རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྩོད་ཉོག་ཡོད་པའི་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱ་མཚོའི་མངའ་ཁུལ་དུ་རྡོ་སྣུམ་སྔོག་འདོན་ལས་གཞི་མགོ་འཛུགས་བྱས་པ་དེས་ཝེ་ཋི་ནམ་དང་ཧྥི་ལི་ཕིན་སོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོ་བསླངས་ཡོད།
རྒྱ་གཞུང་གིས་ཝེ་ཋི་ནམ་དང་རྩོད་གཞི་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་ལྷོ་ངོས་ཕཱ་ར་སེལ་ (Paracel) མཚོ་གླིང་དུ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་གཅིག་ལྷག་གི་རྡོ་སྣུམ་སྔོག་འདོན་ཡོ་ཆས་ (Haiyang Shiyou 981) རྟགས་ཅན་ཞིག་བཙུགས་ཏེ་མཚོ་ལེ་ ༢༠༠ སར་རྡོ་སྣུམ་སྔོག་འདོན་མགོ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་ཅིང་། དེར་ཝེ་ཋི་ནམ་གཞུང་གིས་ཉེན་བརྡ་བཏང་བར་ཉན་འཇོག་བྱས་མེད་ལ། ཨ་རིའི་རྒྱལ་དོན་དྲུང་ཆེ་ཡིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་བྱ་སྤྱོད་དེ་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་འཁྲུག་རྐྱེན་སློང་གཞི་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་སྟབས། ཁ་སང་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཝང་ཡེས་གཞུང་འབྲེལ་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་ཏེ། ཨ་རིས་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་བདག་དབང་ཐོག་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་འཛིན་དགོས་པ་ལས། མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཝེ་ཋི་ནམ་དང་ཧྥི་ལི་ཕིན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ཏེ་སྐད་ཆ་བཤད་པ་དེ་དྲང་བདེན་མིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཝང་ཡེས། “ ཨ་རིས་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་བདག་དབང་རྩོད་ལེན་ཐད་ལངས་ཕྱོགས་བརྟན་པོ་འཛིན་དགོས་པ་ལས། མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱབ་རྩར་ལངས་ཏེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་རྒྱ་ནག་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་བྱས་ན་མི་འགྲིག” ཅེས་དང་། དེ་བཞིན་ཁོས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་དོན་དྲུང་ཆེ་ཇོན་ཁེ་རེ་ལ་ཁ་པར་བཏང་སྟེ། ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་ལ་ཁོང་ཁྲོ་སློང་གཞིའི་བྱ་སྤྱོད་མུ་མཐུད་སྤེལ་ཚེ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་དོ་ཕོག་འགྲོ་སྲིད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་ཡོད་འདུག
ཨ་རིའི་རྒྱལ་དོན་དྲུང་ཆེ་ཇོན་ཁེ་རེ་ཡིས། “ ཨ་རིས་རྒྱ་ནག་དང་ཧྥི་ལི་ཕིན། ཝེ་ཋི་ནམ་བར་གྱི་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་བདག་དབང་རྩོད་ལེན་ཐད་ཐེ་ཇུས་གང་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་རྩོད་རྙོག་དག་ཞི་འགྲིག་བྱ་དགོས། ” ཞེས་བརྗོད་འདུག
ཟླ་སྔོན་མའི་ཟླ་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཎན་ཤཱ་ (Nansha) དང་ཞི་ཤཱའི་ (Xisha) མཚོ་ཁུག་ཏུ་རྡོ་སྣུམ་སྔོག་འདོན་ལས་གཞི་མགོ་འཛུགས་བྱེད་སྐབས། ཝེ་ཋི་ནམ་གཞུང་གིས་ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༣ དང་ ༧ བཅས་ཉིན་གཉིས་རིང་མཚོ་དམག་གྲུ་གཟིངས་བཏང་སྟེ། འགོག་རྒོལ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་ཕན་འབྲས་ཐོན་མེད་པ་མ་ཟད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རྒྱ་གཞུང་གིས་ཝེ་ཋི་ནམ་གཞུང་ལ་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་མཚོ་གླིང་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རྒྱ་ནག་གི་ཁ་བྲལ་ཐབས་མེད་པའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱིས་ཐེ་ཇུས་བྱེད་དབང་མེད་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ཧྥི་ལི་ཕིན་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་བྷེན་མིན་ (Phạm Bình Minh) གྱིས། “ རྒྱ་ནག་དང་ཧྥི་ལི་ཕིན་བར་གྱི་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་མཚོ་གླིང་དུ་རྒྱ་གཞུང་གིས་རྡོ་སྣུམ་སྔོག་འདོན་ཡོ་ཆས་བཙུགས་པ་དེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འགལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཧྥི་ལི་ཕིན་གཞུང་ལ་མཐོང་ཆུང་ཁྱད་གསོད་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། ཧྥི་ལི་ཕིན་གཞུང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་འགོག་རྒོལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།” ཞེས་བརྗོད་འདུག
ཉི་ཧོང་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་ཆེན་མོ་བ་སུ་གྷ་ (Yoshihide Suga)ཡིས་ཀྱང་། “ རྒྱ་གཞུང་གིས་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་མངའ་ཁུལ་དང་ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་མཚོ་གླིང་ཐོག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འགལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་མང་དག་ཅིག་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གིས་རྒྱ་ནག་ལ་བརྡ་ལན་སློག་དགོས།” ཞེས་བརྗོད་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༧ ཉིན་ཧྥི་ལི་ཕིན་དང་རྒྱ་ནག་གི་རྩོད་གཞི་ཅན་གྱི་མཚོ་གླིང་སེ་ཧྥར་ལེའི (Spratlys) ཧབ་མོན་ཤོལ་ (Half Moon Shoal) མཚོ་ཁུལ་དུ་རྒྱ་རིགས་ཉ་པ་ཚོས་ཉ་འཛིན་གྲུ་གཟིངས་བཏང་སྟེ། སྟོང་ཉེན་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་རིགས་འཛིན་བཟུང་སྐབས་ཧྥི་ལི་ཕིན་གཞུང་གིས་རྒྱ་རིགས་ཉ་འཛིན་པ་ ༡༡ འཇུ་བཟུང་བཀག་ཉར་བྱས་ཡོད་འདུག
ཚེས་ ༡༢ ཉིན་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་སྟངས་འཛིན་འོག་ཡོད་པའི་རྡོ་སྣུམ་སྔོག་འདོན་ཁེ་ལས་ (ONGC) ཀྱིས་ཝེ་ཋེ་ནམ་གཞུང་གི་རྡོ་སྣུམ་ཁེ་ལས་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས། ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་མཚོ་གླིང་ནས་རྡོ་སྣུམ་སྡོག་འདོན་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་ཞིག་བཞག་ཡོད་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡༠ དང་ ༡༡ ཉིན་སྐོང་ཚོགས་བྱས་པའི་ལྷོ་ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་རྒྱ་ནག་དང་ཝེ་ཋེ་ནམ་གྱི་རྩོད་རྙོག་སྐོར་གླེང་སློང་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཝེ་ཋི་ནམ་གཞུང་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་གནད་དོན་དེར་ཐེ་ཇུས་བྱ་དགོས་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་འདུག
ད་ལྟ་ཝེ་ཋི་ནམ་མང་ཚོགས་ཚོས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ཚབ་ཁང་མདུན་དུ་ངོ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། ཁ་སང་ཝེ་ཋི་ནམ་ནང་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བཟོ་གྲྭ་གསུམ་ལ་མེ་བརྒྱབ་ཡོད་པ་དང་། བཟོ་གྲྭ་ ༡༧ གནས་སྐབས་རིང་སྒོ་རྒྱག་དགོས་བྱུང་ཡོད་འདུག
ཆབ་སྲིད་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས། ལྷོ་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོ་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་མཚོ་གླིང་བདག་དབང་རྩོད་རྙོག་གིས་རྐྱེན་པས། ཨེ་ཤ་ཡའི་མངའ་ཁུལ་བརྟན་བརླིང་ལ་འགོག་རྐྱེན་ཆེན་པོ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། གྲོས་མོལ་བརྒྱུད་དཀའ་རྙོག་དེ་དག་མ་སེལ་ཚེ་མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་དང་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བར་དམག་འཁྲུག་འབྱུང་སྲིད་པའི་ཚོད་དཔག་ཀྱང་བྱས་འདུག
༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༠ དང་ ༢༡ ཉིན་བཅས་ཉིན་གཉིས་རིང་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱི་གཙོ་སྐྱོང་འོག་ཧྲང་ཧེ་ནང་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནུས་སྟོབས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ (CICA) སྐོང་ཚོགས་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཤར་རྒྱ་ནག་རྒྱ་མཚོའི་སྟེང་རྒྱ་ནག་དང་ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་མཚོ་དམག་སྦྱོང་བརྡར་ཞིག་སྤེལ་འཆར་ཡོད་འདུག་ལ། ཡུའུ་ཁུ་རེན་གནད་དོན་དང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་སྔོན་འགོག ཚོང་དོན་གྲོས་མཐུན། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཨེ་ཤ་ཡའི་ནུས་པ་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐབས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལའང་གོ་བསྡུར་བྱ་འཆར་ཡོད་འདུག
གསར་འགོད་པ། དོན་གྲུབ།
