དེང་སྐབས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་དང་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས། ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སོགས་ལ་ཁ་གཡར་ཏེ་བོད་རིགས་དང་སོག་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་དཔོན་རིགས་ཚོ་ཚར་གཅོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག
རྒྱལ་སྤྱིའི་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་གནས་ཚུལ་ཐོན་པར། རྒྱ་གཞུང་གིས་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་སོག་རིགས་དང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་གི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པར་ཡིད་རྟོན་མེད་པ་དང་། ཁོ་ཚོ་གསང་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་བཞིན་ཡོད་པ། ཏཱ་ལའི་བླ་མར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཐ་ན་རྒྱལ་ནང་གི་ཁ་ཆེ་འཇིགས་སྐུལ་བར་རམ་འདེགས་ཀྱང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སོགས་ཀྱི་ཉེས་མིང་འོག དཔོན་ངན་རིང་ལུགས་ཚར་གཅོད་དང་གཙང་བཤེར་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཅིང་། སྲིད་དོན་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་དེ་ནི། རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ནང་གི་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་པ་དང་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ལ་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་མཁན་དག་གཙང་བཤེར་དང་ཚར་གཅོད་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ནག་མེད་ཉེས་འཛུགས་ཐེབས་པའི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཁ་ཅིག་གིས། ལས་འགུལ་འདི་ནི་རྒྱ་ནག་གིས “གནོད་འཚེ་ཅན་གསུམ” དུ་འབོད་པའི “འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས”དང་། “ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས” ། “ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ” གསུམ་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ནང་ཁུལ་ལ་བསླངས་པའི་ཕུང་དཀྲུག་ཅིག་ཀྱང་ཡིན་ཚུལ་གླེང་འདུག
ཤར་ཨེ་ཤ་ཡའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཉེས་ཡངས་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ནེ་ཆོ་ལ་སི་བྷི་ཁུ་ལེན་ (Nicholas Bequelin) ལགས་ཀྱིས། ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོས་བརྗོད་དོན་ལྟར་ན། འདི་ནི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོ་རྒྱ་ནག་ནང་འབྱུང་བཞིན་པའི་རྩོད་རྙོག་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་པར། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་དབང་འཛིན་པ་ཚོས་བོད་རིགས་དང་སོག་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་དཔོན་ངན་ཁག་ཅིག་ཆེད་གཏོང་གིས་ཉེས་མེད་མི་མང་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ནང་ཁུལ་དཀྲུག་ཤིང་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དཔོན་རིགས་ཚང་མ་ཞི་ཅིན་ཕིན་གྱིས་བོད་རིགས་དང་སོག་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་འཛིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་སྐོར་བརྗོད་འདུག
ཨ་རིའི་ཡལ་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ (Yale University) གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བདེ་འཇགས་ཞིབ་འཇུག་ཚན་པའི་ཉམས་ཞིབ་པ་ལྕམ་རྗོ་ལེ་ཡ་ཧྥ་མུ་ལ་རའོ་ (Julia Famularo)ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་བོད་རིགས་དང་སོག་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཀྱི་གནད་དོན་ནི། རྒྱ་ནག་ནང་འབྱུང་བཞིན་པའི་རྩོད་རྙོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། རྩོད་རྙོག་གི་དཔང་རྟགས་འདི་ལ་བརྟེན་ཏེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཚོ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་འོག་ཏུ་བསྡུ་ཐབས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་ས་གནས་དཔོན་རིགས་འདི་དག་གོ་སྐོན་བློ་འགུག་ཐུབ་མིན་ལ་ཞེད་སྣང་སྐྱེ་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དཔོན་རིགས་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཁ་ཆེ་ལྷ་ཁང་དང་ནང་པའི་དགོན་སྡེ་ཁག་ནང་མཇལ་ཕྱག་ཏུ་འགྲོ་ཡི་ཡོད་པ་དང་། ཁོ་ཚོ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་ལས་རང་གི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་མི་མང་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་ཡོད་པ་རེད། ཅེས་བརྗོད་འདུག
ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༥ ཉིན་མིང་ལ་ཀྲོ་ཀྲོ་ (Zhao Zhao) ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གིས་རྒྱ་ནག་མར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དྲ་ཚིགས་ (China Tibet Online)ཞེས་པའི་སྟེང་སྤེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་གི་ནང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སོག་རིགས་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་གཏོར་བརླག་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག ན་ནིང་གཅིག་པུར་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ ༣༥༥ ལ་ཉེས་ཆད་བཅད་ཡོད་པ་དང་། དེའི་གྲས་ཀྱི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ཤིག “ཁ་ཆེ་ཡུ་གུར”ཞེས་པའི་སྐད་འཕྲིན་ཚོགས་པ་ཞིག་གི་ནང་ཞུགས་པར། ཁོས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་བའི་ཉེས་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ཡུ་གུར་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨལ་ཧམ་ཐོ་ཊེ་(Ilham Tohti) ཡིས་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པར་ངན་འབྲེལ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ཚེ་བཙོན་གྱི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་མ་ཟད། སོག་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཅིག་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ཟིང་ཆ་བསླངས་པ་དང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་པ། མར་ཁེ་སི་ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པ། དེ་བཞིན། དཔོན་རིགས་འགའ་ཤས་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོར་ཞུགས་པ་སོགས་ཀྱི་ཉེས་མིང་སྣ་ཚོགས་འོག་འཛིན་བཟུང་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ་ཡིན་སྐོར་བཀོད་འདུག
གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྲིད་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་གཏོར་བརླག་དང་བོད་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག ན་ནིང་བོད་ཁུལ་གྱི་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ ༡༥ དང་། ད་ལོར་ས་གནས་དཔོན་རིགས་ ༢༠ འཛིན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཟླ་སྔོན་མར་བོད་རང་ལྗོངས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་ཁྲིན་ཆོན་ཀོ་ (Chen Quango) ཡིས་ས་གནས་དཔོན་རིགས་སུ་ཞིག་གིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་རྩོད་རྙོག་ཐད་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་འཛིན་པའམ། གསང་བའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་པ་བྱེད་པ། ཡང་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བཀའ་ཆོས་ལ་ཉན་མཁན་སོགས་རྒྱ་ཡན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་མིན་སྐོར་བརྗོད་ཡོད།
གསར་འགོད་པ། པདྨ་རྒྱལ།
