲན་ཐེངས་གཅིག་བྱས་པ།
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༨ ཉིན་དགུང་གྲངས་ ༩༢ ལ་སོན་པ་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་རྡེ་ར་ལྡུན་CIM སྨན་ཁང་དུ་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད། ཚ་རོང་མི་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་གཞུང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་གཞུང་ཞབས་དང་དམག་དོན་སོགས་ལས་སྣེ་འདྲ་མིན་ཐོག་འགན་ཁུར་པའི་ཁྲོད་བཀའ་བློན་བཞི་ཙམ་བྱུང་པའི་མཐའ་མ་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་ཏེ། བོད་དམག་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་ཁོང་གི་སྲས་རྒན་ཤོས་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ ༡༩༢༠ ལོར་ལྷ་སར་འཁྲུངས་འདུག
འདི་གའི་གསར་འགོད་པ་རྡེ་ར་ལྡུན་ས་གནས་སུ་བསྐྱོད་དེ་དམ་པ་ཁོང་གི་སྲས་ཆུང་པ་ཚ་རོང་དཔལ་འབྱོར་ལགས་དང་ཐུག་འཕྲད་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ལྟར་ན། དམ་པ་ཁོང་ཐོག་མར་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ར་སློབ་གྲྭར་ཞུགས་ཤིང་། དགུང་ལོ་ ༩ ལ་སོན་སྐབས་ཕ་བློན་སྲས་ཀྱི་ལུགས་སྲོལ་ལྟར་གཞུང་ཞབས་གནས་རིམ་བཞི་པར་མཚན་གནས་དེབ་སྐྱེལ་གནང་པ་དང་། རྗེས་སུ་༧རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱག་མོ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་༡༩༣༤ ནས་༡༩༣༩ བར་རྡོར་གླིང་རྒྱ་གར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གྲྭར་(St.Joseph) སློབ་གཉེར་གནང་གི་ཕེབས་པ་དེ་བོད་ཕྲུག་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་སློབ་གཉེར་དུ་ཕྱིན་པ་ཐེངས་གཉིས་པ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། ༡༩༣༩ ལོར་༧གོང་ས་བཅུ་བཞི་བ་མཆོག་མདོ་སྨད་ནས་ལྷ་སར་ཆིབས་སྒྱུར་གནང་པའི་སྐབས་སུ་ཕྱིར་བོད་དུ་ལོག་སྟེ། དངོས་སུ་གཞུང་ཞབས་ཀྱི་ལས་སྣེར་ཞུགས་ཡུན་རིང་བཀའ་ཤག་ཡིག་བྲིས་དང་། བཀའ་མགྲོན་མཚན་ཐོག་ར་སྒྲེང་དང་སྟག་བྲག་གི་རྩོད་རྙོག་ཞིབ་བཤེར་གྱི་འགན་འཁུར་ཡོད་འདུག
ལྷག་པར་དུ་ཕ་ཟླ་བཟང་ལགས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ་འབྲི་གུང་རླུང་ཤོད་ཕུ་གྲྭ་བཞི་ལས་ཁུངས་སུ་ཞུགས་ནས་བོད་ནང་དེང་རབས་དང་མཐུན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་གཞིའི་ཐོག་དངུལ་སྲང་གསར་བཟོ་དང་། བོད་ནང་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་ཏར་འཕྲིན་བོད་དུ་ཐོག་མར་གསར་བསྐྲུན། ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུ་གཙང་པོའི་སྟེང་ཆུ་ཤུགས་གློག་འདོན་གསར་འཛུགས་ཀྱི་ལས་གཞི་ (Hydro-Electric Power) དང་། རྒྱ་གར་ནས་རླངས་འཁོར་འཕྲུལ་ཆོས་རིགས་ལྷུ་ལག་གཏོར་ནས་འབྲས་ལྗོངས་(Skkim) བརྒྱུད་རྟ་དྲེལ་ལ་བཀལ་ཏེ་ལྷ་སར་དབོར་འདྲེན་གྱིས་བསྐྱར་དུ་ལྷུ་སྒྲིག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མགོ་བཙུགས་པ་དང་། ལྕགས་ཟམ་གསར་རྒྱག(ཁྲི་ཟམ)། དེ་བཞིན་ཁོང་རང་ཉིད་ལ་བརྡ་གཏོང་རླུང་འཕྲིན་དང་རང་ཤག་ཏུ་པར་རྒྱག་ཁང་སོགས་བཙུགས་ཏེ། ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ནི་བོད་མི་པར་པ་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད། ད་ལོའི་ལོ་གསར་སྐབས་སུ་འདི་གའི་གསར་འགོད་པ་ཚ་རོང་གི་གསོལ་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་བསྐྱོད་སྐབས། དགུང་ལོ་ ༩༢ སོན་པའི་དམ་པ་ཁོང་གིས་ལག་ཏུ་པར་ཆས་རྙིང་པ་ཞིག་བཟུང་སྟེ་པར་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དངོས་སུ་མཐོང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་པར་པ་རྒན་པ་ཞིག་གི་རང་ཆས་སུ་གྲུབ་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ངང་ངམ་ཤུགས་ཀྱིས་མངོན་པ་ཞིག་རེད།
༡༩༥༠ ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་གྲོ་མོར་ཉེན་ཡོལ་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་གི་ཕ་ཚ་རོང་ཟླ་བཟང་དགྲ་འདུལ་དང་ལྷན་དུ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་སྲུང་དམག་གི་སྣེ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ༡༩༥༩ ལོར་༧གོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ཆར་ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱིས་གསུང་སྒྱུར་གྱི་ཕྱག་ལས་དང་། དེ་ནས་རྩིས་དཔོན་ཞྭ་སྒབ་པ་དང་མཉམ་དུ་ལྡི་ལི་དོན་གཅོད་གསར་འཛུགས། བྲོས་བྱོལ་དུ་ཡོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་གསར་འབྱོར་བ་རྣམས་ལ་འཚོ་བ་དང་འཕྲོད་བསྟེན་རོགས་རམ་ཚོགས་པ་(Central relief committee for Tibet refugee) ལས་ཁུངས་བརྒྱུད་རོགས་འཚོལ་དང་། སྐབས་ཤིག་ནས་སྐུའི་གཅེན་པོ་རྒྱ་ལོ་དོན་གྲུབ་མཉམ་དུ་དེ་སྔ་སྒང་ཏོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གཞུང་གི་གསེར་དངུལ་རྣམས་ཀ་ཏར་དབོར་འདྲེན་ཐོག་སྤུས་ཚོང་བྱེད་རྒྱུ་དང་འཇུག་ཡུལ་དངུལ་ཁང་ཁག་གོ་སྒྲིག་གིས་(Dalai Lama Trust)ཞེས་པའི་ཡིད་ཆེས་ཐེབས་རྩ་བཙུགས་ཏེ་གཞུང་སའི་ཕྱག་དངུལ་ལ་ཁྲལ་ཆག་ཐབས་དང་། ༡༩༦༩ ལོར་རྒྱ་གར་བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་ནང་བོད་གཞུང་གི་ལྕགས་དོང་བཟོ་གྲྭ་ཐོག་མར་གསར་འཛུགས་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་འདུག
དྲུག་ཅུ་རེ་གྲངས་ནང་བོད་གཞུང་ལས་ཁུངས་ཁག་གི་དངུལ་གྱི་འགྲོ་འོང་ཡོངས་རྫོགས་ཁོང་མི་གཅིག་པུའི་ཕྲག་སྟེང་དུ་བབ་ཡོད་སྟབས། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་མི་གཅིག་གིས་འགན་འདི་འདྲ་ཞིག་འཁྱོག་དཀའ་བས་ལས་གནས་འཕོ་འགྱུར་གཏོང་པའི་རེ་འདུན་ཞུས་ཀྱང་། བཀའ་ཤག་གིས་ཁས་ལེན་མ་གནང་པར་མུ་མཐུད་ཁོང་གིས་འགན་དེ་འཁུར་དགོས་བྱུང་འདུག་ལ། ༡༩༦༢ ལོའི་རྒྱ་དཀར་ནག་གི་དམག་འཁྲུག་དོན་རྐྱེན་འོག རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་ལ་འགྱུར་པ་ཐེབས་པ་དང་། ནུབ་བྷན་གྷལ་(West Bengal) ནང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་རྒྱས་པ་བཅས་ལ་བརྟེན། རྒྱ་གར་ནང་ཁྲོམ་རའི་ཚོང་ལས་ཉམས་ཉེས་སུ་ཕྱིན་སྐབས་བོད་གཞུང་གིས་མ་འཛུགས་སྐྱེད་གཏོང་མ་དངུལ་ལ་གྱོང་གུད་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཡོད་འདུག གནད་དོན་དེའི་ཐད་དམ་པ་ཁོང་གི་སྲས་ཆུང་པ་ཚེ་བརྟན་དཔལ་འབྱོར་ལགས་གྱིས་བརྗོད་རྒྱུར། “སྐབས་དེའི་གྱོང་གུད་ནི་ཕ་དམ་པ་ཁོང་གི་མི་ཚེའི་ནང་གི་འགྱོད་སེམས་སྐྱེ་ཡུལ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་གྱོང་གུད་ཕོག་པའི་དངུལ་དེ་དག་གཞུང་དངུལ་ཡིན་པ་དང་། དུས་རབས་མང་པོར་བོད་གཞུང་ལ་ཚ་རོང་མི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབས་མཐར་ངས་འཇོན་མ་སོང་ཞེས་པ་དེ་རེད། དུས་དེ་ནས་ཁོང་ལ་སྙུང་གཞི་ཕོག་པ་རེད།” ཅེས་གསུངས་བྱུང་།
དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་ཕ་ཚ་རོང་མདའ་བཟང་དགྲ་འདུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔེ་དེབ་( In the Service of his Country) ཅིག་དང་། བོད་ཀྱི་དེ་སྔའི་གནས་སྟངས་ཐོག་(What Tibet Was) ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཅིག་བཅས་བྲིས་ཡོད་འདུག་ལ། དེབ་ཕྱི་མ་དེ་ནི་དམ་པ་ཁོང་གིས་བོད་དུ་རྒྱ་དམར་མ་བསླེབས་གོང་དང་རྒྱ་དམར་བསླེབས་རྗེས་བཅས་སུ་བོད་ནང་དུ་བརྒྱབ་པའི་པར་རྣམས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཐོག པར་གྱི་ལམ་ནས་བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཚུལ་རྣམས་འཛམ་གླིང་མི་མང་ཚོར་ར་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར་རྩ་ཆེའི་དཔང་རྟགས་ཤིག་ཆགས་ཐུབ་ཡོད།
ཚ་རོང་བདུད་འདུལ་རྣམ་རྒྱལ་དང་ཁོང་གི་སྐུ་ཟླ་དབྱངས་ཅན་སྒྲོལ་དཀར་ལགས་ལ་ཕྲུ་གུ་ལྔ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་སྟག་ལྷ་རྣམ་རྒྱལ་ལྷ་མོ་ལགས་དང་། ནོར་འཛིན་ཞྭ་སྒབ་པ། ཚ་རོང་འཇིགས་མེད། འབྲི་གུང་སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། ཚ་རོང་དཔལ་འབྱོར་བཅས་དང་། ཚ་བོ་ཚ་མོ་བརྒྱད་བཅས་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། བནྡེ་སྐྱབས།
