ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ། ཚན་པ་གཉིས་པ།

༨. དྲི་བ། དེང་སྐབས་བོད་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་བ། དངོས་གཤིས་རིག་པ་བ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་བ་སོགས་ཀྱིས་ནང་ཆོས་ལས་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་གཏན་ལ་ཕབ་ཚུལ་དང་། གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་སོགས་ལ་དཔྱད་ན། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་ནི་སེམས་གཙོ་སྨྲ་བ་ལས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བར་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་བས། ཁོང་ཚོ་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་ངོ་མ་ཞིག་རེད་ཅེས་གསུང་མཁན་མང་པོ་འདུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། སྤྱིར་ང་ཚོས་གྲུབ་མཐའ་བཞི་ལས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་དང་མདོ་སྡེ་བ་གཉིས་ལ་དངོས་སྨྲ་བ་ཟེར་མོད། འོན་ཀྱང་། དེང་གི་དབྱིན་ཡིག་ནང་གི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་ Materialism ཞེས་པ་དེ་དང་ཐ་དད་རེད། དབྱིན་ཡིག་ནང་གི་ Materialism ཞེས་པའི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་དེ་མཐོང་རྒྱུ་ཐོས་རྒྱུ་ཡོད་པ་རྐྱང་བ་ལས་གཞན་རྩ་བ་ནས་ཁས་མི་ལེན་མཁན་ཞིག་ལ་ཟེར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱིས་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར། ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ། རྟེན་འབྱུང་སྟོང་ཉིད་སོགས་ཁས་ལེན་ཞིང་གསུང་དུ་བསྟན་ཡོད་སྟབས། ཁོང་རྣམ་པར་དངོས་གཙོ་དང་སེམས་གཙོ་གང་ལྟར་ཡང་། དབྱིན་ཡིག་ནང་གི་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བ་ Materialism ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་སྤྱད་ན་ཅུང་མི་འགྲིག
༩. དྲི་བ།  འཛམ་གླིང་ཚན་རིག་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་གློག་རྡུལ་དང་ཚད་རྡུལ། གཞི་རྡུལ་ནུས་པའི་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐད་གྲགས་ཅན། རྟེན་འབྲེལ་རིག་པའི་རྒྱལ་བོ་ཨ་ཡན་སི་ཐན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་ atom གྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་རིགས་པའི་རྣམ་བཞག་གཉིས་བར་འགལ་འབྲེལ་གྱི་ཆ་གཙོ་བོ་གང་དག་ཡོད་དམ།
ལན། རྡུལ་ཕྲན་གྱི་རྣམ་བཞག་རྒྱས་བ་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཡོད། རྡུལ་ཕྲན་ལས་ཆུང་བ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཟེར་བ་ཞིག་བཤད་ཡོད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་ཡིན་སྟབས་དེར་ཆ་བགོས་བྱེད་རྒྱུ་མེད་ཟེར་གྱིན་ཡོད། རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཟུགས་ཀྱི་ཆུང་མཐའ་ཡིན་པར་ནང་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཚང་མའི་འདོད་ཚུལ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། ནང་ཆོས་ལས་ཕྲ་རྡུལ་ཆུང་བའི་ཚད་གཞི་ནི། རི་བོང་གི་སྤུ་ཉག་གཅིག་གི་རྩེ་མོ་གྲངས་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་༢༤༠༠ ཁ་གཤགས་པའི་ཆ་གཅིག་གི་ཚད་ལ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཟེར་ཞིང་། ཚན་རིག་གིས་ atom གྱི་ཆུང་བའི་ཚད་གཞི། ཤོག་དཀར་ཐར་གཅིག་གི་མཐུག་བརྔམ་གྱི་ནང་དུ་ atom ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་ཤོང་ཟེར་གྱིན་ཡོད་སྟབས། དེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དངོས་པོ་ཞིག་རེད། དེར་བརྟེན་ང་ཚོས་ཚན་རིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གོང་གི་རྩི་སྟངས་དེ་གྲུབ་མཐའ་འོག་མའི་འདོད་ཚུལ་རེད། གྲུབ་མཐའ་གོང་མ་དབུ་མ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། གཞིི་གྲུབ་ན་ཆ་ཅན་ཡིན་པའི་ཁྱབ། ཆ་མེད་ལ་གཞི་ཅན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཟེར་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།
༡༠. དྲི་བ། ཆོས་ལུགས་པ་དག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་འགོག་རྐྱེན་མི་བྱེད་ཟེར་ཀྱང་། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཕྱིར་རྟོག་བྱས་ན། ཆོས་ལུགས་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཆེས་རིང་བའི་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་གྷི་རི་སི་དང་། ཨི་ཇིབ། རོ་མ། ཨ་རབ། དེ་བཞིན་ཧིན་དྷིའི་བཞུར་རྒྱུན་སོགས་སུ་ཚན་རིག་དང་དཔལ་འབྱོར་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་དེང་སྐབས་རྗེས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐོན་འདུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅུ་ཡིན་ནམ།
ལན། མི་མང་པོར་དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་འཁོར་གྱིན་ཡོད་མོད་ང་དེར་མོས་མཐུན་མེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ནང་བསམ་བློའི་ཉམས་ལེན་དང་འདོད་ཆུང་ཆོག་ཤེས་སོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཕྲན་བུ་ཐེབ་སྲིད་ཀྱང་། རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁོར་ཡུག་དང་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ཡོད་པ་མ་གཏོགས། ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་འགོག་རྐྱེན་བྱས་པ་མ་རེད། ཡུ་རོབ་དང་ཨ་རི་སོགས་སུ་ཡི་ཤུ་ཆོས་ལུགས་ཤུགས་ཆེན་དར་ཡོད་མོད། དེས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ལ་འགོག་རྐྱེན་བྱས་མེད། གོང་དུ་ཁྱོད་ཀྱིས་དྲངས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་སྐྱོ་བོ་ཡིན་པ་བདེན་པ་རེད། དེ་ཚོར་ད་སྔ་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ལ་འཕྲད་མེད། བོད་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ད་བར་གཞན་ལ་འབྲེལ་བ་མ་བྱས་པར་ལྷག་པ་ལྟ་བུ་རེད། སྤྱིར་གདོད་མའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་གི་མི་རིགས་ཚོས་ནང་བསམ་བློའི་དཔལ་ཡོན་མ་གཏོགས་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་ལ་འབད་བརྩོན་ཡང་གནང་ཡོད་པ་མ་རེད།
༡༡. དྲི་བ། ཨ་རི་དང་ཇར་པན་ལྟ་བུའི་དེང་རབས་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་སྔོན་ཐོན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་བུར་མཚོན་ནའང་སྔོན་མ་ཆོས་ལུགས་དར་ཁྱབ་བྱུང་མྱོང་ཡོད་ཀྱང་། ཚན་རྩལ་རིག་པ་དར་རྗེས་རིམ་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཉམས་གུད་དུ་འགྲོ་མགོ་ཚུགས་ཡོད། དེར་བརྟེན་བོད་དུའང་ཚན་རིག་དང་ཆོས་ལུགས་དཔུང་བ་མཉམ་གཤིབས་ཀྱིས་སྐྱོད་ན་རྒྱལ་ཕམ་འམ་མཇུག་འབྲས་ཅི་ཞིག་འབྱུང་སྲིད་དམ།
ལན། ངར་མཚོན་ན་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་། དགོན་སྡེ་ཁག་ནང་ཚན་རིག་སློབ་རྒྱུ་དེ་བོད་པའི་ཤེས་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཤིན་དུ་གལ་འགེངས་ཆེ་བའི་གོམ་བགྲོད་ཅིག་རེད་བསམ་ཡོད། འདོད་ཀྱང་རུང་ལ་མ་འདོད་ཀྱང་རུང་ཆེ་ས་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་དང་། ཆུང་ས་ནས་མི་སྒེར་རེ་རེའི་སྟེང་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ནུས་པ་མ་སླེབས་ས་ཞིག་ཧ་ལམ་ཡོད་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ཚན་རིག་ཡིན་ན་འདྲ་ལ། ཆོས་ལུགས་ཡིན་ནའང་འདྲ་རྒྱུ་མཚན་དང་གནས་ལུགས་ལྡན་པ་ཞིག་རེད་དམ་མ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཕན་ཐོག་པ་ཞིག་རེད་དམ། གནོད་སྐྱེལ་མཁན་ཞིག་རེད་དེར་བརྟག་དཔྱད་ནན་ཏན་གཏོང་དགོས། ནང་ཆོས་ལ་མཚོན་ན་གཞི་ལམ་འབྲས་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་སོགས་ཧ་ཅང་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་དེ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་ལ་འགྲོ་ཐུབ་མིན་རྗེས་འཇུག་པ་ཚོར་རག་ལས་ཡོད། རྗེས་འཇུག་པ་ཚོས་སྐོར་བ་སྐོར་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་རོལ་ཟང་ཟིང་གི་ཆོས་ཙམ་ལས་ནང་གི་ཤེས་ཡོན་དང་། བསམ་བློའི་སྦྱོང་བརྡར་གོང་མཐོར་གཏོང་མ་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལུགས་ཉམས་སྲིད་པ་ཞིག་རེད།
༡༢. དྲི་བ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གཏམ་བརྒྱུད་གསེར་ཐང་དུ། ངེད་སྟོན་པའི་ཆོས་འདི་ས་ཡན་སིའི་རིག་པ་དང་ལག་སྤྲེལ་ནས་རྒྱུག་ཅིང་། མཐར་གཅིག་ཤོས་ངལ་ན་ད་དུང་ནང་ཆོས་ཕ་རོལ་དུ་མཆོངས་འགྲོ་ནུས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པར་གཞིགས་ན། དགེ་ཆོས་ཀྱིས་སྔ་དར་ནང་ཆོས་དང་ཕྱི་དར་ཚན་རིག་བར་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཡོད་པ་ཤེས་ནུས་ལ། ཁོང་ནི་བོད་གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་ནང་ཆོས་དང་མཚན་རིག་བར་ཞིབ་འཇིག་བྱེད་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཆགས་ཡོད་སྟབས། ཁོང་གིས་ཞིབ་འཇུག་ཇི་ལྟར་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་གང་ཞིག་རྙེད་ཡོད་དམ།
ལན། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་བར་ཞིབ་འཇུག་ཇི་ལྟར་བྱས་པ་དང་། དེར་གྲུབ་དོན་གང་ཡོད་ཐད། ངས་གསལ་བོ་ཞིག་ཁྱེད་ལ་ཞུ་ཐུབ་ཀྱིན་མི་འདུག་མོད། ཁོང་ལ་སྐྱེ་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་སྦྱང་ཐོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ཀ་ཡོད་པ། རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་གཞན་ལ་བདེན་ཁ་མི་སྟེར་བའི་གཤིས་ཀ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་རེད། ཁོ་ལ་དང་པོ་ནས་ཚན་རིག་སྐོར་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་གཤིས་ཀ་ཡོད་པའི་ཁར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་སྦྱང་བ་མི་དམན་པ། ཚན་རིག་མཁས་པར་དངོས་སུ་ཐུག་ཡོད་མེད་གང་ལྟར་ཀྱང་། རྒྱ་གར་དང་སིང་གྷ་ལ་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་མཐོང་ཐོས་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། མི་མང་པོ་ཞིག་གིས་དེང་གི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་ཚན་རིག་སྐོར་ལ་བོད་པ་ཧ་གོ་སྟེ། འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་མཁན་དང་པོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་རྩི་བཞིན་ཡོད་མོད། ང་དེར་དོགས་པ་ཞིག་འདུག ཁོང་གི་གོང་དུ་ཚན་རིག་སྐོར་ལ་བཤད་མཁན་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ཐོས་མྱོང་ཡོད།
༡༣. དྲི་བ། ཨ་ཡན་སི་ཐན་གྱིས་བཤད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་ Relativity ཞེས་པ་དེ། དབྱིན་ཡིག་གི་ཚིག་མཛོད་དག་དང་། དབྱིན་ཡིག་འཛམ་གླིང་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་སོགས་སུའང་ཨ་ཡན་སི་ཐན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་རིག་པ་ཞེས་ལབ་འདུག་པས། གོང་གི་ཚིག་དེ་དང་ནང་ཆོས་ལས་གསུང་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་དང་ཕྲ་རགས་ཡོད་དམ།
ལན། དེ་གཉིས་ཕྱོགས་ཙམ་འདྲ་མོད། འོན་ཀྱང་། ཨ་ཡན་སི་ཐན་གྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་ནང་དུ་ནང་སེམས་དེ་རྟེན་འབྱུང་ལྟོས་གྲུབ་གང་ཡིན་གྱི་སྐད་ཆ་དེ་ཙམ་མེད། ཁོང་གིས་ General Relativity དང་ Special Relativity གཉིས་གསུང་ཡོད་པའི་ནང་། གཙོ་བོ་ཕྱི་དངོས་པོའི་རྫས་དང་། གློག་སོགས་ནུས་པའི་འགྲོ་སྟངས་རིགས་ལྟོས་གྲུབ་ཡིན་པར་བཤད་ཡོད། ནང་ཆོས་ཀྱི་དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་ལྟ་བུར་རྟེན་འབྲེལ་རིམ་པ་གསུམ་ཙམ་བཤད་ཡོད། དང་པོ། ལྟོས་གྲུབ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་རྟེན་ནས་བྱུང་བ། དེ་ལས་ཕྲ་རུ་ཕྱིན་ན་ཆ་དང་ཆ་ཤས་ཕན་ཚུན་ལ་བརྟེན་པ། དེ་ལས་ཕྲ་རུ་ཕྱིན་ཚེ་རྟག་མི་རྟག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བློས་བཞག་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཡོད་སྟབས། ལྟོས་གྲུབ་རྟེན་འབྱུང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་ཡོད།
༡༤ .དྲི་བ། རྟེན་འབྱུང་སྟོང་ཉིད་དང་། སྟོང་ཉིད་རྟེན་འབྱུང་གི་གནས་ལུགས་དེ་ཨ་ཡན་སི་ཐན་གཙོས་པའི་ཚན་རིག་པ་དག་གིས་མཚོན་ཆ་དང་སྨན་རྫས། འཕྲུལ་རིགས་སོགས་ཕྱིའི་དངོས་པོའི་དཔལ་ཡོན་གསར་སྐྲུན་བྱ་ཐབས་སུ་སྤྱད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་སྦྱོར་བཞིན་ཡོད་ན་ཡང་། ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་པ་དག་གིས་མི་རྟག་པ་དང་བདག་མེད། སྡུག་བསྔལ། སྟོང་བ་སོགས་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་སྤྱད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཞིག་འཚོལ་བའི་ཐབས་སུ་བསྟེན་བཞིན་ཡོད་སྟབས། རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་གཉིས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། ངས་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ཚན་རིག་པ་ཚོས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་བདེན་པ་གཉིས་ལས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་གཙོ་བོར་འཛིན་བཞིན་ཡོད་ལ། དོན་དམ་བདེན་པ་བཤད་སྐབས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་སླེབས་ཡོང་གིན་ཡོད་སྟབས། ཁོང་ཚོས་དེའི་ཕྱོགས་ཙམ་རེ་ལས་དཔྱོད་ཐུབ་ཀྱིན་མེད། ཨ་ཡན་སི་ཐན་གྱི་ལྟོས་གྲུབ་རིག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྡུལ་ཕྲན་སོགས་ལས་ཅུང་བརྒལ་ཏེ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཙམ་དུ་སྐྱོད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ནང་ཆོས་ནང་བཤད་བཞིན་པའི་རྟེན་འབྱུང་དང་སྟོང་ཉིད་ཟེར་བ་དེ་ཚན་རིག་གི་གྲུབ་དོན་ར་བ་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་ཡོད་སྟབས། ནང་ཆོས་ནང་བཤད་བཞིན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བྱ་དངོས་དེ་དག་ཚན་རིག་པས་དང་ལེན་བྱེད་མ་ཐུབ་པ་རེད་ཅེས་ན་མི་ཆོག་པ་མེད། ང་ཚོས་ངེས་པར་དུ་ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་བཤད་བཞིན་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དང་སྟོང་ཉིད་ཟེར་བ་དེ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡོད་ཚད་ལ་ཁྱབ་པའི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོ་ཞིག་ཡིན།
༡༥. དྲི་བ། དུས་འཁོར་རྩ་བརྒྱུད་སོགས་ཀྱི་ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཆགས་རིམ་ལྟར་ན། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱི་མཐའ་གཅིག་ནས་ཕྱི་མཐའ་ཆིག་ཤོས་བར་དཔག་ཚད་འབུམ་གཅིག་ ༡༠༠༠༠༠ ཡོད་པར་གསུང་ལ། ཚན་རིག་གི་རྩི་སྟངས་ལྟར་ན་སའི་གོ་ལའི་བྱང་མཐའ་ནས་ལྷོ་མཐའི་བར་སྤྱི་ལེ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ ༡༢༧༥༦ ཡིན་པར་ཐག་གིས་བཅད་ཡོད། དུས་འཁོར་ནང་གི་དཔག་ཚད་གཅིག་དང་ཚན་རིག་ནང་གི་སྤྱི་ལེ་བརྒྱད་ཚད་མཉམ་ཡིན་ཟེར་བས་ན། སའི་གོ་ལའི་ཚད་གཞིའི་ཐད་དུས་འཁོར་དང་ཚན་རིག་གཉིས་བར་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་དེ་ཙམ་ཤོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་ནམ།
ལན། དྲང་མོར་བཤད་ན་དེའི་སྐོར་ངས་གསལ་བོ་དང་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཤེས་ཀྱིན་མེད་མོད། སྤྱིར་མཛོད་ནས་བཤད་པ་དང་མངོན་པ་ནས་བཤད་པ་གཉིས་མི་མཐུན་ལ། དེ་བཞིན་དུས་འཁོར་གཅིག་པུར་ཡང་འགྲེལ་བཤད་མི་འདྲ་བ་རིགས་ཁ་ཤས་ཡོད། གལ་ཆེ་ཤོས་ང་ཚོས་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཏེ། ཚན་རིག་གི་རྩིས་གཞིའི་ཚད་རྒྱག་སྟངས་དེ་དང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་རྩིས་གཞིའི་ཚད་རྒྱག་སྟངས་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཚད་རྒྱག་སྟངས་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་མེད་དེ་ཐག་གིས་གཅོད་དགོས། ནང་ཆོས་ལས་བཤད་པ་དེ་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་ཅུང་མི་འདྲ། མཛོད་ཀྱི་ནང་དུ་ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་ཟེར་བ་དང་། དུས་འཁོར་ནང་སྔགས་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྐབས། ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཆགས་ཚུལ་ཕན་ཚུན་འདྲ་བར་སྦྱར་ཡོད་པ་རེད། དེ་ལྟར་གདུལ་བྱ་སོ་སོའི་དགོས་པ་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བཤད་སྟངས་ཡང་མ་འདྲ་བ་མིན་ནམ་སྙམ།