ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟཊ།

འདི་ལོའི་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྙིང་སྟོབས་གདེང་འཇོག་གནང་མཁན་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་པ་པོ་པཱ་ཌེག་མོ་ཌི་ནཱོ་ལགས་སུ་ཐོབ་ཡོད་འདུག  

ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེང་རྟགས་ཚོགས་ཆུང་གིས་ཟླ་འདིིའི་ཚེས་ ༩ ཉིན། ད་ལོའི་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་པ་པོ་པཱ་ཌེག་མོ་ཌི་ནཱོ་ (Patrick Modiano) ལགས་སུ་ཐོབ་ཡོད་པ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་འདུག དེ་ནི་ཁོ་བོས་འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༤༦ ཙམ་རིང་རྩོམ་རིག་བྱ་བར་བཞུགས་ཏེ། ད་བར་རིགས་མི་འདྲ་བའི་དཔེ་དེབ་ ༤༠ ཙམ་འདོན་སྤེལ་བྱས་པ་མ་ཟད། དཔེ་དེབ་དེ་དག་གི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་ནཱ་ཛིའི་ (Nazi) དབང་སྒྱུར་འོག་ཇེའུ་མི་རིགས་ཀྱིས་དཀའ་སྡུག་གང་མྱངས་ཡོད་མེད་དང་། ལྷག་པར་བཙན་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཚོས་སོ་སོའི་ངོ་བོ་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ལས་དོན་གང་བསྒྲུབས་ཡོད་མེད་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དག་གཙོ་དོན་བྱས་ཏེ་བྲིས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤ་སྟག་ཡིན་སྟབས། ཐེངས་འདིར་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཕུལ་བ་ཞིག་ཡིན་འདུག

འདིའི་ཐད་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེ་པི་ཌར་ (Peter Englund) གྱིས་བརྗོད་དོན། “རྩོམ་པོ་པོ་འདིས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཉམ་ཆུང་ནུས་མེད་ཚོའི་དཀའ་སྡུག་དག་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་གསར་བཏོན་དང་། ཁོང་གིས་ད་བར་རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་ཚོར་དྲན་འཆར་གསར་པ་ཞིག་དང་། སྐུལ་སློང་བརྣལ་མ་ཞིག་གི་འཆར་སྣང་སྤྲད་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྩོམ་རིགས་གང་ཞིག་བརྩམས་ཀྱང་གསར་གཏོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ནང་དོན་དང་ཚིག་སྦྱོར་ལྡན་སྟབས་འཛམ་གླིང་རྩོམ་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་ཐོག་ལེགས་སྐྱེས་ཆེན་པོ་ཕུལ་ཡོད། ཁོང་གིས་བརྩམས་པའི་དེབ་མང་ཆེ་བ་ཀློག་བདེ་ཞིང་ཚིག་དོན་གོ་སླ་བ་མ་ཟད། ཤོག་གྲངས་ཀྱང་ ༡༥༠ ཙམ་ལས་མེད་སྟབས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཉིན་གཅིག་ནང་ཉུང་མཐར་ཁོང་གི་དེབ་གཉིས་ཀློག་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟ་ཁོང་ནི་ང་ཚོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྙན་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་མར་སལ་ཧྥོར་སི་ (Marcel Proust) ཞེས་པ་དེ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། མ་འོངས་པར་ང་ཚོས་ཁོང་ནས་ལེགས་ཆ་ལེན་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས།”ཞེས་བརྗོད་འདུག

༡༩༦༨ ལོར་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཇེའུ་མི་རིགས་ཚོས་ནཱ་ཛི་མངའ་འོག་ནས་དཀའ་སྡུག་གང་འདྲ་མྱངས་ཡོད་མེད་ཀྱི་བརྗོད་དོན་གཙོར་བཟུང་ཐོག་བྲིས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ཐོག་མ་ (La place de l’étoile) ཞེས་པ་ཞིག་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་རྗེས། རྒྱ་ཆེའི་ཀློག་པ་པོ་ཚོས་ཁོང་ལ་གདེང་འཇོག་ཚད་མཐོན་པོ་ཐོབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། བརྩམས་སྒྲུང་དེ་སྐད་ཡིག་འདྲ་མིན་ནང་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དང་། ༡༩༧༨ ལོར་ཁོང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་༼བོར་བརླག་སོང་བའི་མི།༽ཞེས་པར་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཡོངས་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་དང་། ༡༩༧༤ ལོར་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སིའི་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་གློག་བརྙན་ (Lacombe Lucien) གྱི་འཁྲབ་གཞུང་ཡང་བརྩམས་ཡོད་འདུག

ད་བར་ཁོང་གིས་བྱིས་སྒྲུང་དང་བརྩམས་སྒྲུང་། འབོལ་རྩོམ། སྙན་ངག་སོགས་བརྗོད་བྱ་མི་འདྲ་བའི་དེབ་ ༤༠ ལྷག་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་བསྒྱུར་བའི་དཔེ་དེབ་ཁག་ཅིག་ནི། ༼སྡང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་ཤུལ།༽(A Trace of Malice) ཞེས་པ་དང་།  ༼བོར་བརླག་སོང་བའི་མི།༽(Missing Person)། ༼ སྦྲང་རྩིའི་ཟླ་བ༽ (Honeymoon)། ༢༠༡༤ ལོར་ཁོང་གིས་ཧྥ་རན་སི་སྐད་ཐོག་ (Pour que tu ne te perdes pas dans le quartier) ཞེས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ཞིག་འདོན་སྤེལ་གྱིས་རྩོམ་རིགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས་ཡོད་འདུག ༢༠༡༠ ལོར་ཁོང་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཧྥ་རན་སི་རྩོམ་རིགས་བྱ་དགའ་དང་། ༢༠༡༢ ལོར་ཨོ་སི་ཌོ་རི་ཡ་གཞུང་གིས་ཡུ་རོབ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ། ༢༠༡༤ ལོར་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིགས་བྱ་དགའ་བཅས་ཐོབ་ཡོད།

༡༩༠༨ ལོ་ནས་བཟུང་ད་བར་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་ ༡༡༡ ཙམ་སྤྲད་ཡོད་ཅིང་། ན་ནིང་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཁེ་ན་ཌའི་རྩོམ་པ་པོ་ལྕམ་མོན་རོབ་ (Alice Munro) ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ ༼བརྩེ་བའི་མི་ཚེ༽ དང་༼བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་ཞབས་བྱོའི་གྲིབ་གཟུགས༽སོགས་ཀྱི་སྒྲུང་ཐུང་ལ་དུས་རབས་ ༡༩ པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྩོམ་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཞིང་། ཁོ་མོའི་བརྩམས་ཆོས་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ནི་བུད་མེད་དང་བུད་མེད་ཀྱི་དཀའ་སྡུག ལྷག་པར་ཁོ་མོ་རང་ཉིད་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཡུལ་གྱི་གྲོང་གསེབ་འཚོ་བ་དང་། ཁོར་ཡུག་བཅས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་འབྲི་བཞེངས་བྱས་ཡོད་སྟབས་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས་དེ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་འདུག

རྩོམ་པ་པོ་པཱ་ཌེག་མོ་ཌི་ནཱོ་ལགས་ཀྱིས། “ངས་ཁོ་ཚོས་ང་ལ་གཟེངས་རྟགས་འདི་ག་རེ་བྱས་ནས་སྤྲད་ཡོད་མེད་ཤེས་འདོད་ཆེན་པོ་འདུག རང་ཉིད་རང་གིས་བྲིས་པའི་དེབ་ཀྱི་ཀློག་པ་པོ་ཞིག་ཆགས་རྒྱུ་ཁག་པོ་རེད་མ་གཏོགས། ངས་ལོ་ ༤༥ ལྷག་རིང་བརྩམས་པའི་དེབ་དེ་ཚོའི་བརྗོད་བྱར་བསྐྱར་ཀློག་ཅིག་བྱས་ཏེ། ཁོ་ཚོས་ང་ལ་གཟེངས་རྟགས་འདི་སྤྲོད་དགོས་དོན་གང་ཡིན་ལྟ་དགོས་པ་ཞིག་ཆགས་འདུག”ཅེས་བརྗོད་འདུག

ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་བློན་མུ་ནོལ་ཝོལ་ (Manuel Valls) ལགས་ཀྱིས། “ཁོང་ནི་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་ནང་གི་རྩོམ་པོ་སྙན་གྲགས་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་སྟབས། ཁོང་ལ་གཟེངས་རྟགས་དེ་སྤྲོད་འོས་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་དེ་དག་ནི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་བསལ་ལྡན་ལ་དུས་རབས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་འཐོན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་མཚོན་ཐུབ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད།”ཅེས་བརྗོད་འདུག

ཧྥ་རན་སིའི་རྩོམ་པ་པོ་པཱ་ཌེག་མོ་ཌི་ནཱོ་ (Patrick Modiano) ལགས་ནི། ༡༩༤༥ ལོའི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་སའི་བྷེ་ལན་ཀོ་ཌི་ (Boulogne-Billancourt) ཞེས་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་ཇེའུ་མི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕ་ཨལ་བྷར་ཌི་མོ་ཌི་ནཱོ་ (Albert Modiano) དང་། བྷེལ་གྷན་གྱི་མི་རིགས་ཡིན་པའི་མ་ལུའི་སཱ་ (Louisa Colpijn)ཡི་བུ་ཕྲུག་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཐོན་རྗེས་རྩོམ་རིགས་བྱ་བར་བཞུགས་ཏེ་ད་བར་དེབ་ ༤༠ ལྷག་བརྩམས་ཡོད་པ་དང་། སྔ་ཕྱིར་རྒྱལ་སྤྱི་དང་རྒྱལ་ནང་རིམ་པའི་རྩོམ་རིགས་ཀྱི་བྱ་དགའ་ ༦ ཙམ་ཐོབ་ཡོད་འདུག ད་ལྟ་ཁོང་རང་ལོ་ ༦༩ ཡིན་འདུག 

ཁོང་ལ་གཟེངས་རྟགས་དེ་ད་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་ཏེ་ནོ་བྷེལ་གཟེངས་རྟགས་སྲོལ་གཏོད་མཁན་ཨལ་ཧྥར་ཌི་ནོ་བྷེལ་ (Alfred Nobel) མཆོག་འདས་གྲོངས་སོང་བའི་དུས་དྲན་ཉིན་འབུལ་ལམ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག