དེ་རིང་འདིར་སྐད་ཡིག་གི་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་འགའ་རེ་ཞུ་འདོད་བྱུང་། བསམ་འཆར་དེ་ཚོ་ཡང་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་མིན་ལ། དཔྱད་ཞིབ་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཀྱང་མིན། འོན་ཀྱང་ཉེ་ཆར་ཨ་རིའི་གཟའ་ཉི་མའི་སློབ་གྲྭ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བྲིས་པའི་ཀློག་དེབ་སྐོར་ལ་དགོངས་ཚུལ་ཤུགས་ཆེ་འབྱུང་བཞིན་པ་དེའི་སྐོར་ཡིན། དེ་ཡང་འདིའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་ཕྲན་གྱི་གྲོགས་པོ་ཞིག་དང་གླེང་མོལ་བྱས་སྐབས་ཕྲན་ལ་བྱུང་བའི་བསམ་ཚུལ་རྣམས་ནར་མར་སྤེལ་བ་ཞིག་ཡིན།
སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྐོར་ལ་དགག་གཞག་བྱེད་པ་དང་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་རེས་བྱེད་པ་ནི་ང་ཚོ་ལ་གསར་པ་ཞིག་ཁྱོན་ནས་མིན། རང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་དང་རང་ལུགས་དེ་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་གཞན་དེ་ལ་ཁྱད་གསོད་དང་དམའ་འབེབས་བྱེད་པའང་ཡོངས་གྲགས་ཤིག་ཡིན། ད་དུང་ཡང་རྩོད་པ་དེ་དག་ཡོང་བཞིན་ཡོད་ལ། རྩོད་པ་དེ་དག་ནི་མུ་མཐུད་ནས་ཡོང་འོས་པ་དང་ཡོང་དགོས་པ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་བརྡ་སྤྲོད་རྣམ་གཞག་བྱུང་བ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་སྐད་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་ནས་སྔ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གསལ་པོ་རེད་ལ། དེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དེའི་རྩོད་པ་རྣམས་རྩ་འཛིན་གྱིས་རང་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་རྩལ་བཏོན་ཏེ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པ་ནི་ཧ་ཅང་འོས་པ་ཞིག་རེད། ཨིན་ཇིའི་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་བསྟན་བཅོས་ཐོག་མ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༡༥༨༦ ལོར་བརྩམས་པར་བཤད།
གོང་གི་རྩོད་པ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་བཀའ་བསྟན་གྱི་སྐད་ཡིག་ནི་མིག་དཔེར་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དཔེར་ལྟ་འོས་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་མཁས་པ་རྣམས་གླེང་བར་བྱེད། འོན་ཀྱང་བཀའ་བསྟན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའང་དེ་འདྲ་མིན་པར་སྣང་། ངས་ཉེ་ཆར་ “རང་འགྱུར་”ཞེས་གྲགས་པའི་བསྟན་བཅོས་སྐོར་ཞིག་ལ་མཇལ་བ་ཡིན། ཁག་གཅིག་ནི་བོད་སྐད་ཀྱི་མིང་ཚིག་མིན་པ་དང་བོད་སྐད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་མི་མཐུན་པའང་མཐོང་། བཀའ་བསྟན་པར་མ་ཁག་ན་ཡིག་ནོར་ཡོད་པ་རྣམས་ངོས་འཛིན་གྱིས་གསལ་འདོན་བྱས་པའང་ག་ཤེད་ཅིག་ནས་མཐོང་བྱུང་། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་འདིའི་སྐོར་ལ་ཐུགས་སྣང་མཛད་པ་གཤམ་གསལ་གྱི་ངོ་བཤུས་ལས་གཟིགས།
ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཞུས་ན་ང་ཚོས་ཡིག་སྐད་དང་ཁ་སྐད་ཅེས་ཁྱད་པར་འབྱེད་སླ་བ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་ཡོང་། འོན་ཀྱང་འདིའི་ཁྱད་པར་འབྱེད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་དཀའ་བ་ཞིག་ལོས་ཡིན་དྲན། བཀའ་གདམས་ཕ་ཆོས་སོགས་ན་ཡུལ་སྐད་ཡོད་པ་དེ་རིགས་ལ་བརྡ་འགྲེལ་བྱེད་པའི་ཚིག་མཛོད་སྔོན་ནས་བརྩམས་ཡོད། སྔོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ཏུ་བྲིས་མེད་པའི་ཡིག་སྐད་ཅིག་འཁྱེར་ཤོག་ཅེས་ན་དཀའ་སེ་མི་ཡོང་ངམ་བསམས།
གྲོགས་པོ་ཞིག་གིས་བསྟན་བཅོས་ཁག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཁ་སྐད་ཀྱི་དཔེ་མཚོན་ཡང་མང་པོ་བསྟན་བྱུང་། རོལ་པའི་རྡོ་རྗེའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་ “འགྲོ་གི་རེད་”སོགས་སྤྱད་པ་དེ་མཐོང་ནས་ཁོང་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲོས་ལ་བསམ་གཞིགས་ཤིག་ཀྱང་བྱས་ཏེ་གླེང་སློང་བྱས་མྱོང་། ཁོང་ལྷ་སར་ཡུན་རིང་མ་བཞུགས་མོད་ལྷ་སའི་ཁ་སྐད་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་འདུག འདི་ལྟ་བུ་ལ་ང་ཚོས་བརྡ་སྤྲོད་དང་མི་མཐུན་ཞེས་རྩོད་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྒྱག་རྒྱུ་ཨེ་ཡོད་དྲན།
དཀའ་ངལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་ང་ཚོ་ལ་རང་གི་སྐད་ཀྱི་སྤྱོད་ཁོངས་ཚང་མ་ལ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་ཐུབ་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཅིག་མེད་པའམ་ཡང་ན་ང་ཚོའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁ་མ་ཚང་བ་ལ་ཐུག་འདུག་དྲན། ཐོན་མིའི་བསྟན་བཅོས་མ་ཚང་བ་དག་ཁ་སྐོང་གི་འབད་བརྩོན་ཞིག་སྔོན་ནས་ཀྱང་བྱས་འདུག མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་ན་ཡང་ཚིག་ཕྲད་གསར་པ་སྐོར་ཅིག་འདུག་ལ། དེ་བཞིན་འབའ་བ་སྐལ་བཟང་འགྱུར་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་འབད་བརྩོན་རིམ་པ་ཞིག་བྱས་འདུག ལོ་ཤས་གོང་དུ་གླང་རི་ཐུབ་བསྟན་སྦྱིན་པ་ལགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྨྲ་སྒོའི་ལྡེ་མིག་དེ་ཡང་འདི་དང་ཆ་མཚུངས་པ་ཞིག་ལོས་ཡིན་དྲན། ད་དུང་ཡང་ཁ་མ་ཚང་བ་རྣམས་ལ་ཁ་སྐོང་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡང་གལ་ཆེན་པོ་རེད་དྲན་ལ། དེང་སང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་གསར་བརྗེ་བྱེད་དགོས་པའི་དགོངས་ཚུལ་ཡང་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་སྣང་། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཚང་གིས་སྐད་ཡིག་ལ་བཅོས་སྒྱུར་མི་རུང་བའི་ལུང་ཞིག་འདྲེན་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་དེད་ན་བཅོས་སྒྱུར་དགོས་ངེས་པའི་དགོངས་ཚུལ་ཞིག་གི་མཇུག་ཏུ་བྲིས་པ་ཞིག་རེད།
རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ཚུན་ནས་བོད་ཀྱི་ཁ་སྐད་སློབ་པའི་དཔེ་ཆ་མང་དུ་སོང་ཡོད། དཔེ་ཆ་དེ་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོ་མང་ཆེ་བ་ཞིག་བོད་མི་ཡིན་མོད། སྐད་བརྡ་རིག་པ་ནེ་ཁོལ་ལ་སེ་ཡིས་རྡོ་དགོན་གསང་བདག་རྡོ་རྗེ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་སློབ་དེབ་ལྟ་བུའི་རྩོམ་པ་པོ་ཕྱི་རྒྱལ་བའང་ཡོད། བཙན་བྱོལ་དུའང་འདིའི་གྲས་ཀྱི་ཀློག་དེབ་སྔ་མོ་ནས་བརྩམས་པ་སྐོར་ཞིག་རྡ་རམ་ས་ལའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་པར་བཏབ་ཡོད། བསྟན་བཅོས་འདི་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ “ཡིན་”དང་ “རེད་”ཅེས་པའི་འཇུག་ཚུལ་སྟོན་སྐབས་ཀྱང་བདེ་པོ་མེད་པའི་འགྲེལ་བརྗོད་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་བོད་སྐད་སློབ་པ་དང་སྦྱོང་བའི་ལམ་ཁ་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་འཁྲིད་ཡོད། དེའི་གྲས་ལ་དགག་པ་བྱེད་མཁན་གྱི་ཁྲོད་ནས་དགག་པ་ནན་མོ་ཞིག་ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་ཡོད། དེ་དག་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཤིག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་དྲན། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་ལུང་རིགས་ཀྱི་དགག་པ་རྒྱག་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྱུང་སྲིད་པ་ཞིག་རེད། པ་པོ་བ་བོའི་རྩོད་པ་ཡང་འཇགས་ཐུབ་ཀྱི་མེད། ལུང་རིགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡོད།
སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་འཇུག་གཉིས་ཀ་ལ་ཤོག་ངོས་འགའ་རེ་ལས་མེད། དེ་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ད་བར་དུ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༡༠༠༠ ཡས་མས་ཙམ་གྱི་དུས་ཡུན་རིང་ཡིན་ལ། ད་དུང་ཡང་འབྲི་ངེས་པ་རེད། དེས་ན་མ་མཐའ་ལའང་ད་ཡོད་ཀྱི་སུམ་རྟགས་རྩ་འགྲེལ་ཡོངས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་ན། དེ་ནི་ཆེད་ལས་བརྡ་སྤྲོད་པ་ཞིག་གི་ལས་ཀ་རེད་མ་གཏོགས་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་ཀ་ཞིག་མ་རེད་ལ་སློབ་མ་ཚང་མས་སྦྱོང་དགོས་པའམ་སྦྱོང་བཏུབ་པ་ཞིག་ཀྱང་མ་རེད།
བོད་སྐད་ཀྱི་བྱེད་སྒྲ་ཉམས་པ་དང་དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་ཉམས་པ་དེ་ལྷ་སའི་སྐད་ལ་ཡོངས་གྲགས་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད། སྐད་ཡིག་གི་འགྱུར་རིམ་ཁྲོད་བྱེད་སྒྲ་ཡོད་པའི་སྐད་མང་པོ་ཞིག་གི་བྱེད་སྒྲ་ཉམས་པ་རེད་ཅེས་མཁས་པ་ཞིག་གིས་གླེང་སློང་བྱས་སོང་མོད་ངས་དེ་འཚོལ་རྒྱུ་བྱུང་མ་སོང་།
བོད་ཕྲུག་ལ་བོད་ཡིག་སློབ་རྒྱུ་དང་ཕྱི་ཡིག་(ཨིན་ཇིའམ་རྒྱ་ཡིག་སོགས་)སློབ་རྒྱུ་ལ་དུས་ཚོད་ཆ་མཉམ་བཏང་སྟེ་འབྲས་བུ་བསྡུར་པ་དེ་འདྲ་མཐོང་མ་བྱུང་། འོན་ཀྱང་དགེ་རྒན་མང་པོས་བོད་ཕྲུག་ལ་ཕྱི་ཡིག་སློབ་སླ་བ་དང་བོད་ཡིག་སློབ་དཀའ་བ་འདུག་ཅེས་གསུངས་ཀྱིན་འདུག བཙན་བྱོལ་ནང་བོད་ཡིག་སྐྱོ་རུ་འགྲོ་སྐབས་ང་ཚོས་ཕ་མའི་སྐྱོན་དང་དགེ་རྒན་གྱི་སྐྱོན། བསླབ་དེབ་ཀྱི་སྐྱོན་རེད་སོགས་ཀྱི་མཛུབ་མོ་བཙུགས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་འཇུག་གི་ཕ་རོལ་ནས་སྐད་སློབ་པའི་འབད་བརྩོན་བྱས་མི་འདུག་དྲན། དོན་འདི་ཡང་བསྐྱར་བཤད་ན། བོད་སྐད་སློབ་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་འཚོལ་རྒྱུའི་ཕྱོགས་ལ་དགོངས་བཞེས་ལྡང་ངེས་པ་ཞིག་གནང་མི་འདུག་དྲན།
འདི་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་ན། བོད་སྐད་ཀྱི་བསླབ་དེབ་གསར་པ་ག་ཚོད་ཡོང་ན་ཡང་དེ་ལ་དགོངས་བཞེས་གུ་ཡངས་པོ་ཞིག་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད་དྲན། བོད་སྐད་ལ་བསླབ་དེབ་གསར་པ་དང་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོད་ན་དེས་བོད་ཡིག་སློབ་རྒྱུ་ལ་ཕན་ངེས་པ་རེད། ཀློག་དེབ་གཅིག་གིས་བྱེད་སྒྲ་སློབ་མ་ཐུབ་ན། ཀློག་དེབ་གཞན་གྱིས་བྱེད་སྒྲ་སློབ་ཐུབ་ཀྱི་རེད། དཔེ་འདི་འབྱོར་མིན་མི་ཤེས་རུང་། བྱིས་པའི་ལྟོ་བ་འགྲངས་རྒྱུ་ལ་རྩམ་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་མ་རེད་ཅེས་ཞུ་འདོད་བྱུང་།
ལར་ནས་བརྡ་སྤྲོད་དང་མཐུན་མི་མཐུན་གྱི་རྩོད་པ་དེ་མུ་མཐུད་ནས་ཡོང་ངེས་ལ་ཡོང་ཡང་སྐྱོན་ཡོད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་འཛིན་རིམ་དང་པོའི་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྩོད་པ་དེ་དགོས་པ་ཡོད་མ་རེད། ཁོང་ཚོས་མི་ཚེ་གཅིག་རིང་རྩོད་པ་དེ་ལན་གཅིག་ཀྱང་མ་ཐོས་རུང་ད་དུང་བོད་ཡིག་འབྲི་ཐུབ་པ་དང་བོད་སྐད་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དེས་འགྲིག་པ་རེད། དེ་འདྲའི་ལམ་ཁ་ཞིག་རྙེད་ན་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དཀའ་གནད་ཀྱིས་མགོ་བོ་ན་མ་བཅུག་པའི་ཐོག་ནས་བོད་ཡིག་ཤེས་པ་ཞིག་ཏན་ཏན་ཡོང་གི་རེད་ལ། དེ་ནི་ད་ལྟ་དགོས་ངེས་པ་ཞིག་རེད། དེ་དགོས་ན་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབས་པའི་ཀློག་དེབ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་ལ་ང་ཚོས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་དགོས་ཀྱི་རེད། དེ་ལ་མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་རེད། མིའི་རྣམ་དཔྱོད་ལ་ཡི་རངས་བྱེད་རྒྱུ་ལས་གནོན་ཤུགས་སྤྲོད་རྒྱུ་ཡོད་མ་རེད།
ད་ངས་ལས་ཀ་གཞན་བྱེད་རན་སོང་། འདིའི་ལྷག་འབྲི་ལོང་མི་འདུག འདི་ལ་དགག་བཞག་དང་དགོངས་ཚུལ་གནང་རོགས་གནང་། གོ་རིམ་ཡང་འཆོལ་སོང་། དགོངས་འགལ་མེད་པར་ཞུ། བརྗོད་གཞི་འདི་ལ་འབྲེལ་མེད་ཀྱི་སྐད་ཆ་མ་གསུངས་རོགས།
